Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 02/08/2021 12:28 GMT+7

Vân Phong trên đường trở thành "thủ phủ" kinh tế cảng biển Nam Trung bộ

Biên phòng - Dự án cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong tại Vạn Ninh, Khánh Hòa phải tạm dừng thi công vì vướng mắc liên quan tới thiết kế và vốn đầu tư từ tháng 9-2012. Trong số 3 vịnh liên thông phía Nam Trung bộ (Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh) thì Vân Phong là vịnh có nhiều tiềm năng nhất, nhưng có phần vắng lặng, tiêu điều đến ngạc nhiên khi tôi trở lại nơi này. Phải chăng, Vân Phong đã tỉnh giấc sau cơn mộng tưởng có thể làm giàu được nhờ mây và gió? 

zdxj_10a-1.JPG
Chiếc cầu cảng ở Đầm Môn bao năm qua vẫn được ghép tạm bằng gỗ,
neo đậu những chiếc tàu ít sử dụng.
 
Niềm tin của mây và gió

Đảo Hòn Lớn - mũi đất nhô ra che chắn cho vịnh Vân Phong cõng trên lưng các khu dân cư của 3 thôn Đầm Môn Thượng, Đầm Môn Hạ và Xuân Đừng. Con đường xẻ cát đã nối từ đèo Cổ Mã ra Đầm Môn dài 18 cây số băng qua rừng dương mơ mộng nổi tiếng của bờ vịnh Vân Phong nhờ nó mà Đầm Môn liền mạch với đất liền, không còn là bán đảo nữa. Nhìn trên bản đồ, khu vực này tựa như có một doi cát hình vòng tay ôm lấy vịnh. Chính vòng cung này đã che chắn cho Vân Phong, khiến vùng vịnh nước sâu và kín gió này được đánh giá là nơi có một không hai phù hợp nhất để xây dựng cảng trung chuyển công-te-nơ quốc tế, biến Nam Trung Bộ thành khu vực kinh tế cảng biển tiềm năng mở rộng, không thua kém bất cứ khu vực cảng biển nào trên thế giới.

Thế nhưng, cuộc đổ bộ của dự án cảng trung chuyển quốc tế tưởng sẽ làm thay đổi mảnh đất thơ mộng mang tên mây và gió này đã đột ngột dừng lại. Giấc mộng Vân Phong chìm nghỉm. Tôi tuyệt nhiên không còn bắt gặp khuôn mặt nôn nóng, háo hức mong đợi như trước đây. Hình như vùng đất đang mở rộng vòng tay hào phóng, hiến mình cho dự án cảng biển trung chuyển công-ten-nơ quốc tế đồ sộ này giờ đây mang một nỗi rệu rã rất khó giấu. Những tấm bảng hoen sắt gỉ và cửa nhà kho bến bãi mục nát chình ình ở chỗ trước đây đã từng giải tỏa khu dân cư để toan xây lên nhà điều hành cảng vụ mới.

Không phải ngẫu nhiên mà hình thành ở Đầm Môn một khu vực đông đúc dân cư với nghề khai thác và nuôi hải sản lâu năm giàu kinh nghiệm. Chính vì nơi đây vốn là một vịnh biển kín gió lý tưởng, nơi mà ngư dân chỉ chạy vài hải lý đã ra tới ngư trường, là nơi có cuộc sống bên biển lâu đời hiền hòa và an toàn hiếm có. Giờ đây, một phần lý do Đầm Môn vắng vẻ là do toàn bộ hơn 500 hộ dân ở đây đã dời đi tới khu tái định cư theo quy hoạch xây dựng cảng từ 5 năm về trước. Ngư dân luôn sẵn sàng nhường đất cho các dự án kinh tế lớn mà ít khi càm ràm hay là chống đối, gây khó dễ. Chính quyền cũng tạo điều kiện để họ có thể di dời đến nơi gần chỗ ở cũ nhất, cách Đầm Môn khoảng 5 cây số.

Đồn BP Đầm Môn được xây dựng lại ra ngoài phía bàu cát để có thể nâng tầm lên khi địa bàn này trở thành khu vực cảng trung chuyển quốc tế. Doanh trại mới của đơn vị lúc nào cũng bị gió hun hút thổi và cát bay cay mắt. Thay vì hứng khởi với nhiệm vụ mới dự báo là hỗ trợ phát triển cho vùng cảng biển quốc tế, thì Đồn BP Đầm Môn lặng lẽ trở lại nhịp đập công tác thường ngày, vui với niềm vui trúng mùa và buồn nỗi buồn thất bát của ngư dân trên vịnh Vân Phong và bà con nuôi trồng đánh bắt hải sản định cư ven bờ Hòn Lớn.

Vịnh nước sâu mà sóng hiểm

Chiếc ca nô vỏ sắt của Đồn BP Đầm Môn đưa chúng tôi cùng các chiến sĩ BĐBP làm nhiệm vụ địa bàn phóng ra vịnh Vân Phong. Ngay bên cạnh bãi cọc đã đóng xuống để xây dựng cảng giờ bị bỏ hoang là những gia đình ngư dân vẫn cần mẫn với nghề cũ là nuôi tôm hùm và cá bớp, ốc hương. Trong dải đất ven bờ Nam Trung Bộ, vịnh Vũng Rô của Phú Yên và vịnh Vân Phong của Khánh Hòa là 2 địa danh nổi tiếng với nghề nuôi tôm hùm. Do nơi này nước sạch, trong, nắng dãi quanh năm, cũng không có nguồn nước ngọt đổ vào biển và hiếm mưa nên tôm hùm ít bệnh. Nuôi vụ tôm hùm nào cũng trúng lớn, ngư dân thu được cả tiền tỷ đã hàng chục năm nay. Thế mà giờ đây, dân nuôi tôm hùm cũng ngao ngán vì tôm bệnh? Ấy mới là điều đáng nói.

