Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 27/11/2020 09:37 GMT+7

Sự cố về môi trường và bài học phát triển bền vững

Biên phòng - Sau gần 3 tháng kể từ khi xảy ra sự cố môi trường làm cá chết hàng loạt tại vùng biển 4 tỉnh miền Trung là Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, cuối cùng, nguyên nhân đã được xác định là do Công ty Formosa Hà Tĩnh. Cụ thể, từ những vi phạm và sự cố trong quá trình thi công, vận hành thử nghiệm tổ hợp công nghiệp gang thép Formosa Hà Tĩnh đã gây ra ô nhiễm môi trường biển nghiêm trọng, khiến hải sản chết bất thường như vậy.

dx9w_6
Đại diện Công ty Formosa Hà Tĩnh xin lỗi về sự cố công ty này đã gây ra. Ảnh: CTV

Chiều 30-6, Chính phủ đã tổ chức buổi họp báo, chính thức công bố nguyên nhân gây hiện tượng cá chết hàng loạt tại Hà Tĩnh và một số tỉnh miền Trung. Tại buổi họp báo, Formosa Hà Tĩnh thừa nhận trách nhiệm, xin lỗi và cam kết bồi thường 11.500 tỷ đồng, tương đương 500 triệu USD. Nhìn lại chuỗi sự kiện sau gần 3 tháng qua, có thể thấy, ngay sau khi hiện tượng cá chết hàng loạt xảy ra tại các tỉnh miền Trung, mọi nghi ngờ đều đổ dồn về phía tổ hợp công nghiệp gang thép Formosa Hà Tĩnh nằm sát biển, nơi đầu tiên phát hiện hiện tượng cá chết hàng loạt tại cảng Sơn Dương, khu kinh tế Vũng Áng, sau đó lan ra các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, với gần 100 tấn cá chết, trôi dạt vào bờ.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi, Chủ tịch Hội thiên nhiên và môi trường biển, gần 3 tháng qua, chúng ta mới tập trung tìm ra nguyên nhân gây ô nhiễm, còn hiện tại, sau cuộc họp báo của Chính phủ ngày 30-6, các cơ quan chức năng phải tiếp tục nghiên cứu, có báo cáo tổng thể, đánh giá lượng tồn dư của hóa chất độc hại trong nước biển, thời gian lưu tồn bao nhiêu lâu, khả năng phân tán và phần giữ lại trong lớp bùn cát, trong khi mới đánh giá được chính xác thời gian bao nhiêu lâu nữa vùng biển này mới trở lại bình thường.

Trước hiện tượng nói trên, các cơ quan chức năng đã nhanh chóng vào cuộc, lấy mẫu xét nghiệm tìm nguyên nhân. Tại Hà Tĩnh, ngày 23-4, trong một cuộc họp khẩn giữa liên Bộ: Tài nguyên và Môi trường; Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; UBND tỉnh Hà Tĩnh, cơ quan chức năng cho biết nguyên nhân cá chết là do yếu tố độc trong nước.

Ngày 25-4, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu làm rõ nguyên nhân cá chết bất thường. Trong khi người dân đang hoang mang thì cũng trong ngày  25-4, trả lời phóng viên VTC về việc người dân phát hiện Công ty Formosa chôn ngầm đường ống xả thải dưới đáy biển khoảng 1.400m, đường kính 1,4m, ông Chu Xuân Phàn, Trưởng phòng Đối ngoại của Công ty đã có phát ngôn gây sốc khiến người dân bức xúc. Và mối nghi ngờ này càng lớn dần, khi dư luận được biết, trước khi thảm họa xảy ra, Công ty này đã nhập về hơn 200 tấn hóa chất cực độc.

Để tìm ra nguyên nhân gây hiện tượng cá chết hàng loạt, đặc biệt là nhiều loài cá quý hiếm sống ở tầng đáy, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì, phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, các bộ, ngành liên quan, huy động trên 100 chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành từ 30 cơ quan trong và ngoài nước tổ chức thu thập, phân tích dữ liệu, có sự phản biện độc lập của các chuyên gia quốc tế. Qua nghiên cứu các mẫu nước, mẫu cá, các chuyên gia đã xác định: Nguồn thải lớn xuất phát từ khu vực Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh theo dòng hải lưu lan ra các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế có chứa độc tố như Phenol, Cyanua… kết hợp với Hydroxit sắt, là nguyên nhân làm hải sản và sinh vật biển chết hàng loạt, nhất là ở tầng đáy.

