Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 29/09/2020 01:40 GMT+7

Sụp đổ giấc mơ tái thống nhất đảo Cyprus

Biên phòng - Vòng đàm phán mới nhất do Liên hợp quốc (LHQ) bảo trợ với sự nỗ lực cao nhất để chấm dứt hơn 40 năm chia cắt đảo Cyprus một lần nữa lại thất bại, cho dù trước đó, mọi dấu hiệu đều cho thấy thỏa thuận hòa bình đã ở trong tầm tay. Hy vọng về tái thống nhất đảo Cyprus một lần nữa lại trở nên xa vời.

tcjs_25b
 Biểu tình kêu gọi giải pháp hòa bình cho đảo Cyprus tại thủ đô Nicosia.  Ảnh: Reuters

Cơ hội bị bỏ lỡ

Sau hai ngày họp tại khu nghỉ dưỡng Mont Pelerin ở Thụy Sĩ, vòng đàm phán mới nhất về vấn đề tái thống nhất đảo Cyprus do LHQ bảo trợ vẫn tiếp tục bế tắc. LHQ xác nhận bất chấp những nỗ lực cao nhất, hai bên vẫn không thể đạt đồng thuận để thống nhất tiêu chí cho những điều chỉnh về lãnh thổ - yếu tố quan trọng mở đường cho giai đoạn đàm phán cuối cùng. Tuy nhiên, hai bên đã quyết định quay trở lại Cyprus và xem xét các bước đi tiếp theo.

Trước đó, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon, người chủ trì vòng đàm phán trên, khẳng định lãnh đạo của hai cộng đồng tham gia đàm phán đều cam kết sẽ nỗ lực hết sức giải quyết những bất đồng vốn tồn tại hàng chục năm qua để có thể tìm ra một thỏa thuận mang tính giải pháp về thống nhất đảo Cyprus trong năm 2016. Theo những gì được công bố, vướng mắc cuối cùng là sự phân định cụ thể ranh giới giữa hai miền mà trong giải pháp hòa bình sẽ trở thành 2 bang của một Nhà nước liên bang. Cụ thể ở đây là bất đồng về mức độ phạm vi lãnh thổ dành cho người Cyprus gốc Thổ Nhĩ Kỳ và người Cyprus gốc Hy Lạp, đặc biệt là khi Tổng thống Cộng hòa Cyprus Nicos Anastasiades yêu cầu phần lãnh thổ lớn hơn cho cộng đồng người Cyrus gốc Hy Lạp.

Cyprus là hòn đảo lớn thứ 3 nằm ở phía Đông Địa Trung Hải, phía Nam bán đảo Anatolia và cách bờ biển phía Nam Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 80km. Nằm giữa ngã tư giao lưu của một số nền văn minh xưa, đảo Cyprus đã trở thành mục tiêu tranh giành của các đế quốc. Vị trí bao quát và thuận lợi trên các tuyến đường dẫn đến kênh đào Suez đã nâng cao tầm quan trọng về chiến lược của đảo quốc này.

Hiện, đảo Cyprus có 800.000 người Cyprus gốc Hy Lạp và khoảng 220.000 người Cyprus gốc Thổ Nhĩ Kỳ đang sinh sống. Đảo này trước đây là thuộc địa cũ của Anh, tháng 8-1960, người dân đảo Cyprus đã giành được độc lập và trở thành một nước cộng hòa vào năm 1961. Tháng 7-1974, hòn đảo này bị chia cắt sau cuộc đảo chính của những người Cyprus gốc Hy Lạp, dẫn đến việc Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đưa quân chiếm đóng vùng phía Bắc hòn đảo và hậu thuẫn cho người Cyprus gốc Thổ Nhĩ Kỳ thành lập "Cộng hòa miền Bắc đảo Cyprus".

Tuy nhiên, đến nay, cộng đồng quốc tế chỉ công nhận Nhà nước Cộng hòa Cyprus do người gốc Hy Lạp quản lý, nằm ở phần lãnh thổ phía Nam, chiếm khoảng 59% diện tích hòn đảo. Hiện nay trên thực tế, đảo Cyprus gồm 4 phần: Cộng hòa Cyprus nằm ở phía Nam đảo (được quốc tế công nhận), Cộng hòa Bắc Cyprus (chỉ được Thổ Nhĩ Kỳ công nhận), Khu vực xanh (vùng đệm) ở giữa hai miền do LHQ quản lý và hai khu vực thuộc quyền quản lý của Anh.

25c
Bản đồ Đảo Cyprus. Ảnh: World Atlas

Từ hy vọng đến thất vọng

Vấn đề đảo Cyprus đã trải qua hơn 40 năm với rất nhiều cuộc đàm phán nhưng đều thất bại. Năm 2004, LHQ từng đưa ra kế hoạch hòa bình nhằm tái thống nhất đảo Cyprus, nhưng đã bị người Cyprus gốc Hy Lạp bác bỏ trong cuộc trưng cầu ý dân. Hy vọng cho một giải pháp hòa bình đã được nhen nhóm khi người Cyprus gốc Thổ Nhĩ Kỳ bầu chính trị gia theo đường lối ôn hòa Mustafa Akinci lên làm lãnh đạo hồi tháng 4-2014. Năm ngoái, LHQ tiếp tục làm trung gian hòa giải với hai cộng đồng đối địch ở đảo Cyprus, hy vọng có thể đạt được những thỏa thuận thống nhất đảo Cyprus.

Từ khi được bầu vào cương vị người đứng đầu cộng đồng người Cyprus gốc Thổ Nhĩ Kỳ, ông Mustafa Akinci đã có hàng chục cuộc gặp với Tổng thống Cộng hòa Cyprus Anastasiades dưới sự chủ trì của ông Espen Barth Eide, Cố vấn đặc biệt của Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon. Các cuộc đàm phán giữa hai nhà lãnh đạo theo đường lối ôn hòa đã tập trung vào nỗ lực tái thống nhất đảo Cyprus thành một Nhà nước liên bang, gồm hai bang tự trị thành viên. Tuy nhiên, tại các cuộc đàm phán, hai bên đã không thể nhất trí được một trong những vấn đề gai góc nhất là đòi hỏi của cộng đồng người Cyprus gốc Hy Lạp về việc cộng đồng người Cyprus gốc Thổ Nhĩ Kỳ phải xóa bỏ quyền can thiệp vào đảo Cyprus theo Hiến pháp năm 1960.

Cơ hội tái thống nhất đảo Cyprus lần này lại bị bỏ lỡ vì hai bên chưa đi đến bước cuối cùng. Điều đáng tiếc nhất là chưa lần nào hai bên thể hiện quyết tâm và thiện chí cùng nhau tiến tới thỏa thuận về giải pháp hòa bình như lần này. Xem ra vấn đề tái thống nhất đảo Cyprus vẫn còn quá nan giải và phức tạp. Cả hai bên đều chưa có sự linh hoạt cũng như thái độ sẵn sàng nhượng bộ lẫn nhau. Việc vòng đàm phán mới do LHQ bảo trợ tiếp tục bị đổ vỡ khiến hy vọng về tái thống nhất đảo Cyprus ngày càng trở nên xa vời. Và điều này không chỉ đe dọa tương lai hòa bình của đảo Cyprus, mà còn tác động tiêu cực đến viễn cảnh cải thiện quan hệ ngoại giao giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ, một trong những nhân tố quan trọng giúp ổn định khu vực Địa Trung Hải.

Nguyễn Trung

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO