Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 26/10/2020 07:42 GMT+7

Phát triển điện gió tại Việt Nam: Cần có chiến lược dài hơi

Biên phòng - Việt Nam được coi là “miền đất hứa” để phát triển điện gió, tuy nhiên, cho đến nay, nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) này vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Một trong những nguyên nhân là do cơ chế, chính sách, quy hoạch vẫn chưa hoàn thiện, gây nhiều điểm “nghẽn” trong việc phát triển điện gió.

Cần có chiến lược dài hạn để điện gió phát triển. Ảnh: Hoàng Mai
Cần có chiến lược dài hạn để điện gió phát triển. Ảnh: Hoàng Mai

Tiềm năng lớn

Tài nguyên gió của Việt Nam chủ yếu nằm dọc theo bờ biển dài hơn 3.000km và ở các vùng đồi núi, cao nguyên ở miền Bắc và miền Trung. Theo Bản đồ gió toàn cầu ước tính, hơn 39% diện tích của Việt Nam có tốc độ gió trung bình hàng năm trên 6m/s ở độ cao 65m và hơn 8% diện tích đất liền của Việt Nam có tốc độ gió trung bình hàng năm trên 7m/s. Điều này tương ứng với tiềm năng tài nguyên gió là 512GW và 110GW.

Tính đến yếu tố hạn chế về sử dụng đất, ngoại trừ các khu vực núi có độ dốc hơn 30%, các không gian gián đoạn có diện tích dưới 1km² và các khu vực có khả năng tiếp cận lưới điện trong phạm vi 10km, tiềm năng kỹ thuật của điện gió trên bờ vào khoảng 42GW phù hợp triển khai dự án điện gió quy mô lớn. Ngoài ra, Việt Nam cũng có tiềm năng rất lớn để phát triển điện gió ngoài khơi, bởi nước ta có đường bờ biển dài, diện tích biển lớn.

Đánh giá tổng thể các dự án điện gió tại Việt Nam hiện nay, bà Ngô Tố Nhiên, Tổ chức Sáng kiến chuyển dịch năng lượng Việt Nam (VIET) cho biết: Đến tháng 3-2020, có 78 dự án với tổng công suất khoảng 4,8GW đã được bổ sung quy hoạch; 11 dự án với tổng công suất 377MW đã vận hành phát điện và 31 dự án với tổng công suất 1,62GW đã ký hợp đồng mua bán điện giữa Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các chủ đầu tư nhà máy điện độc lập, dự kiến đi vào vận hành năm 2020-2021. Ngoài ra, còn 250 dự án với tổng công suất khoảng 45GW đang đề nghị bổ sung quy hoạch phát triển điện lực.

Theo Quyết định số 39/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, giá điện hỗ trợ cho điện gió (giá FIT 2) áp dụng cho mỗi Kwh điện phát trên lưới cho điện gió rơi vào mức 85USD/Mwh (khoảng 2.000 đồng/Kwh) áp dụng cho các dự án điện gió trên bờ và 98USD/Mwh (khoảng 2.300 đồng/Kwh) cho dự án ngoài khơi. Tuy nhiên, tính đến thời điểm này, tương lai cho các dự án điện gió vận hành thương mại sau ngày 1-11-2021 chưa được xác định.

Những điểm “nghẽn” cần tháo gỡ

Dù tiềm năng lớn, nhưng điện gió vẫn chưa tìm được “chỗ đứng” tại Việt Nam. Một trong những rào cản đối với điện gió hiện nằm ở vấn đề quy hoạch, giải tỏa công suất, lưới điện truyền tải.

