Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ tư, 21/04/2021 01:48 GMT+7

Quan hệ Hàn - Trung "nổi sóng"

Biên phòng - Ngày 6-3, Triều Tiên tuyên bố phóng 4 quả tên lửa với mục đích thử nghiệm tấn công các căn cứ quân sự Mỹ tại Nhật Bản. Cùng ngày, Mỹ thông báo bắt đầu đưa hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) đến Hàn Quốc, dẫn đến "cơn thịnh nộ" của Bắc Kinh. Tình hình Đông Bắc Á bỗng trở nên vô cùng căng thẳng. Giới quan sát cho rằng, đây có thể là "khúc dạo đầu" cho một sự thay đổi địa chính trị lớn ở khu vực, với một bên là trục Seoul-Washington-Tokyo và một bên là Bắc Kinh đang ngày càng quyết đoán.

qudr_26
Được thiết kế để chống tên lửa Scud của Iraq trong chiến tranh Vùng Vịnh, nay THAAD được Mỹ bố trí tại nhiều nơi trên thế giới, trong đó có đảo Guam và Hawaii. Ảnh: Reuters

Khởi nguồn cơn giông tố

Đầu năm 2016, Bộ Quốc phòng Mỹ tuyên bố sẽ triển khai THAAD tại Hàn Quốc để phòng vệ trước một Triều Tiên liên tục đẩy mạnh chương trình hạt nhân và tên lửa. Tháng 7-2016, Seoul và Washington đã đạt được thỏa thuận về triển khai THAAD trên lãnh thổ Hàn Quốc. Trung Quốc lập tức phản đối kịch liệt với lý do hệ thống THAAD có thể gây phương hại lợi ích an ninh chiến lược của Trung Quốc.

Trong khi đó, phía Hàn Quốc lý giải việc triển khai THAAD phản ánh lợi ích an ninh quốc gia của Hàn Quốc trong việc đối phó với Triều Tiên. Đầu tuần này, Seoul thông báo đẩy nhanh việc thực hiện quyết định triển khai THAAD và dự kiến hoàn tất trong năm 2017. Ngay lập tức, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị ngày 8-3 lặp lại thái độ kiên quyết phản đối việc Mỹ triển khai THAAD ở Hàn Quốc và kêu gọi Seoul ngưng việc triển khai hệ thống vũ khí này, đồng thời cảnh báo động thái đó "không phải là cách hành xử của những người láng giềng với nhau".

Kể từ khi quyết định triển khai THAAD được công bố, Bắc Kinh đã áp dụng nhiều biện pháp, chủ yếu là trong các lĩnh vực kinh doanh và văn hóa, nhằm gây áp lực buộc Seoul phải từ bỏ kế hoạch trên. Kể từ cuối năm 2016, Trung Quốc đã tiến hành các biện pháp hạn chế làn sóng văn hóa của Hàn Quốc và giảm khoảng 20% lượng khách du lịch đến Hàn Quốc.

Mới đây nhất là Trung Quốc đã gia tăng sự trả đũa nhằm vào các doanh nghiệp và du lịch Hàn Quốc khi Seoul và Washington có những dấu hiệu đẩy mạnh việc triển khai THAAD. Tuần trước, Tập đoàn bán lẻ khổng lồ Lotte của Hàn Quốc bắt đầu phải hứng chịu những đòn tẩy chay của Bắc Kinh vì đã cho phép sử dụng khu vực sân golf của tập đoàn này ở tỉnh Seongju, miền Nam Hàn Quốc, làm nơi triển khai THAAD. Trước đó, Chính phủ Trung Quốc cũng đã ra chỉ thị cấm các công ty du lịch Trung Quốc cung cấp các dịch vụ du lịch tới Hàn Quốc, giáng một đòn mạnh vào ngành du lịch "xứ sở kim chi".

Giáo sư khoa học chính trị Kim Heung-kyu đến từ Đại học Ajou (Hàn Quốc) cho rằng mọi việc mới chỉ bắt đầu, những hành động trả đũa có khả năng gây tác động thực sự đến Hàn Quốc vẫn chưa được Trung Quốc áp dụng. Theo ông, Trung Quốc có thể sẽ tăng cường gây sức ép trong nhiều lĩnh vực cho đến khi Hàn Quốc và Mỹ hoàn thành việc triển khai THAAD. Trong khi đó, nhiều nhà quan sát cho rằng, Trung Quốc dường như đang chuẩn bị các kế hoạch trả đũa theo từng giai đoạn.