Từ các căn cứ nêu trên, các bộ, ngành, cơ quan chức năng có liên quan đã thẩm định kỹ lưỡng, tham vấn các nhà khoa học trong nước, ngoài nước và kết luận: Những vi phạm và sự cố trong quá trình thi công, vận hành thử nghiệm tổ hợp nhà máy của Công ty Formosa Hà Tĩnh là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường biển nghiêm trọng, làm hải sản chết bất thường tại 4 tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế trong thời gian vừa qua.

Với những chứng cứ rõ ràng, song phải đến ngày 28-6, tại trụ sở Bộ Tài nguyên và Môi trường, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Formosa Hà Tĩnh, Trần Nguyên Thành mới ký biên bản thừa nhận vi phạm, xin lỗi Đảng, Nhà nước và người dân Việt Nam; đồng thời đưa ra 5 cam kết để khắc phục sự cố cá chết hàng loạt, hỗ trợ bồi thường ngư dân chuyển đổi nghề nghiệp với số tiền 11.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, hành vi vi phạm của Công ty Formosa Hà Tĩnh gần giống với Công ty Vedan khi cũng chôn ống ngầm bằng cao su xả thẳng ra sông Thị Vải.

Sau sự kiện này, từ năm 2008, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu các công ty khi đầu tư vào Việt Nam và các doanh nghiệp Việt Nam không được chôn đường ống ngầm. Chính vì vậy, việc Công ty Formosa Hà Tĩnh chôn đường ống xả thải ngầm và xả trực tiếp ra biển trong thời điểm vận hành thử nghiệm chưa đi vào hoạt động là yếu tố bất ngờ, khiến lực lượng chức năng trở tay không kịp. Sự cố ở vùng biển miền Trung do Công ty Formosa Hà Tĩnh gây ra là bài học đắt giá đối với các cơ quan chức năng của Việt Nam về cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành Trung ương và các địa phương trong giải quyết các kịch bản về môi trường.

Ngay sau khi Chính phủ họp báo chuyên đề công bố nguyên nhân hiện tượng cá chết hàng loạt tại 4 tỉnh miền Trung, ngày 1-7, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Đặng Quốc Khánh đã ký quyết định thành lập Hội đồng đánh giá thiệt hại sau sự cố môi trường do Formosa Hà Tĩnh gây ra. Nhiệm vụ của Hội đồng là xây dựng đề cương, phân công nhiệm vụ, thành lập tổ giúp việc, chỉ đạo thành lập các Hội đồng đánh giá thiệt hại cấp huyện. Từ đó, đánh giá chính xác giá trị thiệt hại sau sự cố môi trường trên tất cả các lĩnh vực bị ảnh hưởng trong thời gian sớm nhất.

5 cam kết của Formosa:

1. Công khai xin lỗi Chính phủ và nhân dân Việt Nam vì để xảy ra sự cố môi trường nghiêm trọng;

2. Thực hiện việc bồi thường thiệt hại kinh tế cho người dân và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp; bồi thường xử lý ô nhiễm và phục hồi môi trường biển tại 4 tỉnh miền Trung của Việt Nam với tổng số tiền tương đương trên 11.500 tỷ đồng (500 triệu USD);

3. Khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế của hệ thống xử lý chất thải, nước thải, hoàn thiện công nghệ sản xuất, đảm bảo xử lý triệt để các chất thải độc hại trước khi thải ra môi trường theo yêu cầu của các cơ quan quản lý Nhà nước của Trung ương và tỉnh Hà Tĩnh để không tái diễn sự cố môi trường như đã xảy ra;

4. Phối hợp với các bộ, ngành của Việt Nam và các tỉnh miền Trung xây dựng các giải pháp đồng bộ để kiểm soát môi trường biển miền Trung  bảo đảm phòng, chống ô nhiễm, không để xảy ra sự cố môi trường tương tự để tạo niềm tin với người dân Việt Nam và quốc tế;

5. Thực hiện đúng và đầy đủ các cam kết nói trên, không để tái diễn các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên nước; nếu vi phạm thì sẽ chịu các chế tài theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi, Chủ tịch Hội thiên nhiên và môi trường biển, gần 3 tháng qua, chúng ta mới tập trung tìm ra nguyên nhân gây ô nhiễm, còn hiện tại, sau cuộc họp báo của Chính phủ ngày 30-6, các cơ quan chức năng phải tiếp tục nghiên cứu, có báo cáo tổng thể, đánh giá lượng tồn dư của hóa chất độc hại trong nước biển, thời gian lưu tồn bao nhiêu lâu, khả năng phân tán và phần giữ lại trong lớp bùn cát, khi đó mới đánh giá được chính xác thời gian bao nhiêu lâu nữa vùng biển này mới trở lại bình thường.

Hoa Hạ

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO