Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 01/12/2020 04:02 GMT+7

Tình ca Mông

Biên phòng - Dân tộc Mông sống trên những triền núi cao Tây Bắc, có đến năm ngành khác nhau: Mông Hoa, Mông Đen, Mông Đỏ, Mông Trắng, Mông Xanh. Tuy có khác nhau một số nét trên trang phục và phong tục tập quán, nhưng lại có điểm chung là yêu thích nhảy múa, ca hát. Có thể nói, tiếng hát với người Mông như cây xanh cần nước, như con người cần lửa, muối.

ljmy_9
Minh họa: Minh Khuê

Trong hội "Sài sán", tức hội chơi núi đầu xuân; những lần gặp nhau qua mỗi phiên chợ; mùa gặt lúa trên nương; đám cưới..., người Mông đều dùng tiếng hát để thể hiện tình cảm và ước nguyện của mình với nhiều thể loại: 'Khâu xìa plềnh" - tình ca, "Già xông" - đón dâu, "Hcầu slẩu htâu" - thể loại chỉ dùng trong đám ma...

Người ta có thể hát thành lời, hoặc gửi qua tiếng khèn, kèn lá, đàn môi... mỗi thể loại, mỗi nhạc cụ đều có những sắc thái biểu cảm riêng biệt, độc đáo. Đặc biệt là những bản "Khâu xìa plềnh" nồng nàn, say đắm. Phải chăng đó là sức lôi cuốn ở chất trữ tình, ở những cung bậc bất tận của tình yêu và trong mỗi nhịp điệu tiết tấu giản dị đã được những đôi trai gái thổi vào hơi thở của tình yêu chân  thật, trong sáng, nồng cháy như chính cuộc đời của họ.

Tình ca Mông có hàng trăm bản được truyền từ đời này sang đời khác, cội nguồn là cuộc sống, tình yêu nuôi những bản tình ca bất diệt ấy.

Ta hãy nghe chàng trai ngỏ lời với bạn tình:

Đêm nay đôi ta ngồi đã muộn

Gà gáy giục chín năm mười sáu tiếng

Đôi ta không có lòng thì thôi

Có lòng thì hãy mau cất tiếng lên giọng.

Lời ca như lời thủ thỉ tâm tình, chân thật, thẳng thắn của chàng trai. Song, chỉ mới gặp nhau, chỉ nghe lời hát làm sao hiểu thấu bụng nhau, bởi vậy cô gái không khỏi phân vân cất lời:

Giờ này trời đã về khuya

Sao đã lượn vòng đổi ngôi, sương phủ trắng

Em chỉ biết miệng anh nhưng chưa biết tim anh.

Người Mông sống giữa thiên nhiên hùng vĩ, những ngọn núi mờ sương cao vút trong mây, những con thác tung bọt trắng xóa, gió ngàn lồng lộng thổi, rộn rã tiếng chim ca. Họ sống, lao động, yêu nhau giản dị, chân thành và mãnh liệt:

Yêu nàng anh yêu lắm, lòng anh yêu nàng

Say đắm lắm cô nàng ơi

Ra về thương nhớ vô cùng

Nhớ mãi ngày này năm sau...

 Chắc là đôi trai gái bén duyên nhau qua tiếng sét ái tình, làm cho đôi lứa thổn thức nhớ mong khôn nguôi:

Em về em không ngủ, em nằm mơ nhớ tiếng anh

Kìa là anh, anh về bên em

Anh đứng bên giường, em yên giấc ngủ.

Vị ngọt của tình yêu có sức hấp dẫn đến say lòng bởi những giai điệu nhẹ nhàng, tinh tế, da diết, bố cục gọn với nhịp điệu thay đổi diễn tả mọi trạng thái của tâm hồn.

Khi đã hiểu và tin nhau, người con gái mạnh dạn tỏ bày:

Đây là lời em dặn người yêu ơi

Hôm gặp nhau dối lòng hát rằng chỉ nhớ mẹ cha

Nhưng lòng em nhớ anh, bạn tình mong đợi

Người yêu ơi !

Rồi người con gái trao cho chàng trai của mình chiếc khăn kỷ niệm:

Yêu anh em dệt khăn này

Lòng em nhớ người em tặng

Dù xa nhau bao tháng ngày, khăn bên người là em luôn bên anh

Người ơi !

Họ hẹn nhau:

 Em chờ đến ngày anh trồng lúa

Trồng xong nương ngô anh đón em về.

Tình yêu của họ nảy sinh trong cuộc sống lao động, hình tượng thơ giản dị, nhưng chuyển tải bao điều thầm kín, mộng mơ. Song tình yêu đâu phải chỉ có vị ngọt, nhiều đôi lứa yêu nhau không lấy được nhau, họ phải đối mặt với sự thật nghiệt ngã. Và hàng năm những mối tình không thành tìm đến với nhau nơi chợ tình Khâu Vai. Họ ôn lại những ngày xa tươi đẹp mộng mơ, để rồi khi chia tay như được tiếp thêm nghị lực, niềm tin yêu trong sáng.

Trong phong tục hôn nhân của người Mông, người phụ nữ có quyền lựa chọn bạn tình. Sau khi hai bên trao đổi ý kiến và thống nhất, nếu đồng ý, họ sẽ tổ chức "kéo tay". Người con gái được "kéo tay" về nhà chồng, nếu ưng ý, cô gái ở lại ba ngày đêm tỏ ý ưng thuận. Nếu không vừa ý, cô gái sẽ bỏ về, duyên sẽ không thành. Dân tộc nào trên đất nước ta cũng vậy, hôn nhân tự nguyện là nền tảng của hạnh phúc. Cũng chính vì vậy, với người Mông họ luôn thẳng thắn bày tỏ.

Tay em biết cầm kim khâu áo

Anh yêu em

Em yêu anh

Em không có lòng thì thôi

Có lòng thì về, ta ở với nhau một đêm

Tay em biết xe sợi chỉ đen

Em không có lòng thì thôi

Có lòng thì về, ta ở với nhau một ngày...

Dân ca Mông với những bản "Khâu xìa plềnh" thật phong phú và đặc sắc, nó phản ánh tâm tư, ước nguyện vươn tới hạnh phúc vẹn tròn, thấm đượm tình người và tình đời, chắp cánh cho con người vươn lên, phấn đấu vì những giá trị tốt đẹp của cuộc sống.

Trần Vân Hạc

Bình luận

ZALO