Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 17/10/2021 06:28 GMT+7

Vàng ơi là vàng…

Biên phòng - Có một thời, xã ven biển Bình Trị (huyện Thăng Bình, Quảng Nam) được ví như một lò lửa rừng rực trong cơn say "mùi vàng". Đến nay, giấc mộng làm giàu từ thứ quặng sa khoáng quyến rũ của người Bình Trị gần như đã chấm dứt, nhưng hệ lụy mà nó để lại thì vẫn còn dai dẳng, như những "vết cứa" nhức nhối vào sự yên bình yên của một vùng quê trù phú.

bai3_10a-1.jpg
Khẩu hiệu bài trừ ma túy ở xã Bình Trị.
 
Cơn lốc mang tên "vàng sa khoáng"

Những năm 2002-2006, nhiều người so sánh nhịp sống ở xã Bình Trị với không khí tìm vàng của vùng viễn Tây nước Mỹ vào thế kỷ 19. Kể cũng hơi quá, nhưng nếu căn cứ vào tỷ lệ giữa số người Bình Trị làm "cửu vạn" và các công việc liên quan đến hoạt động khai thác vàng trái phép với số hộ trong xã thì thấy sự liên tưởng của ai đó cũng có lý của họ.

Bấy giờ, do một số người xã Bình Trị làm nghề đào đãi vàng sa khoáng ở vùng miền núi Phước Sơn và đặc biệt là số thanh niên đầu quân cho các chủ bưởng ở bãi vàng Động Giá, nằm ngay trên địa bàn xã được đồn đãi là "trúng lớn" nên rất nhiều lao động vốn là trụ cột trong các gia đình ở Bình Trị rủ nhau đi "xây giấc mộng vàng". Tất cả đều được các chủ bưởng tổ chức "hợp đồng lao động" bằng miệng, phải lao động như khổ sai, quần quật cả ngày lẫn đêm, vùi thân trong nước, trong đất với mối nguy hiểm luôn treo lơ lửng trên đầu. Không còn cảnh đào vàng bằng máng thủ công như trước kia, mà "công nghệ" đã khá hiện đại.

Để lấy quặng có chứa vàng sa khoáng, các chủ bãi cho đào những đường hầm sâu cả trăm mét, chèn chống bằng gỗ rừng, hai bên có các ngách ăn theo từng luồng kiểu địa đạo. Người và đất, đá lên xuống hầm vàng bằng ròng rọc dây cáp, hệ thống quạt gió thổi khí xuống hầm được dẫn bằng ống dây nhựa để thổi khí độc, khói thuốc nổ khi dùng mìn đánh đá. Vì vậy chuyện sập hầm, ngạt thở xảy ra như cơm bữa.

Không chỉ mất an toàn trong quá trình khai thác, do số người và hoạt động làm vàng tại "thánh địa vàng" Phước Sơn cũng như bãi vàng Động Giá đã vượt xa khả năng quản lý của địa phương nên tình trạng tranh chấp lô, bãi, hầm... nảy sinh dẫn đến mâu thuẫn xảy ra liên miên. Để chạy đua tìm cơ may, những người khai thác vàng đua nhau đào bới, khai thác ồ ạt. Đã xảy ra nhiều vụ đá đè, sập hầm, thanh toán lẫn nhau, nhưng vẫn không làm chùn chân đoàn người của xã Bình Trị như thác đổ về các bãi vàng.

Như một quy luật, các bãi vàng ở Phước Sơn và vùng mỏ vàng Động Giá đã trở thành chốn tìm quên sự đời của tất cả người lao động đào vàng. Ka-ra-ô-kê, tẩm quất, mại dâm, thuốc phiện, hê-rô-in... không trừ một ai, tất cả các dịch vụ đều được chăn dắt bởi các "ông chủ" giấu mặt nhưng có quyền lực dường như ngang với trời đất. Hàng trăm lần công an và lực lượng bảo vệ an ninh trật tự địa phương được huy động đến giải tỏa, truy quét, nhưng đội quân tìm vàng như nước trong khe, rút đi lại đổ ra...

Tử thần gọi tên

Cái gì đến đã phải đến, hàng trăm người dân Bình Trị mắc bệnh hiểm nghèo sau hành trình đi tìm vận may ở các bãi vàng. Còn nhớ, hồi tháng 2-2009, dư luận cả nước đã có một phen rúng động khi 60 người từng đi khai thác vàng ở đây bị mắc một căn "bệnh lạ" với triệu chứng giống nhau: Khó thở, tức ngực, ho kéo dài ra máu nhiều, không ăn được, sụt cân nhanh, trong đó có 10 người đồng loạt tử vong trong một thời gian ngắn.

