Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 24/07/2021 11:48 GMT+7

“Yêu cầu Trung Quốc minh bạch thông tin và có trách nhiệm với môi trường”

Biên phòng - Huyện Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa) có vùng biển rộng hơn 1 triệu km2, quần thể rạn san hô ở đây là "ngôi nhà" của khoảng 3.000 loài động vật và sinh vật biển, cung cấp một lượng lớn nguồn lợi cho Biển Đông và một số vùng của thế giới. Nguồn sống của 300 triệu dân ở 9 quốc gia đang bị đe dọa, trước hành động của Trung Quốc tàn phá 1.500ha rạn san hô để bồi đắp đảo nhân tạo tại khu vực này. Phóng viên báo Biên phòng có cuộc phỏng vấn PGS. TS Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo (Bộ Tài nguyên và Môi trường) về vấn đề này.

57lk_8a
PGS.TS Nguyễn Chu Hồi. Ảnh: Hải Luận

Mở đầu cuộc phỏng vấn, ông nói: Hệ sinh thái biển của huyện Trường Sa vô cùng phong phú và đa dạng với hệ thống rạn san hô, đảo nổi, đảo chìm, chiếm 1/3 diện tích của Biển Đông. Vùng biển Trường Sa được xếp vào một trong những vùng có trữ lượng rạn san hô đứng đầu thế giới. Mỗi vùng đảo là một hệ sinh thái hoàn chỉnh, với đầy đủ yếu tố vô cơ, hữu cơ. Có thể nói, đánh giá các yếu tố về một hệ sinh thái hoàn chỉnh thì Trường Sa, Hoàng Sa đã đáp ứng được điều này.

PV: Những năm qua, Trung Quốc tăng cường bồi đắp các đảo nhân tạo trên các rạn san hô ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Những hành động đó của Trung Quốc có tác động như thế nào về môi trường sinh thái biển, thưa ông?

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi: Các hoạt động cải tạo, xây đắp của Trung Quốc tại khu vực quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa sẽ làm hạn chế dòng chảy, ảnh hưởng tới luồng di cư của các loài cá, mất sự đa dạng sinh học, phá hoại các bãi đẻ của sinh vật. Thử hình dung xem, con người nếu như bị phá nhà thì ở chỗ nào? Các nguồn lợi thủy sản sinh sống trong quần thể rạn san hô, bây giờ phá "ngôi nhà" của mình thì chỉ có chết hoặc di cư sang vùng khác. Lâu nay, toàn bộ vùng biển Trường Sa rộng lớn là "nồi cơm chung" của ngư dân các nước xung quanh. Trữ lượng thủy sản Trường Sa dồi dào sẽ cung cấp ra nhiều vùng biển khác trên thế giới.

Phá rạn san hô, kèm theo phá luôn nguồn nước tự nhiên, môi trường sinh học tuyệt vời mà thiên nhiên đã ban tặng cho Trường Sa, Hoàng Sa từ bao đời nay. Điều này ảnh hưởng cả tới sự đa dạng chung của sinh thái biển Việt Nam và các nước lân cận trong khu vực.

Nếu Trung Quốc không dừng ngay hoạt động khai phá và bồi đắp các bãi cạn, thiệt hại còn tiếp tục tăng. Họ phải chấm dứt những hành động xâm hại tới năng suất và đa dạng sinh học của các vùng biển trong Biển Đông từ việc làm sai trái của mình.

"Kiện là chuyện bình thường, nhưng văn hóa châu Á "ngại" kiện. Còn châu Âu kiện là văn hóa. Kiện để đưa đến sự công bằng, không kiện thì không công bằng. Kiện để có trọng tài đứng ra phân xử đúng - sai, còn không kiện mà cứ đứng ra "cãi tay đôi" thì đâu có ai nhận ra sai về mình".

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi nhấn mạnh.

PV: Rõ ràng những hành động của Trung Quốc phá hủy môi trường biển là không thể chấp nhận, vì sao lâu nay chúng ta và thế giới không lên tiếng phản đối chuyện này?

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi: Vì họ đào giấu dưới nước nên ít người biết, mặt khác, nhiều người dân chưa nhận thức đầy đủ về tác hại của nó gây ra trước mắt, sau 10, 20 năm và mãi mãi không thể phục hồi được. Ví dụ, họ đào xới tung bùn cát, hủy hoại các mô của san hô và ngăn cản ánh sáng mặt trời rọi tới san hô, khiến chúng không thể sống nổi. Đống cát sỏi trải dài cũng giết chết tôm, cá hoặc đuổi chúng khỏi các bãi đá ngầm. Trong phán quyết được Tòa Trọng tài Thường trực thành lập theo Phụ lục VII, Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển, trong vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc, ngày 12-7-2016, Tòa Trọng tài Thường trực đã  ra phán quyết rất rõ ràng, việc Trung Quốc bồi đắp đảo nhân tạo ở Trường Sa là vi phạm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển và hủy hoại môi trường đại dương.

PV: Những hành động của Trung Quốc tại huyện đảo Trường Sa của Việt Nam cả thế giới đều biết, theo ông, chúng ta cần có những biện pháp nào để bảo vệ môi trường biển?

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi: Phải yêu cầu Trung Quốc minh bạch thông tin và có trách nhiệm với môi trường. Đấu tranh bảo vệ môi trường thì rất dễ được cộng đồng quốc tế ủng hộ, vì nó có liên quan đến cuộc sống sinh tồn của hàng triệu người dân các quốc gia phụ thuộc vào nghề khai thác trên biển. Về góc độ khoa học, tôi đề nghị các quốc gia nên hợp tác với nhau để nghiên cứu khoa học về thiệt hại của rạn san hô và tác động môi trường trên huyện đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam. Từ đó mới có dữ liệu khoa học và bằng chứng đấu tranh với Trung Quốc.

57c399ed4936d41b8d000354
Đảo Trường Sa lớn, tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Hải Luận

PV: Khi một nước lớn và một nước nhỏ cứ "cãi tay đôi" ngoài biển khơi, chẳng ai nhường nhịn ai. Vấn đề mấu chốt của thời đại văn minh chúng ta phải làm như thế nào cho phù hợp với luật pháp quốc tế?

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi: Việt Nam có thể khởi kiện Trung Quốc về tội hủy hoại môi trường. Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển quy định quản lý dựa trên 7 vùng, trong đó có 5 vùng trên bề mặt đó là: Vùng nội thủy, vùng lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền kinh tế, vùng biển quốc tế. Phía dưới đáy biển có 2 vùng: Vùng thềm lục địa và vùng đáy đại dương. 7 vùng này có 7 chế độ quản lý khác nhau, nên ngồi đâu cũng nói được pháp lý. 

Hải Luận (Thực hiện)

Bình luận

ZALO