Ngày 9-1 vừa qua, máy bay quân sự của Trung Quốc đã bay vào Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) của Hàn Quốc mà không thông báo trước, đây được coi là một tín hiệu bắt đầu của các biện pháp trả đũa bằng hành động quân sự của Bắc Kinh. Trung Quốc đã lựa chọn thời điểm thuận lợi để hành động, khi Hàn Quốc đang gặp rắc rối ngoại giao với Nhật Bản liên quan việc một bức tượng "phụ nữ mua vui" mới được dựng trước cổng Lãnh sự quán Nhật Bản tại thành phố Busan, miền Nam Hàn Quốc, cũng như phải đối mặt với khoảng trống lãnh đạo do Tổng thống Park Geun-hye bị luận tội.

Chuẩn bị đón bão?

Lâu nay, Seoul và Washington luôn nhấn mạnh việc triển khai THAAD là động thái phòng vệ nhằm ngăn chặn các vụ tấn công bằng tên lửa hạt nhân có thể xảy ra của Triều Tiên, song giới phân tích cho rằng, nó mang nhiều ý nghĩa địa chính trị quan trọng hơn. Tờ bào "Washington Post" (Mỹ) nhận định, "cơn thịnh nộ" của Bắc Kinh không nhằm vào các tên lửa mà chủ yếu lo ngại hệ thống radar tinh vi của THAAD khi đặt ở Hàn Quốc. Các radar này có thể theo dõi những hệ thống tên lửa của Trung Quốc, tạo ưu thế lớn cho Mỹ trong trường hợp xảy ra xung đột trong tương lai. Một số nhà phân tích Trung Quốc còn cho rằng, bản thân THAAD chỉ được sử dụng một cách hạn chế chống Triều Tiên, còn việc triển khai hệ thống radar mới là mục đích chính. Bắc Kinh cho rằng, THAAD chẳng khác nào "lá chắn tên lửa Đông Âu" ở Đông Á.

Trong bối cảnh hiện tại, giới quan sát dự đoán vấn đề THAAD và chương trình tên lửa của Triều Tiên sẽ tạo ra một "cơn bão" nguy hiểm trong khu vực. Hai quốc gia trên bán đảo Triều Tiên đang dấn thân vào một cuộc chơi nhiều rủi ro, và việc Hàn Quốc triển khai THAAD sẽ làm thay đổi cân bằng chiến lược trong khu vực.

Cùng quan điểm trên, nhà nghiên cứu cấp cao Choi Kang, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu chính sách Asan cho rằng, thực chất cái mà Trung Quốc phản đối không phải là THAAD. Điều mà họ chống là mối quan hệ quân sự tay ba Mỹ-Nhật Bản - Hàn Quốc. Nhìn rộng hơn, Bắc Kinh lo ngại Mỹ có thể sử dụng Hàn Quốc và cả Nhật Bản để kiềm chế Trung Quốc trong tương lai.

Trong khi đó, Hàn Quốc cho biết, Seol rất cần THAAD để có nhiều lớp phòng thủ chống tên lửa đạn đạo của Triều Tiên. Riêng năm 2016, Bình Nhưỡng đã tiến hành 2 trong tổng số 5 vụ thử hạt nhân từ trước tới nay, đồng thời thực hiện thành công vụ thử tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm đầu tiên, tiếp đó là vụ phóng thử thành công một tên lửa đạn đạo tầm trung hồi tháng trước. Chính giới Mỹ lo ngại Triều Tiên đang trên đường tiến tới sở hữu vũ khí hạt nhân răn đe, khi phát triển các tên lửa đạn đạo xuyên lục địa mang đầu đạn hạt nhân.

Mối đe dọa từ Triều Tiên đã tạo động lực để Seoul, Washington và Tokyo cam kết thắt chặt quan hệ quốc phòng, điều này khiến Trung Quốc vốn đang muốn chiếm một vị thế chi phối về địa chính trị trong khu vực cảm thấy lo ngại. Trung Quốc xem ra đang rơi vào tình thế "tiến thoái lưỡng nan" khi một mặt họ cần sự hợp tác của Triều Tiên để đối trọng với sự hợp tác an ninh ba bên Mỹ và 2 đồng minh châu Á đang được tăng cường. Mặt khác, Trung Quốc lại không thể nghiêng về Triều Tiên (trong những vụ thử tên lửa) mà làm hỏng hình ảnh của mình trên trường quốc tế cũng như phải chịu những tổn thất khác.

Nguyễn Trung

Bình luận

ZALO