Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 03/10/2022 02:50 GMT+7

Tiêu điều vì... tiêu

Biên phòng - Có rất nhiều nguyên nhân tiêu chết, dẫn đến nông dân trắng tay, như thâm canh quá mức, bón phân vô tội vạ, mua nhầm phân bón kém chất lượng... Nhưng quan trọng nhất là chuyện giống, nguồn gốc, chất lượng cây giống đang bị thả nổi. Có đến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cơ sở kinh doanh giống tiêu, nhưng đến nay ngành nông nghiệp vẫn còn đang phải loay hoay thống kê, rà soát.

Bài 3: Vì đâu nên nỗi?

Nhìn những hàng tiêu trơ cọc, đôi mắt anh Lê Thanh Hưng (thôn Thiên An, xã Ia Blứ, Chư Pưh, Gia Lai) đỏ hoe như chực khóc. Vườn tiêu hơn 1.300 trụ đang trong giai đoạn thu hoạch đột nhiên chết hàng loạt không rõ nguyên nhân. Ban đầu chết rải rác, rồi chết cả vườn, ai bày gì anh cũng làm, thử đủ cách nhưng vườn tiêu vẫn vô phương cứu chữa. Cảnh của anh Hưng cũng là cảnh chung của nông dân trồng tiêu Tây Nguyên hiện nay. Bởi khi gặp chuyện, họ tự mày mò mua thuốc chữa, ai bày gì làm nấy, chẳng có một cơ quan chuyên môn nào đứng ra giúp đỡ họ. Có chăng chỉ là đến khảo sát, thống kê thiệt hại rồi thôi.

Qua khảo sát diện tích trồng tiêu trên địa bàn huyện Chư Sê, Chư Pưh mới đây (tháng 3-2017), Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ông Lê Quốc Doanh cho rằng: Cây tiêu chết vẫn là do chăm sóc chưa đúng quy trình kỹ thuật. Việc sử dụng phân vô cơ quá nhiều thì cây tiêu không thể chống chịu và phát triển lâu dài được. Do đó, người dân cần tăng cường lượng phân bón hữu cơ.

84rf_10b
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Quốc Doanh (bên trái) khảo sát hồ tiêu tại huyện Chư Pưh, Gia Lai, tháng 3-2017. Ảnh: Quốc Dinh

Tuy nhiên, để thực hiện được điều này thì tỉnh cần phải có các biện pháp khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tư xây dựng để sản xuất các loại phân bón hữu cơ. Có như vậy mới tạo được sự chủ động, bón phân đúng thời vụ nhằm tăng hiệu quả của cây tiêu. Nghiêm trọng hơn, khi diện tích hồ tiêu chết tăng đến chóng mặt thì ngành nông nghiệp chỉ mới thành lập hội đồng để tuyển chọn cây giống đầu dòng, ban hành quy định tiêu chí vườn hồ tiêu đầu dòng trên địa bàn tỉnh.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Quang Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát triển cây hồ tiêu: Nói về bệnh trên cây hồ tiêu, đầu tiên và nghiêm trọng nhất là do nhiễm virus, đặc biệt là ở Gia Lai, nhiều vườn tiêu bị nhiễm rất nặng. Bệnh này lây lan theo kiểu từ mẹ sang con, nếu lấy giống từ vườn bị nhiễm virus, mầm bệnh sẽ phát tán khắp nơi. Trong khi cây hồ tiêu được nhân giống vô tính, việc cắt cành giâm làm giống càng làm cho việc lây lan từ vườn này sang vườn khác trở nên nghiêm trọng. Hoặc trong quá trình canh tác, chỉ cần 1 đến 2 trụ trong vườn bị nhiễm mà người dân làm cỏ, cắt cành vô tình không vệ sinh dụng cụ cũng bị lây bệnh sang cây khác.

Ngoài ra, hiện tượng các vườn tiêu bị nhiễm tuyến trùng đang là vấn đề rất nghiêm trọng, thậm chí ngay cả những vườn tiêu đang xanh tốt cũng xuất hiện tuyến trùng. Tất cả các vườn bị bệnh chết nhanh do nấm phytophthora gây ra đều xuất hiện tuyến trùng, đây là một trong tác nhân đầu tiên tạo ra vết thương để cho nấm xâm nhiễm. Bệnh chết chậm là hiện tượng vàng lá chứ không phải bệnh, do dinh dưỡng không đảm bảo dẫn đến vàng lá, chết chậm. "Chỉ mỗi tuyến trùng thì cây tiêu chưa chết được  mà chỉ hư bộ rễ. Khi nào xuất hiện mầm bệnh thì tuyến trùng mới trở thành tác nhân tạo ra vết thương khiến cây tiêu bị nhiễm bệnh rồi chết. Bên cạnh đó, cây tiêu nhiễm nấm fusarium cũng gây ra hiện tượng chết dần, chết mòn" - Thạc sĩ Nguyễn Quang Ngọc cho biết.

