Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 21/01/2021 06:30 GMT+7

Vạn chài “cá ông”

Biên phòng - Tại đình làng vạn chài Nước Ngọt thuộc xóm Hải Hòa, thôn Thanh Thủy, xã Bình Hải, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, tiếng trống vang xa khắp nơi. Âm thanh đó gợi lại câu chuyện về làng chài Nước Ngọt gắn với ông Nam Hải Đại tướng quân giúp ngư dân mở biển, bám biển.

 9299a.gif
Ông Nguyễn Thành Tâm với hộp đựng sắc phong của vua Minh Mạng.
Huyền thoại Nam Hải Đại tướng quân

Vạn chài Nước Ngọt có điều gì đó thật huyền bí. Theo phong tục, các làng chài khác cho con cháu nhìn bộ xương cá ông. Còn tại vạn chài này thì ngược lại, xương cốt cá ông được bỏ trong một thùng gỗ to như chiếc xe khách và đóng kín mít. “Tuyệt đối không được nhìn ngó gì hết trơn đó nghen”, ông Trưởng vạn     chài Nước Ngọt Nguyễn Quá thường giật giọng để căn dặn lũ trẻ làng chài vốn hay tò mò. Cả làng, chưa ai từng thấy xương cốt của cá ông. Tuy nhiên, có một lần, thùng xương cốt bị bịch một góc, ông Trưởng vạn há hốc miệng kinh ngạc, bởi chỉ một khúc xương sườn của cá ông đã to đến mức một người ôm không xuể.

Trong lăng thờ, hai thùng xương cá ông đặt trước bàn thờ. Vì sao có tới 2 “ông”? Chủ vạn giải thích, mấy trăm năm trước, cá ông khổng lồ trôi vào chết, cả làng mai táng. Thời gian sau, có một người trên núi chạy xuống, tóc tai rũ rượi thốt lên: “Mai mốt bà sẽ thác vô đây với ông”. Chuyện người điên từ trên núi xuống làng nói chuyện cá ông hóa ra lại linh nghiệm. Vài hôm sau, cá bà vào nằm chết trước đền thờ. Cá bà cũng to như một chiếc ô tô, dài mấy chục mét. Người dân làm lễ chôn cất, sau đó đặt xương “bà” ngay bên cạnh cốt của “ông”.

Theo truyền thuyết của làng biển, cá ông (cá voi) là mảnh pháp y của Bồ Tát ném xuống biển Đông Hải để cứu giúp dân lành. Nhiều ngư dân bị nạn đã được cá cứu vào bờ.

Ngôi đình của vạn chài Nước Ngọt nằm chót vót trên một mom cát cao, mặt quay ra biển. Có những năm sóng biển ùa vào cuốn trôi thúng trong làng, gây xói lở nhiều nơi, nhưng khi đến chân đình thì dừng lại. Sóng chỉ ngoạm một góc nhỏ vào chân miếu rồi quay ra. Những năm trước đây, mỗi khi làng tổ chức cầu mùa và cúng ông Nam Hải Đại tướng quân, đám trẻ trong làng lại theo lời các cụ già, chạy ra biển để tìm cá. Những ngày này, từng đoàn cá to tự dưng xuất hiện ngay tại vùng biển phía trước đình. Đám cá nhảy tung lên khỏi mặt nước.

Chỗ dựa tinh thần

Xóm Hải Hòa nằm ở vùng biển bãi ngang. Không có bến neo đậu tàu thuyền, hàng trăm năm rồi, làng chài nhỏ này mưu sinh bằng nghề đánh bắt bằng thuyền thúng. Hơn 200 hộ dân ra khơi trên 200 chiếc thúng chèo. Lễ hội lớn nhất của làng là cầu mùa và giỗ thần Nam Hải Đại tướng quân. 

Trong buổi lễ, những cụ già đầu đội khăn đóng, mặc áo choàng xanh kính cẩn nhắc lại công đức của ông Nam Hải Đại tướng quân đối với ngư dân, gửi gắm mong muốn về sự bình an cho mọi nhà. Trong lễ hội có hát múa bả trạo và các lễ tục cầu cho quốc thái dân an, nông đắc tài, ngư đắc lợi, nhà nhà bình an. Các hoạt động này trở thành nét đẹp văn hóa ở vạn chài Nước Ngọt, Thanh Thủy.

 Ông Nguyễn Thành Tâm, người từng giữ chức Trưởng vạn kể lại: “Chú biết không, bầu ra cái ông trưởng vạn này là cả làng bầu. Hết nhiệm kỳ 3 năm, dân làng họp và bỏ phiếu chọn ông nào có sức khỏe, vóc người thoáng đãng, am hiểu về lễ tục làm trưởng vạn. Trong năm đánh bắt, nếu ngư dân liên tục bị nạn thì người ta bắt đầu quay ra soi ông chủ vạn và đặt câu hỏi, có phải ông chủ vạn này không mang lại may mắn cho làng? Vậy là thay chủ vạn khác”.

Trong ngôi đình còn lưu giữ sắc phong của các đời vua Thiệu Trị, Minh Mạng. Người dân trong làng còn truyền khẩu câu chuyện vua nhà Nguyễn đi kinh Lý, ghé qua làng chài. Làng chài nằm sát biển nhưng thiếu nước ngọt, người dân địa phương phải trèo qua đồi cát để gánh từng thùng nước. Thương dân làng chài một đời bám biển cực khổ, nhà vua đã cho quần thần xem xét, thăm dò và ban cho chỗ đất có thể đào giếng. Mấy trăm năm rồi, nguồn nước ngọt đã giúp dân làng chài qua khỏi cơn khát.
“Thanh Thủy thôn, Nước Ngọt vạn, kiêm vì tín chủ, chủ vạn cùng toàn dân lo lễ giỗ ông Nam Hải Đại tướng quân để cầu cho ngư dân làm ăn thuận lợi...”. Tại lăng thờ Cá Ông của thôn Thanh Thủy, ông trưởng vạn kính cẩn thắp hương, quay ra biển vái tiên linh của biển cả. Tiếng của ông trầm hùng, hòa trong âm thanh của gió xuân và sóng biển.

 

Lê Văn Chương

Bình luận

ZALO