Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 19/04/2021 06:23 GMT+7

Ra khỏi "bầu sữa 135" vẫn chưa đứng vững

Biên phòng - Rời khỏi “bầu sữa 135", xóa bỏ “danh phận” đặc biệt khó khăn, rất nhiều địa phương đối diện với nhiều thách thức. Câu chuyện “thoát nghèo” rồi lại “tái nghèo” thường xuyên hiện hữu ở các địa phương vùng dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi.

8hcv_11a
Thu nhập ổn định cho người dân vẫn là bài toán cho các địa phương hoàn thành mục tiêu CT 135.Ảnh: Sỹ Hào

“Chia tay” rồi lại “tái ngộ”!

Ba Dinh là xã vùng cao của huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi. Toàn xã có khoảng 5.000 nhân khẩu, gần 100% dân số là đồng bào dân tộc Hrê.

Năm 1998, khi Chương trình phát triển kinh tế-xã hội các xã đặc biệt khó khăn (ĐBKK) miền núi và vùng sâu, vùng xa theo Quyết định 135/1998/QĐ-TTg (Chương trình 135) được triển khai, Ba Dinh là 1/43 xã của tỉnh Quảng Ngãi được thụ hưởng. Qua 2 giai đoạn thực hiện chương trình (CT) 135 (1998-2005; 2006-2010), đến cuối 2010, Ba Dinh được xét thoát khỏi Chương trình khi đạt đủ các chỉ tiêu: Xã có trạm y tế, có các điểm trường tiểu học, có nhà văn hóa thôn, tỷ lệ hộ nghèo dưới 35% (chuẩn nghèo đơn chiều)...

Sau khi “rời” khu vực III, xã Ba Dinh nằm trong danh sách các xã khu vực II với nhiều thay đổi tích cực. Đáng kể nhất là trên vùng đất Ba Dinh, đồng bào Hrê đã biết tận dụng đất rừng, nương rẫy để gieo, trồng. Trên đồi cao, bà con trồng keo, giữa triền đồi thấp thì trồng mía; còn dưới ruộng sâu, họ gieo lúa nước. Như gia đình chị Phạm Thị Xiêng, thôn Làng Măng, nhà có 2 sào đất rẫy và đất ruộng. Trước đây, gia đình chị trồng lúa, trồng mì (sắn) không mấy hiệu quả. Được sự hướng dẫn kỹ thuật của cán bộ nông nghiệp xã và giống, phân bón hỗ trợ từ CT 135, gia đình chị đã mạnh dạn chuyển sang trồng mía. Nhờ áp dụng kỹ thuật đánh rãnh sâu, bỏ phân chuồng nhiều nên mía vừa đạt năng suất, vừa đạt chất lượng đường. Sau khi trừ hết chi phí, gia đình chị Xiêng thu về nguồn lãi khá lớn.

Nhưng Ba Dinh vẫn nghèo, vẫn khó. Đến năm 2013, theo Quyết định 447/QĐ-UBDT ngày 19-9-2013 của Ủy ban Dân tộc về việc công nhận thôn ĐBKK, xã khu vực I, II, III thuộc vùng dân tộc và miền núi giai đoạn 2012-2015, Ba Dinh là xã khu vực II nhưng có 5/9 thôn thuộc diện ĐBKK.

Tại thời điểm này, cơ sở hạ tầng của xã Ba Dinh còn rất thiếu và yếu; nhiều thôn chưa được đầu tư hạ tầng giao thông; trường lớp còn tạm bợ, nhiều thôn phải mượn nhà văn hóa thôn để làm phòng học tạm; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đơn chiều chiếm hơn 37%... Vì lẽ đó, sau gần 6 năm “chia tay” CT 135, đến năm 2017, theo Quyết định 582/QĐ-TTg ngày 28-4-2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt danh sách thôn ĐBKK, xã khu vực III, khu vực II, khu vực I thuộc vùng DTTS và miền núi giai đoạn 2016-2020, Ba Dinh lại được đưa vào danh sách các xã khu vực III, chính thức “tái ngộ” CT 135. Điều này cho thấy, khi rời khỏi “bầu sữa” 135, xã Ba Dinh vẫn chưa thể tự đứng vững.