Tôi hỏi anh Trương Thái Hùng, dân gốc Thanh Hóa và nổi tiếng là người có máu mặt trong nghề nuôi tôm hùm ở Vân Phong: Tôm bệnh có phải do nước trên vịnh Vân Phong ô nhiễm không? Anh nói nghề nuôi tôm hùm ở đây có từ hồi năm 1995 tới giờ, chưa nghe nói tôm bệnh là do nước vịnh ô nhiễm. Chỉ có vài năm gần đây, xuất hiện càng nhiều tôm bị bệnh rụng chân, đen mang... Ngày xưa, người nuôi tôm chỉ "mong" có con tôm chết để ăn, nhưng giờ nhìn thấy tôm chết hoài quá ngán. 16 tháng trời từ lúc thả tôm xuống biển tới lúc vớt lên chỉ còn độ 30%.

rh3l_10b-1.JPG
Khu vực xây dựng cảng bỏ hoang nhiều năm nay.
 
Mới sáng nay, 2 con tôm bự chết vì bệnh đó! Nói rồi anh cầm 2 con tôm hùm kềnh càng giơ lên cao. Cứ thế này đến Tết Nguyên đán là cụt vốn. Nuôi nhiều mà thu ít, còn bị thương lái thu mua bán sang Trung Quốc dìm giá nữa. Cứ kỳ vào mùa đồng loạt các gia đình thu hoạch tôm là giá rớt thê thảm, bán rẻ như cho.

Rẽ vào nhà bè nổi của một ngư dân ngay sát bãi cọc sắt bỏ hoang - dấu tích của niềm hy vọng cảng nước sâu Vân Phong, chỉ có 2 vợ chồng già chủ bè ngồi ăn cơm, không thấy người ra kẻ vào làm thuê bên những ô nuôi tôm hùm im lìm không sủi bọt. Gần đây, nguồn giống tôm hùm tự nhiên trên biển Nam Trung Bộ ít dần nên giá tôm giống cực đắt. Đi dọc bờ biển từ Bình Thuận tới Phú Yên giờ không thấy người ta bắt những con tôm hùm tự nhiên nhỏ như sợi tăm, trong suốt chỉ lộ 2 con mắt đen bỏ vào lọ thủy tinh bán tới hơn trăm ngàn mỗi con nữa. Giờ phải mua tôm giống của lái buôn mang tới, nghe đâu là giống nhập từ In-đô-nê-xi-a gì đó. Có thể đây là mấu chốt của vấn đề.

Không phải tôm giống tự nhiên từ vùng biển này, đương nhiên không thể kháng bệnh, sinh trưởng và cho hiệu quả cao nhất được. Không ở đâu có tới một nửa dân số với khoảng trên 600 hộ dân đều đầu tư nuôi tôm hùm như ở Vạn Thạnh. Tức là cả làng chỉ trông vào một nghề "đổ của xuống biển" và chờ thu hoạch. Vậy nên, trước đây ngư dân đổ xuống tiền tỉ có thể lãi vài trăm triệu, nay thì mất đi vài trăm triệu, nhưng đã trót theo nghề, phải sống chết với nghề thôi. Ông chủ già của vuông tôm hùm kết luận đầy kinh nghiệm: "Vân Phong nước sâu mà hiểm lắm. Cứ lăn tăn nhẹ nhàng vậy mà vơi hết vốn làm ăn của bao người rồi!".

Con đường Cổ Mã vài năm gần đây đã nối liền với bán đảo Xuân Đừng là nơi mà du khách rất hứng thú ghé thăm mỗi khi muốn lặn biển Vân Phong, khám phá rạn san hô và thưởng thức hải sản. Và nhất là cảm giác thú vị khi băng qua bàu cát rộng và rừng dương để dạo chơi với biển hoang sơ. Có 2 nét cuốn hút ở đây là mặc dù chỉ là một doi cát nhô ra biển, nhưng nơi này chỉ đào sâu xuống vài mét là có nguồn nước ngọt lịm người. Vì vậy, dừa ở đây sai trái và nước dừa rất ngọt. Thứ hai, là những con đường đi trên những trảng cát dày được kết lại từ những phiến gỗ chống lún cát. Tiềm năng của vịnh Vân Phong về du lịch, nuôi trồng hải sản, cảng biển khó nơi nào sánh được, nhưng cũng vì thế, Vân Phong cứ như cô gái thách cưới cao giá quá nên cứ nhận bao lời ca ngợi mà vẫn ế. Tiềm năng rơi rớt đi, dịch vụ lụi bại dần, cũng là điều dễ hiểu.

Cuối năm 2015, một lần nữa Vân Phong lại được nghiên cứu lại để xây dựng thành cảng tổng hợp đa năng thay thế cho cảng Nha Trang chuyển đổi công năng thành cảng du lịch. Việc này sẽ giúp cho Nha Trang hoàn toàn trở thành thành phố giải trí và Vân Phong mới là thủ phủ kinh tế cảng biển của Nam Trung bộ. Cảng Vân Phong mới sẽ đáp ứng nhu cầu xuất nhập khẩu hàng hóa cho Khu kinh tế Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa và khu vực Tây Nguyên. Vị trí đã đóng cọc để khởi động cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong trước đây, sẽ được trưng dụng để tiếp tục xây dựng cảng tổng hợp. Vân Phong lại trên đường với một giấc mộng mới.

Thụy Văn

Bình luận

ZALO