Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 23/10/2021 11:51 GMT+7

Sau 10 năm thực hiện Nghị định 05/2011/NĐ-CP:

Thấy gì từ những con số? (bài 4)

Biên phòng - Bên cạnh việc làm thiếu ổn định, thu nhập bấp bênh, người dân ở khu vực miền núi, nhất là đồng bào DTTS sinh sống ở vùng sâu, vùng xa còn thường xuyên đối mặt với thiên tai, dịch bệnh. Đặc biệt, sự phát triển bền vững cho vùng đồng bào DTTS và miền núi càng bị đe dọa hơn khi đại dịch Covid-19 trong nước đang diễn biến phức tạp.

Bài 4: Nỗ lực ứng phó thách thức “kép”

Nguy cơ “đứt gãy” sinh kế

Trong năm 2020 và 8 tháng đầu năm 2021, đại dịch Covid-19 đã tác động đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội nước ta. Đặc biệt, trong đợt dịch lần thứ tư bùng phát (bắt đầu từ ngày 27-4-2021), dù không nằm trong “vùng đỏ”, nhưng các tỉnh, thành thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi cũng đã ghi nhận hàng trăm ca lây nhiễm Covid-19.

Nhiều lao động người DTTS ở thị xã Sa Pa bị ảnh hưởng tới thu nhập do dịch Covid-19, lượng khách du lịch giảm. Ảnh chụp trước ngày 27-4-2021. Ảnh: Tùng Nguyên

Để phòng chống dịch, các địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi buộc phải thực hiện các biện pháp như: hạn chế việc đi lại, cách ly trên diện rộng, giãn cách xã hội. Điều này cũng đồng nghĩa, các hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân bị “đứt gãy”; thậm chí, một bộ phận lao động người DTTS bị mất việc làm, phải chuyển đổi nghề nghiệp để mưu sinh. Thực trạng này bộc lộ rõ nét nhất ở đội ngũ lao động người DTTS hoạt động trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ.

Gia đình anh Lý Láo T., dân tộc Dao, kinh doanh dịch vụ homestay ở xã Tả Phìn, thị xã Sa Pa (tỉnh Lào Cai) từ nhiều năm nay, nguồn thu từ cơ sở lưu trú bảo đảm cuộc sống ổn định cho vợ chồng anh cùng hai con. Nhưng từ giữa năm 2020, ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19, lượng khách du lịch giảm mạnh, thu nhập gần như không có nên anh T., buộc phải chuyển hướng kinh doanh. Anh T., phải xin làm lái xe khách liên tỉnh, mỗi tháng về nhà 1 lần còn vợ anh thì vừa trông nhà, vừa tranh thủ lấy thêm thuốc Nam về bán.

Tương tự gia đình anh T., đại dịch Covid-19 đã khiến rất nhiều lao động trong lĩnh vực du lịch - dịch vụ ở thị xã Sa Pa điêu đứng. Theo thống kê của Phòng Văn hóa - Thông tin thị xã, trong năm 2020, lượng khách du lịch đến Sa Pa chỉ khoảng 1 triệu lượt người (trong khi năm 2019 là 5,1 triệu lượt người). Vì thế, doanh thu từ hoạt động du lịch giảm từ hơn 9.000 tỷ đồng (năm 2019) xuống còn khoảng 2.500 tỷ đồng (năm 2020); ước khoảng gần 10.000 lao động liên quan đến du lịch và dịch vụ mất việc làm. Trong những tháng đầu năm 2021, khi hoạt động du lịch chưa kịp gượng dậy thì Sa Pa lại tiếp tục đón làn sóng Covid-19 lần thứ tư bùng phát cho đến nay.