Qua thăm khám, các y, bác sĩ tại các bệnh viện từ xã đến huyện, tỉnh đều nhận định, các bệnh nhân đều bị tổn thương phổi, tuy nhiên, các kết quả xét nghiệm lại không tìm thấy vi trùng lao. Tình hình "nóng" đến mức Bộ Y tế phải chỉ đạo Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Quảng Nam tiến hành khảo sát vệ sinh môi trường tại mỏ vàng lậu Đồng Giá - nơi được cho là điểm xuất phát của căn "bệnh lạ" này.

Cũng trong thời gian trên, Đoàn công tác Bộ Y tế đã đề nghị chuyển gấp một số người mắc bệnh đang trong tình trạng nguy kịch ra điều trị tại Bệnh viện Lao phổi Trung ương để xác định nguyên nhân, tìm cách điều trị. Qua hình chụp CT cùng thông số thu được qua kết quả xét nghiệm đặc biệt, các chuyên gia y tế đã đưa ra kết luận, các bệnh nhân bị mắc bệnh bụi phổi, tràn khí, giãn khí quản do hít phải bụi silic có trong bụi đá khi đào vàng, khoan đá, gây ra phản ứng dữ dội và biến chứng cấp tính...

9thr_10c-1.JPG
Một hầm vàng tại vùng miền núi Phước Sơn vừa được các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Nam phát hiện và triệt phá. 
 
Tuy nhiên, đó mới chỉ là những "cơn sóng" ban đầu của thảm họa mang tên vàng sa khoáng ở Bình Trị. Nhiều "phu vàng" ở đây đang còn phải đối mặt với "án tử hình" do ung thư và HIV/AIDS. Hiện, chỉ tính riêng tại thôn Vinh Đông, đã có 24 người được xác định là đã mắc bệnh ung thư phổi, trong đó, đáng thương nhất phải kể đến gia đình anh Trần Văn P và chị Nguyễn Thị Q, cả hai vợ chồng đều "dính".

Hay hai anh em Lý Văn H và Lý Văn T đều nằm trong danh sách gọi tên của tử thần và đang phải điều trị tại bệnh viện. Song khủng khiếp hơn vẫn là căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS đã và đang hoành hành ở Bình Trị. Theo số liệu thống kê của cơ quan chức năng địa phương cho biết, sau ca tử vong đầu tiên do HIV/AIDS xảy ra hồi tháng 8-2002, đến nay, toàn xã Bình Trị đã có 11 người chết vì đã tiêm chích ma túy trong khi hành nghề khai thác vàng. Hiện, tại địa phương vẫn còn hàng chục người nghiện khác nghi nhiễm HIV từ các bãi vàng trở về, trong đó có hai ca đang phát bệnh nặng, chờ chết.

Lời kết

Điều đáng nói là nguồn gốc khổ đau của những "phu vàng" bị "tử thần gọi tên" là nạn khai thác vàng từ trước đến nay, vẫn hoành hành dai dẳng. Những chiếc xe gắn máy phân khối lớn vẫn được cài thêm bộ xích sắt vượt dốc, lội nước, trèo đèo. Ở đâu đó, trên những cánh rừng, triền đồi, hẻm núi ở vùng miền núi Quảng Nam, dù các cơ quan chức năng đã vào cuộc quyết liệt, nhưng hoạt động khai thác vàng vẫn lén lút tồn tại. Bất chấp những hậu quả có thể xảy ra ngay trước mắt cũng như lâu dài, những người đi tìm "mùi vàng" đến bằng nhiều đường khác nhau, bằng mọi cách vẫn cắt rừng, xẻ núi để vào bãi, rồi vàng và nước mắt lại quyện lẫn vào nhau.

Điều đó đã rõ - mà điển hình nhất là ở vùng quê Bình Trị, cũng như hai vụ sập hầm vàng vừa xảy ra tại huyện Phước Sơn, Nam Giang làm tổng cộng 5 người chết. Nhưng đáng lo hơn, do tình trạng khai thác vàng bừa bãi nên đã gây ra ô nhiễm môi trường, các dòng sông không còn trong xanh và tệ nạn xã hội theo "mùi" vàng cứ gặm nhấm, đục đẽo từng thôn, làng, từng cánh rừng đại ngàn. Đã đến lúc phải có những biện pháp cứng rắn và quyết liệt hơn nữa từ phía các cơ quan chức năng, dĩ nhiên không chỉ từ phía chính quyền địa phương thuộc tỉnh Quảng Nam...
Lâm Đình

Bình luận

ZALO