Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 05/08/2021 05:19 GMT+7

Thực trạng mất vệ sinh an toàn thực phẩm ở các chợ vùng cao

Biên phòng - Với nỗ lực thúc đẩy giao lưu thương mại, góp phần nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số, thời gian qua, hệ thống chợ dân sinh ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa đã được các địa phương quan tâm đầu tư sửa chữa và xây mới. Tuy nhiên, bên cạnh việc củng cố hạ tầng cơ sở, có một thực trạng đáng lo ngại đang còn tồn tại là hàng hóa, đặc biệt là các mặt hàng thực phẩm được bày bán ở không ít các chợ vùng cao còn rất lộn xộn, chưa đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP).

4s5v_15a
Tại chợ Chiềng Khoang (huyện Quỳnh Nhai, Sơn La), thịt lợn sống và lòng lợn chín được bày bán chung ngay trên mặt sạp gỗ tạp tạm bợ, mất vệ sinh. Ảnh:  P.M.Hưng

Thực trạng đáng lo ngại

Trước cổng chợ huyện Quang Bình (Hà Giang) có khá nhiều xe hàng bán đồ ăn chín với nhiều chủng loại rất đa dạng, từ lòng lợn, thịt luộc đến giò, chả… món nào nhìn cũng bắt mắt, ngon lành. Thế nhưng, tất cả các món ăn này đều được bày bán ngay trên vỉa hè trong chiếc tủ kính không được đóng kín nên có thể hứng trọn từng đám bụi đường do các loại ô tô trọng tải lớn đi qua. Tuy thế, các xe hàng ăn ở chợ Quang Bình vẫn còn "sạch sẽ" hơn so với các quầy hàng thực phẩm trong chợ phiên Chiềng Khoang (huyện Quỳnh Nhai, Sơn La). Tại ngôi chợ này, các mặt hàng thịt lợn, đặc biệt là nội tạng lợn, trâu, bò được bày bán ngay trên những tấm ni lông đã cáu bẩn đặt trên mặt sạp làm bằng tre nứa hoặc gỗ tạp rất mất vệ sinh.

Tương tự như vậy, ở chợ bản Phát (xã Chiềng Mung, huyện Mai Sơn, Sơn La), các loại đồ ăn chín được bày bán ngoài trời không cần che đậy. Thịt gia súc, gia cầm sống thì được đặt trên những tấm bìa cát tông rách nát hay phản gỗ tạm bợ "ngự" ngay trên nền đất. Đặc biệt, nhiều quầy hàng bán thịt còn để thịt sống, thịt chín lẫn lộn, khiến ruồi muỗi bu bám khá nhiều, đó là chưa kể người bán thực phẩm không mang găng tay vệ sinh khi thao tác chặt, thái thức ăn... Đáng chú ý là, tất cả các quầy bán thực phẩm tại đây đều không có bất cứ giấy chứng nhận gì về đảm bảo VSATTP, trong khi người mua, kẻ bán hầu như không hề quan tâm đến vấn đề này.

Đó cũng là thực trạng chung tại rất nhiều ngôi chợ ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số thuộc các tỉnh miền núi từ Lai Châu, Điện Biên, Hà Giang, Cao Bằng, Sơn La cho đến Quảng Trị, Thừa Thiên Huế… Bên cạnh các mặt hàng thực phẩm tươi sống được bày bán thoải mái, không hề đả động đến việc đảm bảo VSATTP, các tiểu thương trong chợ cũng vô tư tiêu thụ những loại thực phẩm khô, gia vị, nước chấm không nhãn mác, không hạn sử dụng cũng như nguồn gốc xuất xứ. Điều đáng nói hơn tại nhiều ngôi chợ vùng cao hiện nay, tình trạng hàng, quán phục vụ nhu cầu ăn uống tại chỗ được xây dựng tạm bợ, xập xệ, mất vệ sinh khá phổ biến. Nhiều đồ ăn chín như bún, phở, bánh… chỉ được che đậy sơ sài trên những chiếc thúng, mẹt, trong khi người đi chợ đông đúc, lúc trời mưa thì sình lầy nhầy nhụa, lúc nắng gắt thì mùi hôi thối nồng nặc tỏa ra xung quanh.

Tuy nhiên, dường như người dân không hề để ý đến chuyện VSATTP không được đảm bảo, vẫn vô tư ăn uống. Tại chợ phiên Sà Phìn (Đồng Văn, Hà Giang), anh Sùng A Có đang gật gù cùng bạn bè bên can rượu ngô và mấy bát thắng cố "thổ lộ": "Từ xưa đến giờ, mình vẫn ăn uống thế này, có thấy vấn đề gì đâu?". Còn chị Tráng Mí  Lồng, một chủ hàng bún canh thì hồn nhiên: "Mình thường mua bún ngay trong chợ. Bao nhiêu năm rồi vẫn thế, nhiều người ăn hàng nhưng chẳng ai bị làm sao…".

Sẽ thay đổi, nếu…

Gần đây, trong một đợt thanh tra, kiểm tra VSATTP tại các chợ thuộc khu vực miền núi Nam Đông, A Lưới, Đoàn thanh tra liên ngành của tỉnh Thừa Thiên Huế đã phát hiện và xử lý khá nhiều vi phạm như kinh doanh các mặt hàng thực phẩm không có nguồn gốc, xuất xứ, không có hạn sử dụng, ngày sản xuất; sản xuất, buôn bán thực phẩm không đảm bảo quy định. Còn ở Lào Cai, tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2016, cơ quan chức năng huyện Bắc Hà đã xử lý nhiều chủ quầy hàng thực phẩm tại các chợ vùng cao vi phạm VSATTP, tổng cộng có gần 760kg thịt lợn, hơn 1 tấn thịt trâu nhiễm khuẩn do mắc dịch bệnh hoặc trong tình trạng ôi thiu bốc mùi khó chịu bị tịch thu, tiêu hủy. Những con số này đã nói lên nhiều điều, song theo nhận định, đó vẫn chỉ là bề nổi của "tảng băng chìm".

Có một thực tế là, hiện nay, mặc dù các cơ quan hữu quan đã rất quan tâm, chú trọng phối hợp với chính quyền địa phương các cấp thuộc khu vực miền núi nhằm thắt chặt quản lý VSATTP, nhất là thực phẩm tươi sống được bán tại các chợ vùng cao, tuy nhiên, việc kiểm tra, quản lý VSATTP vẫn gặp không ít khó khăn, bất cập. Nguyên nhân chủ yếu là do đại đa số bà con tiểu thương ở vùng cao buôn bán nhỏ lẻ, thiếu dụng cụ, trang thiết bị bảo quản và chế biến thực phẩm, ý thức bảo vệ VSATTP cũng như bảo vệ môi trường chưa cao.

wvfy_15b
Quầy hàng bán đồ ăn nằm giữa khu vực bán các mặt hàng khác không đảm bảo vệ sinh là chuyện thường thấy ở các chợ vùng cao. Ảnh: P.M.Hưng

Theo ông Phạm Văn Hưng, cán bộ Trạm thú y huyện Bắc Hà (Lào Cai), do nhận thức và hiểu biết của một bộ phận không nhỏ người dân vùng cao về VSATTP còn rất hạn chế nên mặc dù biết thực phẩm đã bị ôi, hỏng, nhưng vẫn mua về sử dụng. Thêm một vấn đề đáng quan ngại hiện nay là, xuất phát từ tình trạng VSATTP trên thị trường không đảm bảo, nên đã dẫn đến các vụ ngộ độc có nguyên nhân từ thức ăn đang ngày càng gia tăng ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Riêng tại Hà Giang, trong vòng 4 năm trở lại đây đã xảy ra 43 vụ, làm 436 người ngộ độc thực phẩm, tử vong 37 người. Điển hình là vụ ngày 8-3-2016, tại trường Tiểu học Niêm Sơn (huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang), 47 cháu học sinh đã bị ngộ độc thức ăn do ăn phải thịt lợn mắc dịch bán trên thị trường.

Để khắc phục tình trạng mất VSATTP tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, rõ ràng, công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm pháp luật về lĩnh vực này phải được tăng cường và thắt chặt hơn nữa. Bên cạnh đó, cần phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật về VSATTP cho người dân, góp phần làm chuyển biến nhận thức đối với cộng đồng xã hội cũng như từng người dân. Phải làm sao để mỗi người dân khi đến chợ phải có ý thức tự bảo vệ mình bằng việc "nói không" với thực phẩm bẩn. Muốn vậy, các cơ quan chức năng phải biết kết hợp giữa các hình thức tuyên truyền miệng cũng như thông qua thông tin trực quan dễ hiểu, dễ nhớ như pa nô, áp phích, bảng tin về VSATTP… Vẫn biết, thay đổi thói quen của cộng đồng là chuyện không hề đơn giản, đòi hỏi có thời gian và sự nỗ lực của nhiều phía, nhưng nếu làm tốt công tác tuyên truyền, mỗi tổ chức, mỗi công dân luôn thấy được trách nhiệm và nghĩa vụ của mình đối với việc bảo vệ sức khỏe, trở thành ý thức sâu sắc của mỗi người... sẽ tạo nên sự thay đổi có ý nghĩa về VSATTP.

Phan Mạnh Hưng

Bình luận

ZALO