Thực trạng không mấy khả quan của một bộ phận lao động người DTTS trong lĩnh vực du lịch chưa bao quát hết bức tranh việc làm ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Tuy nhiên, đây cũng là tiếng chuông báo động trước nguy cơ “đứt gãy” sinh kế ở lĩnh vực du lịch - một tiềm năng của vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Điều này đang và sẽ đặt ra một thách thức trong việc thiết kế, thực thi chính sách đầu tư, hỗ trợ để khai thác tiềm năng, giải quyết việc làm cho lao động trong vùng. Bởi thực tế, trong 10 năm qua, thực hiện Nghị định 05/2011/NĐ-CP, nguồn lực Nhà nước đầu tư, hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch gắn với bảo vệ môi trường, sinh thái; hỗ trợ quảng bá, đa dạng hóa các loại hình, các sản phẩm du lịch, khai thác hợp lý các tiềm năng, danh lam thắng cảnh, phát triển du lịch… cho vùng đồng bào DTTS và miền núi không hề nhỏ.

Thách thức từ thiên tai

Cũng như các vùng miền khác, các tỉnh, thành vùng đồng bào DTTS và miền núi hiện đang tập trung mọi nguồn lực cho công tác phòng, chống dịch Covid-19. Nhưng ngoài dịch bệnh, một thách thức “đến hẹn lại lên”, gây thiệt hại vô cùng lớn cho vùng, đó chính là thiên tai.

Còn nhớ năm 2020, nhiều địa phương miền núi, có đông đồng bào DTTS sinh sống đã xảy ra những sự cố thiên tai đặc biệt nguy hiểm. Những trận lũ quét, sạt lở đất xảy ra ở Quảng Nam, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế… hiện vẫn đang là nỗi ám ảnh của nhiều người; công tác khắc phục, tái thiết sau thiên tai vẫn đang được gấp rút thực hiện.

Người dân xã A Nông, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nướng cơm lam gửi ủng hộ nhân dân thành phố Đà Nẵng chống dịch. Ảnh: M.N

Theo thống kê của Tổng cục Phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), trong 8 tháng đầu năm 2021 (tính đến ngày 13-8-2021), ngoài 4 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới trên biển Đông thì cả nước xảy ra 86 trận động đất nhẹ, 258 trận mưa đá, dông lốc, sét; 5 đợt không lạnh, gió mùa Đông Bắc (trong đó, đợt rét đậm, rét hại mạnh nhất từ ngày 7 đến ngày 13-1-2021); 44 trận mưa lớn, lũ cục bộ, trong đó, 6 trận lũ ống, lũ quét, 151 vụ sạt lở bờ sông và 7 đợt nắng nóng. Các loại hình thiên tai này đều xảy ra ở địa bàn miền núi; ước tính thiệt hại về kinh tế khoảng 219 tỷ đồng. Gần đây nhất, rạng sáng ngày 24-8-2021, một vụ sạt lở đất xảy ra ở thôn Khau Phiêng, xã Khau Tinh, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang, khiến 3 nạn nhân bị đất vùi lấp, tử vong.

Có thể thấy rằng, công tác phòng chống thiên tai ở vùng đồng bào DTTS và miền núi sẽ càng khó khăn, áp lực và nhiều thách thức hơn trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp. Hơn nữa, xu thế biến đổi khí hậu diễn ra nhanh và phức tạp, nguy cơ xảy ra thiên tai ngày càng gia tăng, bất thường, gây thiệt hại ngày càng nghiêm trọng tới sản xuất, kinh doanh và tính mạng của người dân, đặt ra yêu cầu phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai trong thời gian tới cần được quan tâm toàn diện hơn.

Giai đoạn 2011-2020, cả nước đã sắp xếp, bố trí ổn định chỗ ở cho 105.352 hộ, trong đó, có 70.912 hộ dân vùng bị thiên tai. Tuy nhiên, từ nay đến năm 2025, vẫn còn khoảng 196.821 hộ cần được sắp xếp, ổn định chỗ ở; trong đó có 60.192 họ đang sinh sống ở vùng có nguy cơ cao về thiên tai. (Theo Tờ tình số 392/TTr-BNN-KTHT ngày 2-6-2020 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn).

Bài 5: Không “lạc điệu” giữa các chương trình mục tiêu

Tùng Nguyên

Bình luận

ZALO