Thực tế, Chính phủ đã giao Bộ Công thương lập Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 dự kiến hoàn thành vào quý III năm 2020. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia, dù có quy hoạch, điện gió vẫn gặp nhiều khó khăn. Tiến sĩ Nguyễn Hồng Phương, chuyên gia mô hình hóa và mô phỏng lưới điện, VIET cho rằng: “Các dự án điện gió đang gặp khó khăn về giải tỏa công suất từ nguồn điện, đường truyền tải bị nghẽn. Với kịch bản mới của Bộ Công thương thì tỉ lệ điện gió và mặt trời rất cao, nên đề suất nâng cao dự án đẩy mạnh lưới điện trước giai đoạn 2025, đưa công suất khu vực NLTT về khu phụ tải chính. Tuy nhiên, việc lắp đặt trạm biến áp lớn cũng gặp khó khăn. Giải pháp quan trọng là cần có thuật toán điều khiển tối ưu công suất hiệu quả nhất để phát triển và ứng dụng tại Việt Nam”.

Một điểm nghẽn nữa mà điện gió đang gặp phải là chính sách về giá, thuế, cơ chế đấu thầu. Thủ tướng Chính phủ đã giao cho Bộ Công thương đề xuất và trình Chính phủ xem xét, quyết định cơ chế đấu thầu phát triển điện gió và giá mua điện. Tuy nhiên, ngày 9-4-2020, Bộ Công thương đã có Công văn số 2491/BCT-ĐL trình Thủ tướng Chính phủ xem xét: Gia hạn thời gian áp dụng giá FIT cho các dự án điện gió ở Việt Nam đến tháng 12-2023; đồng thời, cho phép Bộ Công thương tính toán, đề xuất giá mua điện gió mới áp dụng cho các dự án có ngày vận hành từ ngày 1-11-2021 đến 31-12-2023.

Ông Nguyễn Phú Hiển, Công ty The Blue Circle cho rằng, giá FIT hiện nay có tác dụng tích cực khi thúc đẩy được khá nhiều nhà đầu tư mới tham gia thị trường năng lượng tái tạo, thể hiện sự quan tâm, hỗ trợ của Chính phủ. Tuy nhiên, giá FIT cho đến nay chưa tạo ra điều kiện quan trọng để phát triển năng lượng tái tạo bền vững, đó là nguồn tỉ lệ nội địa hóa và tự chủ nguồn cung ứng, tạo ra sự phân bố phi tập trung cho các vùng trọng điểm phát triển còn thấp. “Chỉ khi nào nội địa hóa nhiều hơn, Việt Nam tự chủ sản xuất được thiết bị nhiều phần hơn thì giai đoạn bãi bỏ giá FIT mới trở nên phù hợp và không gây ra sự ngắt đoạn trong phát triển ngành” - Ông Hiển nhấn mạnh khi đánh giá về vai trò của giá FIT trong phát triển điện gió. Trong khi đó, Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm NLTT, Viện Năng lượng cho rằng: “NLTT, trong đó có điện gió muốn phát triển bền vững phải làm sao không cần đến cơ chế hỗ trợ nữa”.

Ông Trần Việt Dũng, một chủ đầu tư điện gió cho rằng, trên quan điểm của nhà đầu tư, nếu không có giá FIT hợp lý sẽ không thể bỏ vốn ra đầu tư được, bởi ngoài bài toán về tài chính, các nhà đầu tư còn đối mặt với rủi ro về chính sách, về đấu nối, về giải phóng mặt bằng... nên rất cần các đơn vị hoạch định chính sách cân nhắc kỹ lưỡng và đưa đủ các yếu tố đầu vào, đầu ra khi tính giá FIT cho giai đoạn sắp tới.

Một điểm cần tính đến nữa là cần có chính sách liên quan đến điện gió ngoài khơi, đó là quy hoạch không gian biển để giải quyết nhất quán, tránh xung đột về sử dụng mặt biển, đáy biển cho các hoạt động trên biển, bao gồm cả điện gió và bảo vệ hệ sinh thái.

Để phát triển điện gió, rõ ràng, Chính phủ cần có định hướng, chiến lược dài hạn và lộ trình phát triển cụ thể như: Công bố tổng công suất, lộ trình phát triển nội địa hóa, tự chủ phát triển điện gió ngoài khơi để thu hút nguồn đầu tư nhằm thúc đẩy hợp tác sản xuất thiết bị NLTT tại Việt Nam. Bên cạnh đó, cũng cần có chiến lược đào tạo nguồn nhân lực cho ngành điện gió.

Bích Nguyên

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO