Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 27/02/2021 12:02 GMT+7

Vui hội Ná Nhèm với người Tày ở Trấn Yên

Biên phòng - Sau 4 năm được phục dựng và duy trì tổ chức, lễ hội Ná Nhèm xã Trấn Yên, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn ngày càng khẳng định được vị trí trong đời sống văn hóa tâm linh, văn hóa tinh thần của bà con địa phương cũng như du khách thập phương. Với những giá trị to lớn đó, lễ hội đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH, TT&DL) công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

z9hw_9a
Tục hèm đánh trận trong Lễ hội Ná Nhèm.

Đã thành thông lệ, lễ hội Ná Nhèm được tổ chức vào ngày rằm tháng giêng hằng năm với mong ước phù hộ cho mọi người khỏe mạnh, mùa màng bội thu, gia súc đầy đàn. Gắn liền với các tích truyền ấy là câu chuyện đánh giặc giữ làng và các hoạt động văn hóa, các trò chơi, trò diễn của người Tày xã Trấn Yên. Trong ký ức của mình, các cụ Hoàng Thanh Tiến, thôn Pá Trí; Hoàng Văn An và Bế Văn Ứng, thôn Làng Mỏ nhớ lại, khi họ còn là những thanh thiếu niên đã được tham gia lễ hội, được đóng vai quân lính, trẻ chăn trâu trong đám rước quân. Cùng với tài liệu sưu tầm được, lễ hội ngày nay về nội dung cơ bản đã được phục dựng giống như truyền thống xưa kia. Điều đặc biệt của lễ hội Ná Nhèm là, những người tham dự phải bôi nhọ lên mặt thể hiện hình dạng của bọn giặc Tài Ngàn khi còn sống. Bởi họ tin rằng, làm như thế sẽ đánh lạc hướng hồn ma giặc và không để con ma nào biết ai đã diễn lại sự thất bại của chúng trước dân làng mà về bắt, gây tai họa và dịch bệnh cho làng.

Sau khi được Bộ VH, TT&DL công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, lễ hội của địa phương năm nay được tổ chức từ rạng sáng cho tới lúc trời tối. Ngay từ sáng sớm, các nghi thức cúng, tế và rước nước từ miếu thờ đức vua Miêu Tĩnh tại mỏ nước Bó Vằn về đình làng Mỏ; nghi lễ cúng tế tại đình làng Mỏ và miếu Xa Vùn được các thầy mo, ông hội thực hiện nghiêm cẩn. Những người thực hiện các phần nghi lễ cúng tế phải là những người từ 60 tuổi trở lên, được mọi người tin tưởng, tín nhiệm và hiểu biết về phong tục tập quán của địa phương. Ngoài thầy mo, còn có hai ông hội (bồi tế) là người phụ giúp thầy mo trong việc mang lễ vật lên dâng thần và 4 anh Tưởng là những trai đinh từ 16 tuổi trở lên, được mọi người tin tưởng tín nhiệm. Các anh Tưởng có nhiệm vụ giúp thầy mo và hai ông hội chuẩn bị các lễ vật.

Đến với hội Ná Nhèm, du khách sẽ không khỏi ngạc nhiên trước những nghi lễ của đám rước long ngai, bài vị và đánh đại đao, gươm mác, rước linh vật. Điểm độc đáo là những linh vật cung tiến không phải là cỗ xôi, con gà, con lợn mà là các loại cây giống và độc đáo hơn còn có Tàng thinh - Mặt nguyệt - linh vật sinh thực khí. Cùng với đó, du khách còn được thưởng thức trò diễn Sỹ - Nông - Công - Thương, Ngư - Tiều - Canh - Mục (kén dâu, kén rể) và các môn thể thao truyền thống như bịt mắt bắt dê, chơi đu, kéo co, đẩy gậy, cờ tướng... Trước khi kết thúc lễ hội sẽ là tiết mục Giáo thiên lôi của các ông tướng, ban bình an, no ấm, phúc lộc cho mọi người.

Có thể nói, lễ hội Ná Nhèm mang nhiều giá trị có ý nghĩa lịch sử của cộng đồng dân tộc, lịch sử các ngành nghề, phong tục tập quán, các trò chơi, trò diễn và lễ nghi... tất cả như được sự giao thoa văn hóa giữa các vùng miền. Lễ hội là một nét sinh hoạt văn hóa tổng hợp chứa đựng giá trị văn hóa truyền thống, thông qua đó có tác dụng giáo dục thế hệ trẻ những tinh hoa của cộng đồng, của dân tộc, đó là bản sắc văn hóa đặc sắc được các lớp cha ông người Tày-Nùng ở xã Trấn Yên đúc kết, bổ sung, lưu truyền đến ngày nay. Với những yếu tố đó, lễ hội Ná Nhèm luôn tạo nên sự hấp dẫn thu hút khách du lịch và có thể trở thành một sản phẩm du lịch đem lại nhiều nguồn lợi trong việc phát triển kinh tế của địa phương.

Việc duy trì tổ chức lễ hội của người Tày xã Trấn Yên đã góp phần phát huy, giữ gìn và quảng bá truyền thống văn hóa của quê hương, tạo điều kiện cho các tầng lớp nhân dân có dịp giao lưu, sáng tạo các loại hình văn hóa, góp phần duy trì và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Hoàng Minh

Bình luận

ZALO