Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 23/04/2021 10:32 GMT+7

Tết cổ truyền của người Hà Nhì ở Lai Châu

Biên phòng - Trong bức tranh muôn màu của 20 dân tộc Lai Châu, người Hà Nhì được biết đến bởi sự phong phú, đa dạng về bản sắc văn hóa, với bản "Trường ca xa nhà ca" hay những tri thức dân gian về rừng, các lễ hội truyền thống... nhưng không thể không nhắc đến Tết cổ truyền "Có nhè trà" thường tổ chức vào cuối tháng 10, đầu tháng 11 âm lịch, nhằm ngày con rồng.

9a
Việc làm bánh chưng thu hút mọi thành viên trong gia đình cùng tham gia. Ảnh: Nhật Minh

Trong các thư tịch cổ đã viết về sự có mặt của người Hà Nhì ở Tây Bắc Việt Nam từ thế kỷ thứ VIII, nhưng phần lớn tổ tiên người Hà Nhì là lớp cư dân di cư đến Việt Nam khoảng 300 năm trở lại đây và Tết cổ truyền "Có nhè trà" là một trong những bản sắc văn hóa vẫn được lưu truyền, gìn giữ cho tới ngày nay. Tết cổ truyền là dịp để cho mọi người nghỉ ngơi, vui chơi, các gia đình đi chúc Tết lẫn nhau, từ anh em, họ hàng đến mọi nhà trong bản, sau một năm lao động, thu hoạch mùa vụ và cũng là tròn một năm theo cách tính của người Hà Nhì.

 Vào những ngày giáp Tết, cùng với chủ động dọn dẹp, vệ sinh nhà cửa, các đường đi lối lại trong bản, cũng như các sân chơi, nơi các nam thanh nữ tú và mọi người dân trong bản cùng tổ chức các trò chơi dân gian, bài hát, điệu múa truyền thống của người Hà Nhì trong những ngày Tết, thì trước khi mổ lợn và chế biến các món ăn, nhà nào cũng làm bánh chưng, bánh dày từ gạo nếp nương, đây là lễ vật không thể thiếu được khi dâng cúng tổ tiên. Bên cạnh đó, lễ vật còn có lợn hoặc gà, tùy theo điều kiện từng gia đình, nhưng hầu như nhà nào cũng mổ lợn, nếu không thì chung nhau.

Theo tín ngưỡng truyền thống, người Hà Nhì thường cúng cả bên nội và bên ngoại (bên ngoại chỉ để tượng trưng) đặt bàn thờ ở bên ngoài phòng của gia chủ, ở một góc nào đó, tuỳ vào sự bố trí, sắp xếp của mỗi gia đình. Bàn thờ của người Hà Nhì được đặt trong buồng của gia chủ và chủ nhà sẽ là người đảm nhiệm các nghi thức cúng lễ trong ngày Tết cổ truyền.

Sau khi các lễ vật dâng cúng đã chuẩn bị xong, người chủ gia đình trong trang phục quần áo truyền thống chỉnh tề, quỳ xuống đất lạy ba lạy, rồi sau đó sẽ đọc lời cúng: Thứ nhất là cầu cho ngô lúa phát triển, hoa màu tốt; thứ hai là cầu cho người mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi, được mùa; thứ ba là lợn gà phát triển, trâu sừng to, lợn béo mầm. Có một điều đặc biệt ở đây là, khi cúng, người Hà Nhì không thắp hương, dù là lễ cúng bản hay cúng trong gia đình, cũng chỉ có một bài cúng giống nhau.

Trong những ngày Tết cổ truyền của người Hà Nhì, từ người già đến trẻ nhỏ, ai cũng đều diện những bộ quần áo mới rực rỡ sắc màu để đi chơi Tết. Ở các sân chơi của bản sẽ diễn ra rất nhiều những trò chơi như: Đu quay, đánh cầu bằng tay, chơi cù... và cả những bài hát, điệu múa, hát vui, hát mừng năm mới, hát dao duyên, đối đáp giữa những chàng trai, cô gái đang đến tuổi cập kê.

Với thời gian diễn ra năm ngày, mọi người trong bản được ăn uống, vui chơi thoải mái, sau một năm làm việc mệt nhọc cùng những lời chúc tốt đẹp đem lại nhiều may mắn, thóc gạo đầy nhà, chăn nuôi phát triển trong năm mới. Bên cạnh đó, để cho năm mới được tròn vẹn thì người Hà Nhì cũng kiêng không đánh, cãi, chửi nhau, không nói tục, chửi bậy, không trộm cắp, uống rượu say, hai vợ chồng là chủ gia đình không được đi chơi xa sang các bản khác.

Với 20 dân tộc cùng sinh sống, trong đó, mỗi dân tộc đều có phong tục đón Tết năm mới riêng biệt, vào các thời điểm khác nhau, để phù hợp với cách tính lịch của dân tộc mình, chính điều này đã tạo cho Lai Châu sự phong phú, đa dạng về bản sắc văn hóa và đó chính là những sợi chỉ màu lung linh, góp phần dệt nên tấm thảm muôn mầu của bản sắc văn hóa 54 dân tộc Việt Nam.

Bình luận

ZALO