Ông Trương Phước Anh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai cho biết: Nguyên nhân hồ tiêu chết một phần là do... “giá cao”. Giá hồ tiêu liên tục tăng cao trong nhiều năm dẫn đến việc người dân thâm canh quá mức: Sử dụng phân bón quá liều lượng, sử dụng phân phức hợp không cân đối tỷ lệ N, P, K và các chất kích thích, phân bón đậm đặc để thu năng suất cao đã làm cho cây mất cân bằng dinh dưỡng, mất khả năng đề kháng tự nhiên dẫn đến dễ bị nấm bệnh tấn công gây hại. Một nguyên nhân khác là do giống không được chọn lọc, sử dụng không rõ nguồn gốc, bị nhiễm bệnh trước khi đưa ra vườn.

Đến giờ người dân còn chưa phân biệt được thuốc sâu với thuốc bệnh, khi cây bị bệnh thì phun thuốc sâu, bị sâu thì phun thuốc bệnh. Người dân bón phân cho cây hồ tiêu mà mỗi lần bón đến 5-7 lạng, họ cứ nghĩ đằng nào cũng bón vào đất, cây ăn không hết thì từ từ ăn. Nhưng như thế thì quá nhiều, trong khi nhu cầu thực tế chỉ cần 1,5 đến 2 lạng/gốc đối với hồ tiêu đã thu hoạch ổn định. Chưa kể cũng lượng phân này nhưng phải chia nhỏ ra bón nhiều lần.

Để đối phó với thực trạng tràn lan nguồn giống gốc trôi nổi, UBND tỉnh Gia Lai đã chỉ đạo các ban ngành, đặc biệt là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh tăng cường quản lý giống cây trồng, vật nuôi, vật tư nông nghiệp. Tập trung triển khai kế hoạch tái cơ cấu ngành Nông nghiệp. Theo đó, trước ngày 30-3, Sở này phải thống kê đầy đủ các cơ sở sản xuất, mua bán giống cây trồng, vật nuôi, vật tư nông nghiệp trên địa bàn tỉnh. Đồng thời làm rõ trách nhiệm quản lý Nhà nước đối với từng cơ sở sản xuất, mua bán. Nêu rõ cơ sở nào đã được cấp phép, chưa cấp phép, số lượng cơ sở vi phạm, biện pháp xử lý.

Sau khi đi kiểm tra tình hình vườn hồ tiêu chết tại huyện Chư Pưh và làm việc với các đơn vị Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Khoa học và Công nghệ cùng các phòng ban chuyên môn, ngày 20-3, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Kpă Thuyên đã chỉ đạo các ngành liên quan tăng cường quản lý Nhà nước về giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các vật tư nông nghiệp khác; tuyệt đối không để giống hồ tiêu kém chất lượng, nhiễm bệnh gây hại cho nông dân.

Ngoài ra, ông Kpă Thuyên cũng yêu cầu Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai cử cán bộ nông nghiệp xuống cơ sở hướng dẫn người dân thu gom, vệ sinh vườn, tiêu hủy toàn bộ cây tiêu bị chết, tiến hành cày, xử lý đất để tiêu diệt mầm mống sâu bệnh gây hiện tượng vàng lá, chết nhanh, chết chậm do các tuyến trùng trên cây hồ tiêu; chuyển đổi loại đất này sang trồng cây ngắn ngày. Đối với vườn tiêu đang có dấu hiệu bị vàng lá, chết nhanh, chết chậm, chết do tuyến trùng cần hướng dẫn ngay biện pháp phòng trừ đặc hiệu, xử lý ngăn chặn, tiêu diệt mầm mống sâu bệnh, tuyệt đối không để lây lan gây chết vườn tiêu khác.

Ông Trần Tuấn Khải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vừa có tờ trình 45/TTr-SNN gửi UBND tỉnh Gia Lai đề nghị ban hành tiêu chí vườn ươm, quy trình chứng nhận vườn ươm và tiêu chuẩn cây giống xuất vườn của một số cây công nghiệp và cây ăn quả lâu năm trên địa bàn tỉnh. Trước đó, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai cũng ban hành quy định tiêu chí cây hồ tiêu đầu dòng, vườn hồ tiêu đầu dòng trên địa bàn tỉnh.

Trên cơ sở rà soát, tổng hợp đề nghị công nhận cây hồ tiêu đầu dòng của các huyện, TP Pleiku, Chi cục đã tham mưu cho Sở thành lập hội đồng bình tuyển, xét chọn 48 cây hồ tiêu của các huyện Chư Pưh, Chư Sê, Chư Prông, Đak Đoa... để tiến tới thẩm định và công nhận cây đầu dòng. Đây là những cây có năng suất ổn định trong nhiều năm, thậm chí có nhiều trụ đạt đến 25kg/vụ.

Ông Khải cũng cho biết, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hỗ trợ kinh phí giúp tỉnh Gia Lai hoàn thiện dự án "Điều tra khảo sát, bình tuyển giống tiêu. Xây dựng vườn tiêu đầu dòng và sản xuất hom giống tiêu sạch bệnh virus, các mô hình sản xuất tiêu bền vững" ở các vùng trọng điểm trồng tiêu trong tỉnh như Chư Sê, Chư Pưh, Chư Prông, Đak Đoa... để người dân tiếp cận được cây giống tốt, đồng thời nhân rộng mô hình, sản xuất đại trà.

Quốc Dinh

Bình luận

ZALO