Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 06/03/2021 03:24 GMT+7

Ổn định vùng người Mông di cư tại Điện Biên

Biên phòng - Mường Nhà những ngày lập đông 2016, bên bếp lửa giữa nhà, Vừ A Quyền kể lại cho chúng tôi nghe quãng đời đặc biệt, hồi mà anh ta lưu lạc sang vùng biên giới giữa 3 nước Việt - Lào - Trung Quốc và không chừng có thể đã lạc sang cả Myanmar (khu vực Tam giác vàng). Trong bản Hin Phon, xã Na Tông của huyện Điện Biên, hầu như ai cũng biết về câu chuyện của Vừ A Quyền, bởi lẽ, nó hấp dẫn và ly kỳ hơn cả việc chết đi sống lại của một người Mông trẻ tuổi.

Bài 3: Trở về từ ranh giới của sự sống và cái chết

Sống để trở về

Quyền sinh năm 1990, tức là khi bị dụ lưu lạc xa xứ vào tháng 10-2010, Quyền mới vừa tròn 20 tuổi. 6 năm qua, cơn sang chấn về tâm lý của Vừ A Quyền mới tạm lắng xuống giữa sự bao bọc yêu thương của mái ấm gia đình và bà con làng xóm trên bản cao Hin Phon. Khi trốn nhà đi, Vừ A Quyền mang theo cô gái Mông vừa cưới về làm vợ được 4 tháng là Thào Thị Lìa, cùng với một người anh em khác mới 18 tuổi là Vừ A Tà và chú ruột của Tà nữa. Cả 4 người lặng lẽ rời bỏ quê hương chỉ sau một cú điện thoại gọi hú họa từ bên kia biên giới, vì nghĩ rằng, sang bên đó có thể làm giàu.

itr3_15a
Vừ A Quyền và vợ bên bếp lửa.

Từ nhà đi đến cửa khẩu Lào Cai, nhóm 4 người của Vừ A Quyền được đón lên xe ca đưa qua Trung Quốc và đi mãi sau hai ngày đường liên tục mới tới một nơi hoang vu mà họ không biết là ở đâu. Sau này, dựa vào bản tường trình của Quyền, các lực lượng chức năng nhận định rằng, rất có thể địa điểm nơi họ tới là vùng biên giới giáp ranh giữa Trung Quốc và Myanmar, nơi có căn cứ trú ngụ của các lực lượng phiến quân Myanmar. Quyền và 2 người đàn ông trong nhóm bị đưa vào một doanh trại mà họ không rõ là của nhóm vũ trang hay lực lượng quân sự nào, chỉ biết là họ phải sống tập trung trong trại, mặc quần áo giống như quân phục, hàng ngày luyện tập thể lực và các bài võ tay không với gậy gộc và lao động trên các cánh đồng gần đó. Bữa ăn trong trại chủ yếu cơm với bí đỏ và ớt.

Điều thất vọng lớn nhất của Quyền lúc đó là anh bị chia tách với vợ. Quyền chỉ biết vợ anh ở trong một khu dân cư sản xuất nông nghiệp gần đó và cũng phải lao động rất nặng nhọc. Cuối tuần, họ mới được gặp nhau một lần. Tất cả mọi người trong nhóm đều cảm thấy hẫng hụt, choáng váng vì bỗng nhiên rơi vào hoàn cảnh trớ trêu, tách biệt hẳn với thế giới bên ngoài, lại không biết tương lai của mình sẽ ra sao. Điều họ lo sợ nhất là có thể đã bị bắt cóc vào một nhóm phiến quân đa sắc tộc, không ai biết ai và buộc phải tham gia chiến tranh.

Điều đó càng nung nấu ý chí quyết tâm tìm cách trở về quê hương của Quyền và các thành viên trong nhóm. Nhưng muốn thực hiện được không phải dễ, vì nếu bị lộ, họ có thể bị bắt và lao động khổ sai giống như một số người trong trại mà họ được chứng kiến. Một kế hoạch chạy trốn đã được vạch ra, nhưng cũng phải mất tới nửa tháng sau đó, họ mới tìm kiếm được cơ hội. Thừa lúc những người trông coi trại lơ là, nhóm của Quyền chạy thoát vào con đường rừng mà họ để mắt thám thính và lên dự tính trước đó, sau khi đã đón vợ Quyền mà không ai biết. Sau mấy ngày lặn ngụp trong rừng, không có thức ăn, nước uống, sức gần như đã kiệt, nhưng mọi người đều cố gắng động viên nhau chạy thoát qua biên giới sang Trung Quốc.

