Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 26/07/2021 01:19 GMT+7

Vực lên từ “mắt bão”

Biên phòng - Tâm bão số 12 năm 2017 đã quét qua vịnh Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa, san phẳng vùng nuôi tôm hùm lớn nhất cả nước, thiệt hại hàng nghìn tỉ đồng và mấy chục người bị chết. Vì cuộc sống mưu sinh, nhiều gia đình đã đi vay tiền với lãi suất cao để đóng bè, làm lưới, mua con giống tiếp tục đi lên từ hai bàn tay trắng.

ci3a_13a
Ông Nguyễn Điền, xã Vạn Hưng có thâm niên nuôi tôm hùm lồng trên biển hơn 20 năm. Ảnh: Hải Luận

Lãi suất 100% cũng “chơi”

Đến thăm nhà anh bạn trước đây nuôi tôm hùm rất nhiều, thấy hai vợ chồng đang say sưa bán hàng ăn sáng ở thị trấn Vạn Giã, huyện Vạn Ninh, tôi hỏi: “Vụ này anh thả bao nhiêu giống tôm hùm rồi mà chuyển nghề thế?”.

- Bão số 12 đã quét sạch rồi, không còn khả năng để làm tiếp - Ông chồng trả lời.

- Hai vợ chồng tui đã bay mất 5 tỉ đồng, chị hai, chị ba cũng mất mấy chục ngàn con tôm thịt, nhiều tỉ đồng cuốn theo sóng biển. Cả nhà đeo bám nuôi tôm từ những năm 1995 đến nay, bây giờ đành phải xa biển - Bà vợ xen vào trong cay đắng.

Đi dọc theo bờ vịnh Vân Phong thấy lác đác những lồng bè tôm đang làm lại, chợ thức ăn cho tôm hùm của huyện Vạn Ninh cũng không còn nhộn nhịp như trước. “Mấy năm trước chưa có bão vào “phá” xe tải chở mồi tôm từ Ninh Thuận, Bình Thuận, Vũng Tàu... xếp hàng dài, người đi mua đông như hội. Bây giờ chỉ có ít người cố gượng lại đắp đổi theo tôm” - Bà Trần Thị Phường, tổ 4, thị trấn Vạn Giã, chua chát nói.

- Nhà chị còn tôm thịt bán hay sao mà có tiền làm lại bè mới? - Tôi hỏi.

- Nhà tui có 3.000 con tôm thịt (trọng lượng trên dưới 1kg/con, giá 1,7 triệu đồng/kg tại bè) bão giật cấp 15 quét sạch ra biển. Sổ đỏ (giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) đã thế chấp ở ngân hàng vay trước đó. Bây giờ, ngân hàng “đóng” lại không cho mình vay đồng nào nữa, buộc phải chạy đi “vay đứng vay ngồi” ở ngoài với lãi suất 30%/năm, đây là chỗ tình nghĩa làm ăn lâu nay mới có giá thấp như vậy.

Gia đình bà Phường đã đi vay gần 700 triệu đồng để đóng lại 50 ô bè, trại, sắm lưới, máy móc và thả được 2.000 con tôm giống. Bà Trần Thị Dung, tổ 4, thị trấn Vạn Giã, tích góp bao nhiêu năm nay, lúc bão số 12 chưa ập vào, đã có 250 ô bè, nuôi 15.000 con tôm, bão đến cuốn đi 18 tỉ đồng. Mấy ngày qua, bà chạy vạy vay trên 1 tỉ đồng thả tôm cho kịp thời vụ. Theo tính toán của người dân nuôi tôm hùm ở đây cho rằng, cứ 10 gia đình nuôi tôm hùm bị bão số 12 tàn phá, thì có 2 – 3 gia đình còn cố vực lên.

Ông Trương Trường Thành, tổ 9, thị trấn Vạn Giã, nói lên thực trạng: “Bão tàn phá khủng khiếp quá, bây giờ ai có ý chí thì cố vượt lên. Đa số những người nuôi tôm hùm ở vùng này “sổ đỏ” đã cầm cố ở ngân hàng nên hết được vay mới. Vay chỗ quen biết ở ngoài thì bạc 50%/năm, cứ vay 100 triệu đồng, mỗi tháng tiền lãi 5 triệu đồng. Không thân thiết thì vay lãi cao lên 70%, thậm chí có chỗ 100% cũng nghiến răng chấp nhận. Rồi giá vật tư làm bè tôm cũng cao gấp 2, gấp 3 lần so với trước đây. Từ nay về sau phải chạy tiền mua thức ăn cho tôm hằng tháng nữa, không biết trụ được bao lâu?”.