Cũng như xã Ba Dinh của huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi, rất nhiều địa phương trên cả nước sau khi ra khỏi CT 135 đều đối diện với vô vàn khó khăn. Bước sang năm 2016, theo Quyết định số 203/QĐ-TTg ngày 1-2-2016 của Thủ tướng Chính phủ, cả nước có 80 xã được xóa bỏ “danh phận” xã ĐBKK. Tuy nhiên, không ít xã rất chật vật phát triển kinh tế-xã hội khi không còn nguồn lực đầu tư, hỗ trợ từ CT 135.

Xã khu vực III Hua Nà (huyện Than Uyên, Lai Châu), nơi sinh sống của 607 hộ/3.103 nhân khẩu, 100% số đồng bào dân tộc Thái. Xã có 9 bản thì có 4 bản ĐBKK. Từ nguồn lực đầu tư, hỗ trợ của CT 135, đầu năm 2016, Hua Nà chính thức được công nhận hoàn thành mục tiêu Chương trình. Theo kế hoạch, xã về đích nông thôn mới vào cuối năm 2016. Nhưng đến cuối năm 2016, xã vẫn còn 3 tiêu chí chưa đạt là môi trường, cơ sở văn hóa và thu nhập. Đến tháng 2-2017, Hua Nà mới “cán đích” nông thôn mới theo kiểu “chín ép”. Vì thế, hiện việc “giữ chuẩn” nông thôn mới ở Hua Nà là rất gian nan khi cơ sở hạ tầng, nhất là cơ sở văn hóa, vẫn còn chưa đồng bộ; thu nhập bình quân đầu người mới chỉ dừng lại 17 triệu đồng/người/năm.

a4bj_11b
Cơ sở hạ tầng vẫn là “điểm nghẽn” trong phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS và miền núi. Ảnh: Sỹ Hào

Cũng như Hua Nà, 80 xã được xét thoát khỏi diện ĐBKK đều rất chật vật khi thiếu nguồn lực đầu tư, hỗ trợ từ CT 135. Ngay như Ia Dom (huyện Đức Cơ), xã biên giới đầu tiên của khu vực Tây Nguyên nói chung và của tỉnh Gia Lai nói riêng, “cán đích” nông thôn mới, thì hiện nay, thu nhập bình quân của xã mới chỉ đạt 23,19 triệu đồng/người/năm. Theo chia sẻ của ông Ngô Hữu Thiện, Chủ tịch UBND xã Ia Dom, mặc dù đã “chia tay” CT 135, nhưng Ia Dom vẫn là xã vùng đồng bào DTTS biên giới còn hàng loạt trở ngại.

Đơn cử như, trên địa bàn, học sinh phần lớn là con em đồng bào DTTS, từ trước đến nay được ưu tiên hỗ trợ như học phí và nhiều khoản khác. Nhưng sau khi thoát khỏi danh sách xã ĐBKK, các khoản ưu tiên không những không được hỗ trợ, mà còn phải đóng góp. Điều này tác động rất lớn đến tư tưởng, tình cảm của các bậc phụ huynh vốn chưa coi trọng đến sự học của con trẻ. Hay như về mặt y tế, trước đây, đồng bào DTTS trong xã đều được Nhà nước hỗ trợ mua thẻ Bảo hiểm y tế. Nhưng khi không còn là xã ĐBKK, khoản này bị cắt, bà con các DTTS phải đóng các loại dịch vụ khi đến khám chữa bệnh ở các cơ sở y tế...

Thực tế ở các địa phương đã được công nhận hoàn thành mục tiêu CT 135 cho thấy, khi thiếu đi nguồn lực đầu tư, hỗ trợ từ CT 135, tình hình phát triển kinh tế-xã hội đều không mấy khả quan. Dẫu rằng, với truyền thống “bầu ơi thương lấy bí cùng”, nguồn lực CT 135 phải ưu tiên phân bổ cho những địa phương có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn nhất, nhưng cũng cần phải có sự tính toán phù hợp.

Cũng giống như việc giảm nghèo, một hộ thoát nghèo, chuyển xuống cận nghèo thì vẫn rất cần một nguồn lực hỗ trợ để không tái nghèo. Với một xã hay thôn bản ĐBKK cũng vậy, khi được công nhận hoàn thành mục tiêu CT 135 không có nghĩa địa phương đó đã có thể tự đứng vững. Vì vậy, sau khi “chia tay” CT 135, các địa phương này vẫn rất cần cơ chế, chính sách phù hợp để chống... tái nghèo!n

Sỹ Hào

Bình luận

ZALO