Vừ A Quyền cho biết, lúc chạy ra khỏi trại, chỉ sợ bị bắt lại và bị tù đày. Chính nỗi sợ hãi đó khiến họ phải quyết tâm bằng mọi giá vượt qua núi non hiểm trở và tìm đến một khu dân cư giáp biên của Trung Quốc. Tại đây, Quyền đã dành toàn bộ tiền của cả nhóm cho Vừ A Tà và chú của Tà tìm đường về Việt Nam trước, còn mình và vợ ở lại làm thuê kiếm tiền về sau. Ròng rã 3 tháng trời, Vừ A Quyền và vợ làm thuê kiếm tiền lần hồi, có việc gì làm việc đó, kể cả thu hoạch ngô, cạo mủ cao su... mỗi lần có tiền lại lên xe đi một đoạn đường, cuối cùng họ cũng về tới tỉnh Vân Nam, Trung Quốc và tìm đường về Lào Cai, Việt Nam.

584e527f8080cfb174000115
Vừ A Tà, hiện đã có vợ con sau ngày vượt biên trở về. Ảnh: Bích hằng

Đầm ấm mái nhà xưa

Khi kể lại câu chuyện cho chúng tôi nghe, Vừ A Quyền nói, nhiều năm sau ngày trốn thoát trở về, anh vẫn còn ám ảnh bởi những giấc mơ kinh hoàng. Anh mơ thấy mình lạc trong rừng, đi mãi trên những con đường càng đi càng xa mà không biết sẽ đi về đâu và bao giờ được trở về nhà. Quyền cho biết thêm, khi trả những đồng tiền xe cuối cùng kiếm được từ việc làm thuê đến kiệt sức, anh cùng vợ về tới Pom Lót, Điện Biên và đi bộ về nhà với sức cùng lực kiệt. Mệt mỏi và rệu rã trong những tháng ngày khó nhọc, giờ đây Quyền cảm thấy cuộc sống thanh bình trong mái nhà xưa ở bản Hin Phon thật là quý giá đối với anh. Anh nói: "Mẹ già là người đón tôi khi tôi trở về nhà, bà bảo, con về được đến đây, tốt quá rồi. Mẹ tôi cứ tưởng tôi đã chết ở đâu đó nơi xứ người".

Vừ A Quyền tìm kiếm một lát, tay run run đưa cho chúng tôi xem bức ảnh cũ mờ của cha anh chụp trong khu di tích chiến thắng Điện Biên Phủ. Khi đó, cha anh cũng như bao người khác trong cộng đồng các dân tộc Tây Bắc đã tham gia vận tải chiến dịch, làm nên chiến thắng vẻ vang của dân tộc. Vừ A Quyền luôn trân trọng bức ảnh đó. Trong nhà anh, giờ chỉ có mẹ và vợ không nói được tiếng phổ thông, còn 5 đứa em của Quyền đều được đi học. Anh bảo, chúng không thể có những lầm lạc ngây thơ như tuổi 20 của anh từng trải qua.

Trưởng bản Hin Phon Mùa A Phi cho chúng tôi biết, Vừ A Quyền là một chàng trai mạnh mẽ và cởi mở. Từ khi trở về lại bản làng, Quyền thường kể lại những gì đã trải qua suốt quá trình lưu lạc để ngăn nhiều người khác muốn vượt biên ra nước ngoài. Vừ A Quyền cũng sẵn sàng theo chân những cán bộ tuyên truyền phổ biến pháp luật tới các vùng biên giới khác của Điện Biên để kể lại câu chuyện của mình, giúp những người nào có ý định bỏ trốn hãy từ bỏ con đường lầm lạc này. Vụ lúa năm nay, cả nhà Quyền 9 nhân khẩu thu được 80 bao thóc, khoảng 4 tấn thóc tươi, đủ ăn sung túc quanh năm. Anh không bao giờ quên được hình ảnh khiến mình trào nước mắt là dòng chữ "Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" in trên cổng chào của cửa khẩu khi anh bước chân trở lại quê hương. Giá trị của sự sống vượt lên cái chết mà Quyền đã trải qua giúp anh trân trọng mái nhà mình hơn tất cả.

Quyền bảo, những người Mông trong dân tộc mình vốn là những người thường phải nhìn thấy tận mắt mới tin, những lời nói có khi khiến họ nghi hoặc, cho nên anh phải lấy cả cuộc sống của mình ra để chứng minh rằng, bỏ ra nước ngoài sẽ đối mặt với nguy hiểm như thế nào. Vừ A Tà, thanh niên Mông đi cùng Quyền ngày đó cũng đã trải qua một hành trình để đời. Hỏi gì Tà cũng chỉ nói khổ lắm, sợ lắm. Có một điểm chung là, trong khi quanh bếp lửa trong nhà có rất nhiều người quần tụ, thì những đứa trẻ chỉ vài tuổi luôn bám riết lấy cha của chúng để ngồi trong lòng. Sự bình yên đã được ghi dấu ở Hin Phon. Bao năm qua, không có ai còn bỏ bản ra đi nữa!

Bài 4: Huổi Khon - Vết thương đã lành

Trương Thúy Hằng - Nguyễn Bích

Bình luận

ZALO