Dân du mục trên biển

Sau bão số 12, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc trực tiếp đến thị sát vùng vịnh Vân Phong và có buổi làm việc với UBND tỉnh Khánh Hòa và Phú Yên, Thủ tướng đã chỉ đạo các bộ, ngành, chính quyền địa phương nhanh chóng khoanh nợ cho ngư dân và cho vay mới để vực lại sản xuất kịp thời vụ năm 2018. Theo ông Võ Lục Phẩm, Phó Chủ tịch UBND huyện Vạn Ninh, trung tuần tháng 1-2018, huyện mới có thống kê chi tiết về thiệt hại nuôi trồng thủy sản trên biển gửi về UBND tỉnh Khánh Hòa.

Bà Trần Thị Thu, Chủ tịch UBND xã Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh, nêu lên hàng loạt vướng mắc: “Ngân hàng Nhà nước mới có công văn hướng dẫn khoanh nợ, giãn nợ, vay mới, nhưng xã chưa triển khai được. Vì đang vướng nhiều thứ, chẳng hạn trong Nghị định số 02/2017/NĐ ngày 9-1-2017 quy định được Nhà nước hỗ trợ bị thiệt hại do thiên tai: “Sản xuất không trái với quy hoạch, kế hoạch và hướng dẫn sản xuất nông nghiệp của chính quyền địa phương; có đăng ký kê khai ban đầu được UBND cấp xã xác nhận... ngay khi thực hiện nuôi trồng”.

Từ khi Nghị định 02 có hiệu lực đến nay, chẳng có người dân nào lên xã đăng ký số tôm đã nuôi, xã cũng không có phương tiện và thời gian ra ngoài biển đi kiểm tra từng lồng, bè. Bây giờ xảy ra thiên tai, thiệt hại tài sản quá lớn, dân muốn được Nhà nước hỗ trợ chút đỉnh, họ cứ lên xã làm lui, làm tới nhiều lần thủ tục, nhưng chưa được hỗ trợ. Thấy sự việc như vậy, xã cũng “khó nói” với dân, cấp trên cứ chiếu theo Nghị định hiện hành thì sao mà hỗ trợ được?”.

hl5a_13b
Người dân thôn Xuân Tự, xã Vạn Hưng, Vạn Ninh, Khánh Hòa tranh thủ làm bè để thả tôm hùm giống trước Tết Nguyên đán năm 2018. Ảnh: Hải Luận

“Lý luận” giữa cơ quan quản lý Nhà nước, chính sách và thực tiễn người dân nuôi trồng thủy sản trên biển có độ “vênh” quá lớn. Ông Nguyễn Điền, thôn Xuân Tự, xã Vạn Hưng, người đã nuôi tôm từ ngày đầu tiên (năm 1993) đến nay, nêu lên thực tế ở địa phương: “Bão số 12 tàn phá tôm hùm của dân quá lớn, nếu xét mức độ trung bình thiệt hại kinh tế, mỗi hộ nuôi tôm hùm mất khoảng 2-5 tỉ đồng, hộ nuôi nhiều thì mất 10-20 tỉ. Tính tổng số toàn vịnh Vân Phong thiệt hại chắc khoảng mấy nghìn tỉ đồng. Lâu nay không có cơ quan nào ra ngoài biển chỉ cho dân biết đâu là vùng quy hoạch được phép nuôi tôm hùm? Thực tiễn biển cả đã “dạy” cho chúng tôi biết chỗ nào nuôi được và chỗ nào phải tránh xa vì vướng phải dòng chảy, vì “sóng đá gà”, vì trúng ổ dịch bệnh... Ví dụ, vùng Xủng Ké, xã Vạn Thạnh có núi bao bọc xung quanh, kín gió quanh năm, nhưng người dân đút bè vô trú ẩn, 2 tháng sau, tôm bị nhiễm bệnh lập tức. Người nuôi tôm hùm giống như dân du mục, mùa đông phải kéo bè đi núp tránh đối đầu với ngọn gió Đông Bắc, mùa hè phải chạy trốn ngọn gió Nam. 20 năm cật lực lao động, mở rộng quy mô nuôi trồng, bão vào tàn phá mấy tiếng đồng hồ mất trắng”.

Thời gian từ thả tôm hùm giống nhỏ bằng đầu bút bi đến khi tôm thịt đạt trọng lượng trên dưới 1kg/con xuất bán, kéo dài từ 1 – 2 năm, buộc người nuôi phải “đi qua” mùa mưa bão, độ rủi ro quá lớn. Tại vịnh Vân Phong, đã có nhiều người nuôi tôm “chạy bão”, nghĩa là bắt đầu tháng 11 âm lịch hằng năm, họ phải chuẩn bị tiền sẵn, có tôm hùm giống đầu mùa phải mua và thả nuôi ngay. Chăm sóc thật tốt đến tháng 9 âm lịch năm sau, tôm có thể đạt trọng lượng 0,8kg/con, xuất bán trước khi các cơn bão ngoài Biển Đông hình thành. Nhưng thời điểm này, giá tôm không cao, thời điểm giá tôm cao nhất là trước và sau Tết Nguyên đán. Vì vậy, họ phải sống chung với mọi rủi ro.

Hải Luận

Bình luận

ZALO