Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 05/03/2021 08:58 GMT+7

Săn bắt, buôn bán động vật hoang dã: Cần thêm những "phát pháo lệnh"

Biên phòng - Trong thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện, bắt giữ nhiều vụ vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã (ĐVHD) cho thấy, tình trạng săn lùng các món đặc sản của núi rừng, đặc biệt là từ ĐVHD để phục vụ nhu cầu của dân nhậu sành điệu ngày càng "nóng". Đây cũng là những minh chứng cụ thể nhất để thêm một lần nữa khẳng định rằng, công tác quản lý Nhà nước, thực thi pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ ĐVHD ở nước ta còn nhiều hạn chế.

8sge_18b
ĐVHD được trà trộn bày bán tại một điểm bán chim trời ở Long An. Ảnh: H. Ngân

Động vật hoang dã đang "rên xiết"

Tối 30-9-2016, cán bộ, chiến sĩ Trạm Cảnh sát Giao thông Diễn Châu, Công an tỉnh Nghệ An đang làm nhiệm vụ tại địa bàn thì phát hiện chiếc xe khách biển số 37B-019.01 chở theo 8 cá thể khỉ còn sống. Thời điểm bị kiểm tra, tài xế của phương tiện là Hoàng Đình Mậu, quê ở Diễn Châu, Nghệ An không xuất trình được các loại giấy tờ theo quy định. Toàn bộ số ĐVHD này đã bị lập biên bản thu giữ để chuyển giao cho cơ quan Kiểm lâm Nghệ An xử lý theo quy định của pháp luật. Sau đó chỉ 3 ngày, lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Thanh Hóa cũng đã phát hiện vụ vận chuyển ĐVHD với tang vật gồm 4 cá thể voọc đen má trắng - loài linh trưởng quý hiếm được xếp vào nhóm nguy cấp cần được bảo vệ, đã bị làm thịt và để trong thùng đông lạnh.

Một vụ vận chuyển ĐVHD nghiêm trọng khác cũng được phát hiện tại tỉnh Quảng Bình trong khoảng thời gian cuối tháng 9-2016. Trong vụ việc này, 3 cá thể cầy vòi hương có tổng trọng lượng 6,1kg, 1 cá thể don nặng 1kg, tất cả đều còn sống đã bị lực lượng Kiểm lâm Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng thu giữ vào ngày 21-9. Đáng chú ý, "đi kèm" với lượng tang vật là ĐVHD quý hiếm trên còn có 16kg xương ĐVHD các loại. Điều tra cho thấy các đối tượng đã lợi dụng trời mưa to và địa hình rừng núi hiểm trở để "tác nghiệp" trong rừng nhiều ngày tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng.

Tình trạng săn bắt, buôn bán ĐVHD trái phép không chỉ "nóng" lại ở các địa phương thuộc vùng miền núi, mà còn diễn biến phức tạp tại các thành phố lớn vốn được các lực lượng chức năng "để mắt" tới. Ngoài tiêu thụ tại chỗ, "đường đi" của ĐVHD "lậu" từ các địa phương này về các thành phố lớn hiện nay có thể coi là khá "hanh thông". Bằng chứng là chỉ riêng tại Hà Nội, từ đầu năm 2016 đến nay, đã có trên 300 cá thể ĐVHD bị buôn bán, trong đó, khoảng 30% thuộc danh sách nguy cấp, quý hiếm.

Tuy nhiên, đó chỉ là phần nổi của "tảng băng chìm". Một kết quả khảo sát vi phạm về tiêu thụ ĐVHD tại 6 thành phố lớn trên cả nước, bao gồm Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Vinh (tỉnh Nghệ An), Huế và Đông Hà (tỉnh Quảng Trị), do Tổ chức Giáo dục thiên nhiên Việt Nam (ENV) thực hiện gần đây cho thấy, 651 trên tổng số 3.743 nhà hàng được khảo sát có dấu hiệu vi phạm pháp luật về bảo vệ ĐVHD, chiếm tỉ lệ 17%. Trong khi đó, các nhà khoa học cũng cảnh báo: Số lượng các loài ĐVHD bị đe dọa trong Sách đỏ những năm qua ở nước ta không chỉ gia tăng về số lượng, mà còn tăng về phân hạng đe dọa. Cụ thể, đã có khoảng 700 loài động, thực vật đang có nguy cơ tuyệt chủng ở cấp độ quốc gia…

