Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 19/04/2021 03:52 GMT+7

Tìm giải pháp cho thanh niên thất nghiệp ở vùng cao

Biên phòng - Ở một số huyện vùng cao tỉnh Nghệ An, số lượng sinh viên sau khi tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, trung cấp nghề không có việc làm đang chiếm tỉ lệ khá cao. Điều đó tác động không nhỏ đến tư tưởng người dân cũng như tình hình phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.

heiq_14a
Chị Lô Thị Thúy Hằng trở về chăn nuôi bò sau khi tốt nghiệp đại học. Ảnh: Viết Lam

Thực trạng và những tác động

Theo thống kê của Sở Lao đông, Thương binh và Xã hội tỉnh Nghệ An, hiện nay, toàn tỉnh có tới 4.000 cử nhân đang thất nghiệp và có khoảng 8.000 người đã tốt nghiệp cử nhân, thạc sĩ đang thiếu việc làm, phải làm trái ngành, nghề đã học. Điều đáng lo ngại là hiện tượng này không chỉ diễn ra ở thành phố Vinh, các huyện đồng bằng, mà còn lan đến địa bàn các huyện vùng cao, nơi có đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Đây là những khu vực mà từ trước đến nay được xác định là khó tìm nguồn nhân lực có chất lượng.

Cụ thể, huyện biên giới Kỳ Sơn là địa phương có tỉ lệ thất nghiệp cao nhất với trên 500 người; tiếp đó là huyện Quế Phong với 408 người và huyện Tương Dương có trên 300 người. Điều đáng nói là 40 người được cử đi học theo diện cử tuyển ở huyện Tương Dương vẫn chưa được bố trí vị trí công tác. Chị Vi Thị Ánh, dân tộc Poọng, xã Tam Hợp, huyện Tương Dương là một trong số đó. Năm 2007, chị được địa phương cử đi học ngành sư phạm Sinh học tại trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An, sau 3 năm đèn sách, chị tốt nghiệp với tấm bằng loại khá. Thế nhưng, khi trở về quê hương thì không được bố trí việc làm như định hướng ban đầu. Gần như năm nào, chị cũng nộp hồ sơ xin việc nhưng đều không được chấp nhận vì lý do không có chỉ tiêu. Đến nay thì "cô giáo" Ánh đã lấy chồng và chấp nhận bám nương rẫy để nuôi sống gia đình.

So với Vi Thị Ánh được địa phương cử đi học theo diện cử tuyển, thì đường học hành, sự nghiệp của Lô Thị Thúy Hằng, dân tộc Thái, trú tại bản Xốp Tụ, xã Mỹ Lý, huyện Kỳ Sơn, có phần trắc trở hơn. Sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT), với học lực khá, Hằng tự thi tuyển và đậu vào ngành sư phạm địa lý thuộc Đại học Vinh (Nghệ An). Mặc dù hoàn cảnh vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng gia đình đã cố gắng chu cấp để Hằng về thành phố theo học. Sau 4 năm đèn sách, cô đã tốt nghiệp trở về quê với hy vọng sớm được đứng trên bục giảng làm cô giáo. Thế nhưng, sau bao nhiêu năm ra trường, Hằng vẫn không thực hiện được ước mơ và chấp nhận "gác" bằng đại học để tập trung chăn nuôi, trồng trọt, trả số tiền vay mượn chi phí trong quá trình học tập.

Việc thừa lao động qua đào tạo ở vùng cao Nghệ An đang gây ra những tác động đáng lo ngại đến tư tưởng của người dân. Theo tính toán, mỗi gia đình vùng cao phải chi phí khoảng 200 triệu đồng cho con em họ sau 4 năm học đại học xa nhà. Số tiền này là một thách thức lớn đối với không ít gia đình, bởi thu nhập của người dân nơi đây không mấy khá giả. Nhiều gia đình gặp phải "khó khăn kép" khi con em họ đang chịu cảnh thất nghiệp, thì gia đình lại phải chật vật trả khoản nợ chi phí cho con cái học hành trước đó.

Một điều xót xa nữa, đó là những cử nhân, giáo viên… vốn được đào tạo cơ bản 3-4 năm trên ghế nhà trường lại phải quay về tiếp tục bám nương rẫy sản xuất nông nghiệp. Có rất nhiều bạn trẻ sau khi tốt nghiệp không có việc làm, sinh ra chán nản, ăn chơi lêu lổng dẫn đến nghiện ngập, thậm chí vi phạm pháp luật. Còn với bậc phụ huynh khi nhìn vào thực tế, họ cho rằng, con em có đi học, ra trường cũng không tìm được việc làm hẳn hoi, rồi cũng về làm rẫy nên không còn mặn mà với việc học tập của con em mình. Một thầy giáo có nhiều năm công tác tại xã Mai Sơn, huyện Tương Dương cho biết một thực trạng buồn: Trong những năm gần đây, một số gia đình trên địa bàn không cho con em mình đi học lên Trung học cơ sở (THCS), THPT dù thành tích học tập xếp loại khá. Khi nhà trường đến vận động thì họ cho rằng, con cái đi học xa nhà rất tốn kém, có đi học về cũng không tìm được việc làm.   

