Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 13/05/2021 12:11 GMT+7

Thỏa thuận hạt nhân Iran trước nguy cơ đổ vỡ

Biên phòng - Thỏa thuận hạt nhân Iran hiện hành, hay còn gọi là Kế hoạch Hành động toàn diện chung (JCPOA) đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra hạn chót (ngày 12-5) với các nước châu Âu để bổ sung những điều khoản mới cho JCPOA. Trong khi đó, Iran và ba quốc gia châu Âu đặt bút ký JCPOA là Đức, Anh, Pháp đều khẳng định thỏa thuận này không thể đàm phán lại.

5r8tfwj7qa-75404_b8b384c4-aed4-79c7-77e5-92adf4de6346@yahoo.com_anh_2.1
Phát biểu tại Quốc hội Mỹ ngày 25-4, Tổng thống Emmanuel Macron cho rằng, Mỹ và Pháp sẽ tìm kiếm giải pháp thích hợp cho thỏa thuận hạt nhân Iran. Ảnh: AFP

Thế khó “thời hạn chót”

Theo thỏa thuận JCPOA ký ngày 14-7-2015 giữa Iran và nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Mỹ, Nga, Trung Quốc và Đức), Tehran hạn chế các hoạt động làm giàu urani để đổi lấy việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt của quốc tế liên quan chương trình hạt nhân của nước này. Thỏa thuận đặt ra khoảng thời gian 15 năm Iran phải chịu sự hạn chế nghiêm ngặt trong việc nghiên cứu và phát triển nhiên liệu hạt nhân. Trong 15 năm đó, Iran không được làm giàu uranium quá 3,67%. Sau thời hạn 15 năm, Iran sẽ được quyền sản xuất bao nhiêu nhiên liệu hạt nhân cũng được, đồng thời được phép nghiên cứu các máy ly tâm tiên tiến sau năm thứ 8. Hơn nữa, Iran cũng sẽ được gỡ bỏ cấm vận xuất nhập khẩu vũ khí quy ước và các tên lửa đạn đạo.

Tuy nhiên, kể từ khi lên nắm quyền, Tổng thống Donald Trump một mặt duy trì và gia tăng các biện pháp trừng phạt Iran; mặt khác, ông cũng đòi có "một thỏa thuận bổ sung" giữa một bên là Mỹ và bên kia là ba nước châu Âu (Anh, Pháp, Đức). Trong thỏa thuận bổ sung này, Tổng thống Donald Trump muốn các đồng minh phương Tây của Mỹ phải cam kết là sẽ không để cho Iran trang bị vũ khí nguyên tử một khi thỏa thuận tháng 7-2015 với Tehran hết hiệu lực.

Để tạo áp lực, ông chủ Nhà Trắng còn đặt thời hạn ngày 12-5 tới các nước châu Âu phải bổ sung những điều khoản mới cho JCPOA, nếu không Washington sẽ rút khỏi thỏa thuận này.

Rõ ràng đây là một sự đòi hỏi quá khó đối với những bên tham gia ký thỏa thuận. Bởi lẽ JCPOA là kết quả của 13 năm nỗ lực ngoại giao và làm việc không ngừng nghỉ. Trong khi thời hạn ông Donald Trump đưa ra chỉ còn chưa đầy nửa tháng.

Không thể đàm phán lại

Trong cuộc hội đàm giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 24-4 tại Nhà Trắng, chủ đề Iran đã trở thành “kẻ cản mũi” tình bạn nồng ấm giữa hai nhà lãnh đạo Pháp-Mỹ. Tổng thống Mỹ đã gọi JCPOA là "thảm họa" và "điên cuồng”; rằng Iran sẽ đối mặt với những vấn đề lớn chưa từng thất nếu như nhà nước Hồi giáo này tái khởi động chương trình hạt nhân. Mềm mỏng nhưng dứt khoát, ông Macron đưa ra đề xuất, theo đó Mỹ và châu Âu sẽ chặn bất kỳ hoạt động hạt nhân nào của Iran cho đến năm 2025, cũng như giải quyết chương trình tên lửa đạn đạo của Iran và tạo ra điều kiện phù hợp cho giải pháp chính trị nhằm ngăn ảnh hưởng của Tehran tại Yemen, Syria, Iraq và Lebanon.

Tổng thống Iran Hassan Rouhani ngay lập tức đã thể hiện sự hoài nghi với tính hợp pháp trong đề xuất trên. Theo ông, Mỹ và Pháp không có quyền và lý do gì để đưa ra quyết định cho thỏa thuận giữa Iran và nhóm P5+1. Tổng thống Hassan Rouhani tuyên bố, Iran sẽ không đàm phán lại, và sẽ tái khởi động chương trình hạt nhân nếu Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

cad85n3tr6-75404_d0fe7ac8-3702-dcd5-12a3-4b4f55fb2949@yahoo.com_anh_1
Quốc kỳ các nước tham gia đàm phán và ký kết thỏa thuận JCPOA ngày 14-7-2015. Ảnh: realiran.org

Chưa rõ ông Donald Trump sẽ quyết định ra sao sau ngày 12-5 tới, song cho đến thời điểm này, các nước châu Âu tham gia ký JCPOA cách đây 3 năm đều phản đối việc đàm phán lại thỏa thuận. Ngày 25-4, phát biểu với báo giới, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Đức Rainer Breul cho biết, Berlin vẫn giữ quan điểm rõ ràng rằng, ưu tiên cao nhất của Đức là duy trì thỏa thuận hạt nhân, cũng như việc tất cả các bên thực hiện đầy đủ thỏa thuận này.

Bên cạnh đó, Berlin cũng muốn đảm bảo rõ rằng, chương trình hạt nhân của Iran là vì mục đích hòa bình.

Cùng ngày, Anh khẳng định đang hợp tác chặt chẽ với các đồng minh nhằm giải quyết các vấn đề liên quan Iran. Người phát ngôn Chính phủ Anh nhấn mạnh thừa nhận rằng, có những vấn đề mà thỏa thuận này không thể bao quát hết và các bên cần tập trung giải quyết bao gồm vấn đề tên lửa đạn đạo, tình hình sau khi thỏa thuận JCPOA hết hiệu lực và hoạt động của Iran gây ảnh hưởng đến khu vực.

Về phần mình, Nga tuyên bố không có "lựa chọn thay thế" nào cho thỏa thuận hạt nhân Iran hiện tại. "Chúng tôi tin rằng không có lựa chọn thay thế nào tồn tại cho đến thời điểm này", đồng thời cho biết lập trường của Tê-hê-ran về vấn đề này có ý nghĩa lớn nhất. Moskva ủng hộ việc giữ nguyên thỏa thuận JCPOA, đồng thời bày tỏ hoài nghi về tính khả thi của việc lặp lại thành công như vậy trong tình hình hiện nay”, người phát ngôn của Điện Cremli Dmitry Peskov nêu rõ.

Trong khi đó, Đại diện cấp cao Liên minh châu Âu (EU) phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại Federica Mogherini tuyên bố, thỏa thuận hạt nhân Iran hiện nay vẫn "đang hoạt động" và cần được bảo toàn. Theo đại diện EU, chuyện gì xảy ra trong tương lai thì sẽ xem xét trong tương lai, song hiện đang tồn tại một thỏa thuận hạt nhân với Iran và thỏa thuận này cần được gìn giữ.

Thu Uyên

Bình luận

ZALO