Quyết liệt từ chính quyền cơ sở

Hiện nay, ở nước ta có nhiều nơi nổi tiếng về hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ĐVHD, song những "địa chỉ đỏ" thuộc diện uy tín nhất của dân chuyên săn lùng hàng ĐVHD quý hiếm phải kể đến các tỉnh miền Trung. Tại đây, ngoài việc phục vụ nhu cầu ăn uống tại chỗ, các ông chủ cơ sở kinh doanh trái phép các mặt hàng này còn sẵn sàng cung ứng ĐVHD ra Bắc, vào Nam vì chính họ là đầu mối thu gom từ các thợ săn chuyên nghiệp trên địa bàn hoặc những người hành nghề buôn bán ĐVHD xuyên quốc gia.

Trên bình diện toàn quốc, dù chưa có một con số thống kê chính thức, nhưng nếu căn cứ vào số lượng các cơ sở kinh doanh liên quan đến ĐVHD như nhà hàng, quán rượu, cửa hàng chim, thú cảnh, hiệu thuốc y học cổ truyền trên địa bàn, cùng tình hình hoạt động của nạn buôn bán trái phép ĐVHD, người ta có thể tính ra lượng ĐVHD bị "xử tử" mỗi ngày là rất lớn, trong đó có cả những loài đặc biệt quý hiếm. Đơn cử, tại Thái Bình, ngày 4-10 vừa qua, Công an tỉnh đã phát hiện một vụ vận chuyển, kinh doanh ĐVHD trái phép, thu lượng tang vật lớn, gồm 37 cá thể rùa và 61 cá thể tê tê trong tình trạng đã bị làm thịt và để trong thùng đông lạnh đem đi tiêu thụ. Hay tại Nghệ An, chỉ trong một chuyên án liên quan đến ĐVHD (mang bí số 1114ĐV), do Công an huyện Thanh Chương xác lập, thực hiện vào cuối tháng 1-2016, 8 cá thể khỉ với tổng trọng lượng gần 100kg và 1 cá thể hổ nặng 140kg, tất cả đều bị giết để bảo quản lạnh, đã bị thu giữ.

ws3c_18a
Tang vật là ĐVHD cùng các dụng cụ săn bắt bị cơ quan chức năng tỉnh Đắk Lắk phát hiện, thu giữ. Ảnh: H.Ngân

Theo một cán bộ là thành viên Ban Chuyên án 1114ĐV, hiện nay, việc phát hiện và xử lý, ngăn chặn các vụ việc liên quan đến ĐVHD gặp rất nhiều khó khăn bởi các thủ đoạn của đối tượng ngày càng tinh vi. Trước đây, đối tượng thường sử dụng xe khách, xe tải, nhưng gần đây dùng đến cả xe du lịch, giả xe taxi. Nhiều xe mang danh nghĩa là xe chất lượng cao, trên xe chở đầy khách, nhưng dưới khoang chứa đồ được gia cố thêm các ngăn bí mật dùng để chứa ĐVHD. Đa phần, các sản phẩm từ ĐVHD được vận chuyển trong đêm khuya với các địa điểm tập kết có thể thay đổi bất cứ lúc nào để tránh bị các cơ quan chức năng phát hiện. Thậm chí đối tượng vận chuyển còn cử người đi trước nghi binh, dò đường, nếu phát hiện "có động" thì lập tức thông báo cho đồng bọn biết để dễ bề tẩu thoát…

Thực tế, từ hoạt động phòng, chống nạn mua bán, vận chuyển trái phép ĐVHD của các cơ quan chức năng cho thấy, tình hình vi phạm liên quan đến loại "hàng" đặc biệt này đang có diễn biến ngày càng phức tạp, trong khi đó, việc xử lý vẫn là tịch thu tang vật và xử phạt hành chính, chưa đủ sức răn đe. Do vậy, việc Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 28/CT-TTg (ngày 17-9-2016) về một số giải pháp cấp bách phòng ngừa, đấu tranh với hành vi xâm hại các loài ĐVHD được xem là một trong những động thái mạnh của Chính phủ nhằm bảo vệ ĐVHD trước tình trạng săn bắt, buôn bán, vận chuyển và sử dụng các sản phẩm từ ĐVHD đang diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi. Tuy nhiên, vẫn cần thêm những "phát pháo lệnh" mới có tác dụng bảo vệ và bảo tồn ĐVHD - một dạng tài nguyên đặc biệt có giá trị không thể đong đếm của quốc gia.

Nguyễn Hạnh Ngân

Bình luận

ZALO