Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 22/05/2022 01:58 GMT+7

Quan hệ Trung - Ấn theo hướng nào?

Biên phòng - Sau thời gian dài gián đoạn, Trung Quốc lại đang có những động thái lịch sử thúc đẩy phát triển quan hệ với Ấn Độ. Chuyến thăm Ấn Độ trong hai ngày 8-9/6 của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, với tư cách là đặc phái viên của Chủ tịch nước Tập Cận Bình - một động thái đặc biệt trên phương diện ngoại giao, mang ý nghĩa vượt xa một chuyến thăm làm quen bình thường với Chính phủ mới của Ấn Độ. Kết quả chuyến thăm này gần như định hình hướng đi của mối quan hệ nhiều thăng trầm giữa hai quốc gia đông dân nhất thế giới này.

tenm_25a-1.jpg
Ngoại trưởng Vương Nghị (bên trái) gặp tân Thủ tướng Ấn Độ N.Mô-đi tại Niu Đê-li hôm 9-6.  Ảnh: PTI

Ve vãn hay đo lường nhau?

Mối quan hệ Ấn - Trung hiện theo hướng tích cực, nhất là trong lĩnh vực kinh tế và Bắc Kinh hy vọng sẽ nâng tầm quan hệ song phương trong thời gian tới vì Ban lãnh đạo tại Bắc Kinh đang mong muốn cải thiện quan hệ với Ấn Độ để dễ bề xử lí các vấn đề theo ý của họ ở biển với Nhật Bản tại biển Hoa Đông, với Việt Nam, Phi-líp-pin và các nước khác ở Biển Đông, đặc biệt là trong bối cảnh Mỹ triển khai chính sách tái cân bằng lực lượng quân sự tại châu Á - Thái Bình Dương.   

Tuy nhiên, trong quan hệ thương mại song phương, Trung Quốc đang có dấu hiệu xuất siêu và điều này khiến Ấn Độ không hài lòng. Bắc Kinh sẽ phải hết sức nỗ lực để làm giảm nhẹ sự mất cân bằng thương mại này và thúc đẩy các mối quan hệ sâu sắc hơn.

Một thách thức lớn hơn nhiều là giải quyết tranh chấp về biên giới trên dãy Hi-ma-lay-a, đường biên giới trên bộ chưa giải quyết dài nhất thế giới. Thời gian qua, các đại diện đặc biệt của hai nước đã gặp nhau 17 lần để giải quyết vấn đề này, nhưng chỉ đạt được tiến bộ rất ít do những quan ngại của Trung Quốc về các tỉnh Tây Tạng và Tân Cương.

Thêm vào đó, Trung Quốc đang có một lập trường ngày càng quyết đoán hơn trong khu vực, trong đó đã có một số đợt xâm nhập vào vùng lãnh thổ tranh chấp. Một khi "đường kiểm soát thực tế" chưa được xác định, căng thẳng sẽ tiếp tục leo thang, tạo ra những rủi ro lớn cho cả hai nước.

Một điểm bất đồng lớn khác là sự hỗ trợ của Trung Quốc cho những nỗ lực của Pa-ki-xtan nhằm gây bất ổn La-đắc và Ca-sơ-mia, khu vực tranh chấp trên biên giới Ấn Độ và Pa-ki-xtan, thông qua việc tăng cường hợp tác quân sự. Khía cạnh này trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc đã làm xói mòn các quan hệ với Ấn Độ.

Ngoài ra, thay vì tìm cách xây dựng mối quan hệ cùng có lợi với Ấn Độ, Trung Quốc đã tìm cách bao vây họ bằng cách khẳng định sự kiểm soát quân sự các lãnh thổ xung quanh. Chiến lược "chuỗi ngọc trai" của Trung Quốc đang đe dọa trực tiếp các lợi ích an ninh quốc gia của Ấn Độ, khiến kiểu quan hệ song phương mạnh mẽ có lợi cho cả hai nước không thể xảy ra.

Tất nhiên Trung Quốc luôn tuyên bố các ý định của họ đối với Ấn Độ là hòa bình, ví dụ như các nỗ lực của Trung Quốc nhằm thiết lập các căn cứ tại Ấn Độ Dương và tăng cường năng lực hải quân là nhằm bảo vệ eo biển Ma-lắc-ca, được xem là "nút thắt cổ chai" đối với nền kinh tế Trung Quốc.

Nhưng các hành động có ý nghĩa nhiều hơn lời nói và thông điệp từ hành vi của Trung Quốc thì không phải là hòa bình. Dường như các nhà lãnh đạo Trung Quốc đang lợi dụng thời cơ từ việc tiềm lực quân sự Mỹ bị phân tán để khẳng định sự kiểm soát đối với các đại dương của châu Á.

Bình luận về chuyến thăm Ấn Độ của ông Vương Nghị, chuyên gia về chính sách đối ngoại Ran-gít Giúp-ta, thành viên Hội đồng cố vấn an ninh Ấn Độ của Viện nghiên cứu Ấn - Mỹ, có trụ sở tại Oa-sinh-tơn (Mỹ), nói rằng chuyến thăm là một "điềm tốt". Trung Quốc đang tìm cách "ve vãn" Chính phủ mới tại Ấn Độ và chuyến thăm này là một "thiện chí lớn".

Trong khi đó, tân Thủ tướng Mô-đi lên nắm quyền với kỳ vọng như ông đã đề ra trong chiến dịch tranh cử rằng có thể khôi phục tỷ lệ tăng trưởng của Ấn Độ, mà vấn đề cốt lõi là thúc đẩy đầu tư và thương mại với Trung Quốc sẽ giúp ông thực hiện được giấc mơ này.

Hiển nhiên, Trung Quốc và Ấn Độ là những thế lực toàn cầu đang nổi lên và với những mối quan hệ song phương tốt hơn, Ấn Độ hy vọng sẽ phục hồi con đường tăng trưởng và "giành lại" vị thế của mình tại châu Á.

Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường sau khi nhậm chức, ông Mô-đi đã nhấn mạnh vào quyết tâm của mình "để tận dụng tiềm năng toàn diện của Đối tác hợp tác và chiến lược với Trung Quốc" và bày tỏ quyết tâm "hợp tác chặt chẽ với các nhà lãnh đạo Trung Quốc để giải quyết mọi vấn đề nổi cộm trong quan hệ song phương bắt nguồn từ quan điểm chiến lược về mục tiêu phát triển và lợi ích lâu dài cho người dân của chúng ta".     

Con đường không bằng phẳng

Ẩn dưới sự thân thiện quan hệ Ấn - Trung thể hiện trong những ngày qua sau khi ông Mô-đi ngồi vào vị trí Thủ tướng Ấn Độ thì vẫn còn có những sóng ngầm mạnh mẽ. Thực tế, bao nhiêu sự thân thiện là thật và trong số đó có thể thực hiện được bao nhiêu trên thực tế là điều thật khó có thể nói trước.

Đến nay, ông Mô-đi vẫn chưa nói đến các vấn đề chính sách đối ngoại. Tuy nhiên, dù có những tuyên bố thân thiện trong cuộc điện đàm với đối tác Trung Quốc, nhưng tân Thủ tướng Ấn Độ đã có một số động thái ngay khi mới bắt đầu đảm nhiệm chức vụ, khiến Bắc Kinh không thể không suy nghĩ.

Đó là việc ông lựa chọn Tư lệnh Lục quân V.K.Xinh, một nhân vật cứng rắn trong các vấn đề an ninh quốc gia, làm Bộ trưởng phát triển khu vực Đông Bắc. Ông Xinh từng bày tỏ quan điểm rằng Trung Quốc là một cường quốc bành trướng mà Ấn Độ không thể hợp tác ngoại trừ quan điểm về sức mạnh.

Một số chuyên gia phân tích cho rằng có một dấu hiệu chính trị gửi đến Bắc Kinh trong việc bổ nhiệm ông Xinh làm Bộ trưởng phụ trách phát triển khu vực Đông Bắc, trong đó có khu vực biên giới tranh chấp với Trung Quốc.

Vị trí thứ hai đáng chú ý mà ông Mô-đi bổ nhiệm là để cựu Giám đốc tình báo A-gít Đô-van làm Cố vấn an ninh quốc gia, người có thành tích công khai tán thành sự nghiệp chính nghĩa của người dân Tây Tạng. Hơn nữa, vào ngày 2-6 vừa qua, ông Mô-đi đã mời Thủ tướng tự xưng của Tây Tạng Lóp-sang San-gây tham dự lễ nhậm chức tại Niu Đê-li.

Đây là một quyết định chưa từng có tiền lệ và không thể nói là tình cờ dù là thấp nhất có thể. Thực tế, Chính phủ mới Ấn Độ đã chuyển tải một thông điệp lớn đến Bắc Kinh, toàn bộ khu vực và cộng đồng quốc tế đang theo dõi tình hình.
1dg8_25b-1.jpg
Cựu Tư lệnh Lục quân, Tướng V.K.Xinh mới được bổ nhiệm làm Bộ trưởng phụ trách phát triển khu vực Đông Bắc. Ảnh: PTI

Chắc chắn đặc phái viên Trung Quốc Vương Nghị khi ở Ấn Độ không thể ảo tưởng rằng Chính phủ của ông Mô-đi có ý định tiếp tục theo đuổi chính sách của chính phủ tiền nhiệm. Vị tân Thủ tướng chắc chắn tìm kiếm thương mại và đầu tư với Trung Quốc, nhưng không phải bằng cái giá chi trả cho chương trình nghị sự dân tộc của Chính phủ mới, nơi việc coi trọng vinh dự và an ninh của quốc gia là hàng đầu.  
  
Tân Chính phủ ở Niu Đê-li đã nói về sự cấp bách cần thúc đẩy triển khai quân đội dọc theo khu vực biên giới với Trung Quốc và thực hiện chương trình quy mô xây dựng cơ sở hạ tầng trong khu vực biên giới này, điều đã bị Chính phủ tiền nhiệm lãng quên để cân xứng với tiềm lực của Trung Quốc.

Rõ ràng, chính quyền mới ở Ấn Độ đang chuẩn bị cho mọi tình huống ở khu vực biên giới tranh chấp, kể cả xung đột vũ trang nếu bị đẩy đến kịch bản này, thậm chí là hai nước tiếp tục duy trì tham gia đối thoại và hợp tác để cùng có lợi.

Ngoài ra, cũng còn những nhân tố khác ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Đó là việc một khi sự tham gia của Ấn Độ vào chiến lược tái cân bằng của Mỹ ở châu Á dành được động lực và nếu trục liên minh chiến lược Mỹ - Nhật Bản - Ấn Độ trở thành một nhân tố quyền lực của khu vực châu Á - Thái Bình Dương thì nhiều khả năng quan hệ Trung - Ấn sẽ rất căng thẳng. 
   
Quyết định của Chủ tịch Tập Cận Bình ủy nhiệm cho Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị làm đặc phái viên vội vàng đến Ấn Độ và thiết lập quan hệ tiếp xúc với Ban lãnh đạo mới của nước này cho thấy Bắc Kinh ý thức sâu sắc về điều khó lường sẽ xuất hiện trong quan hệ Trung - Ấn ở phía trước.
Phương Thanh

Bình luận

ZALO