Không chỉ vậy, thất nghiệp ở vùng cao cũng được xác định là một trong những yếu tố tác động đến tình trạng di cư tự do. Thực tế cho thấy, nhiều bạn trẻ ở các huyện vùng cao của Nghệ An, sau khi tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, trung cấp nghề trở về quê không có việc làm, đã sang Lào mưu sinh. Sau đó, họ tìm cách đưa cả gia đình di cư trái phép sang nước bạn sinh sống lâu dài. Điều này đang tác động không nhỏ đến tình hình an ninh trật tự ở khu vực biên giới, vùng cao Nghệ An.   

Khó khăn tìm giải pháp

Nguyên nhân khiến hàng trăm sinh viên vùng cao ra trường không có việc làm được ông Thò Bá Rê, Phó Trưởng phòng Nội vụ huyện Kỳ Sơn cho biết: "Phần lớn các gia đình ở vùng cao đều có tư tưởng cho con theo học để về làm cán bộ trong cơ quan Nhà nước. Công tác hướng nghiệp từ xa của ngành chức năng lại chưa tốt. Các em chủ yếu tốt nghiệp ngành sư phạm, các ngành thuộc lĩnh vực xã hội, trong khi nhu cầu sử dụng lại hạn chế, rất khó bố trí".

5fd7_14b
Chị Vi Thị Ánh chấp nhận bám nương rẫy để chăm lo cuộc sống gia đình. Ảnh: Viết Lam

Trước thực trạng trên, chính quyền và ngành giáo dục các huyện vùng cao của Nghệ An đang triển khai nhiều biện pháp để tháo gỡ, trong đó chú trọng vào khâu đào tạo, hướng nghiệp dạy nghề từ các bậc THCS, THPT. Những năm gần đây, ngành giáo dục tỉnh Nghệ An đã triển khai tốt công tác phân luồng giáo dục cũng như đào tạo nghề. Ngay từ khi còn ở bậc học THCS, cùng với việc học văn hóa, các em đã được đào tạo một số nghề cơ bản như cơ khí, may mặc. Công tác này được duy trì cho đến khi các em học lên THPT và hoàn toàn miễn phí. "Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh đã chỉ đạo các trường làm tốt công tác phân luồng giáo dục, có trách nhiệm cao trong đánh giá chất lượng học sinh, đồng thời, làm tốt công tác định hướng nghề nghiệp cho các em. Đối với các trường nghề cũng phải đổi mới nâng cao chất lượng đào tạo, gắn đào tạo với tìm đầu ra cho học viên. Đây được xác định là một trong những yếu tố then chốt kéo giảm tỉ lệ sinh viên không có việc làm sau đào tạo" - Ông Nguyễn Trọng Hoàn, Phó Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nghệ An khẳng định. Dường như, chủ trương của ngành giáo dục-đào tạo tỉnh Nghệ An đã có những tín hiệu tích cực. Minh chứng là trong kỳ thi THPT quốc gia 2016, có 40% thí sinh không đăng ký xét tuyển đại học, cao đẳng.

Tuy nhiên, điều đó chỉ mới đúng ở địa bàn thành phố Vinh và các huyện miền xuôi. Còn đối với các huyện vùng cao Nghệ An, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT đăng ký vào đại học, cao đẳng không giảm, trong khi lượng đăng ký học các trường nghề lại rất ít. Ông Thò Bá Rê đã chỉ ra những nguyên nhân khiến người dân vùng cao không mặn mà với việc đào tạo nghề. Đó là nhân dân địa phương vẫn còn nặng nề tư tưởng học ra để làm cán bộ chứ không phải để làm thợ. Một yếu tố khác, đó là nhiều người vẫn giữ thói quen sống gần gia đình, ngại đi xa, trong khi đào tạo nghề xong thì chủ yếu vào lao động ở các thành phố, khu công nghiệp.

Cũng như chủ trương chung trên toàn tỉnh, các huyện vùng cao của Nghệ An như Tương Dương, Kỳ Sơn, Quế Phong cũng đang tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền thay đổi nhận thức trong nhân dân. Bên cạnh đó, chú trọng công tác hướng nghiệp, dạy nghề ngay từ các bậc học THCS, THPT; đưa ra nhiều chính sách ưu đãi cho công tác đào tạo nghề cũng như thu hút các dự án đầu tư, tạo công ăn việc làm. Trong lúc những giải pháp này chưa phát huy tính hiệu quả, thì hàng nghìn bạn trẻ ở các huyện vùng cao Nghệ An vẫn đang chịu cảnh thất nghiệp.

Viết Lam

Bình luận

ZALO