Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ tư, 02/12/2020 01:51 GMT+7

Làng thanh niên lập nghiệp Mo Rai:

Nỗi khổ sau gần 10 năm triển khai dự án

Biên phòng - Năm 2008, cùng với nhiều địa phương khác, tỉnh Kon Tum bắt tay triển khai dự án "Làng thanh niên lập nghiệp" Mo Rai, đứng chân trên địa bàn xã biên giới Ia Dom, huyện Ia H'drai với nhiều kỳ vọng. Sự đầu tư bài bản cộng với sức trẻ và niềm khát khao chinh phục thử thách của các chủ nhân đã mang đến những tín hiệu khả quan về một khu dân cư phát triển giữa đại ngàn biên cương Mo Rai. Tuy nhiên, sau gần 10 năm triển khai, sự kỳ vọng đã biến thành nỗi thất vọng, bởi nhiều người đã sắp bước qua tuổi trung niên rồi mà vẫn "chưa thể lập nghiệp"...

z6l2_15
Trụ sở Tổng đội TNXP (chủ đầu tư) được xây dựng quy mô nhưng hàng ngày chỉ có một nhân viên tạp vụ làm việc. Ảnh: Cẩm Xuyên

Cơ ngơi hoành tráng dành cho nhân viên... tạp vụ

Bất cứ ai đến làng thanh niên lập nghiệp (TNLN) Mo Rai (hay còn gọi là thôn 3, xã Ia Dom, huyện Ia H'drai, Kon Tum) cũng không khó để nhận ra trụ sở của Tổng đội Thanh niên xung phong (TNXP) tỉnh Kon Tum (chủ đầu tư dự án) nằm giữa trung tâm của làng. Đây là công trình hoành tráng bậc nhất trong vùng, bởi nó gần như không thiếu một hạng mục nào từ nhà điều hành, nơi ở, làm việc của cán bộ, nhân viên, đến trạm y tế và một số công trình thiết yếu phục vụ dân sinh khác. Tuy nhiên, cơ ngơi hoành tráng như thế, nhưng vào giờ hành chính lại chẳng có ai đến làm việc.

Theo người dân trong làng TNLN Mo Rai, bình thường tại trụ sở Tổng đội chỉ có duy nhất 1 nhân viên hợp đồng đến quét dọn. Ai có thắc mắc gì thì cứ chờ vài ba tháng một lần mới có lãnh đạo từ TP Kon Tum đến, hoặc trực tiếp ra thành phố mà hỏi (?!). Đường sá xa xôi, phải đi xe máy hơn 100 cây số mới đến TP Kon Tum nên phải có chuyện gì đó thật quan trọng thì bà con mới rủ nhau đi. Ví như chuyện đưa người bệnh đi cấp cứu, hoặc lần gần đây nhất, hàng chục gia đình đưa nhau ra TP Kon Tum đòi nợ số tiền công chăm sóc cao su cho các công ty mà Tổng đội đã "giữ hộ" gần một năm qua nhưng không chịu chi trả (chúng tôi sẽ đề cập ở phần sau), còn không thì cứ "nằm nhà" mà chờ.

Chúng tôi chưa có con số chính xác về tổng số tiền đã đổ vào dự án làng TNLN Mo Rai sau hơn 8 năm triển khai là bao nhiêu, nhưng nhẩm tính số tiền dành cho xây dựng nhà ở, nhà làm việc chắc chắn không dưới 3 tỷ đồng. Bên trong khuôn viên Ban quản lý làng TNLN đề hàng chữ Tổng đội TNXP tỉnh Kon Tum là hai dãy nhà xây kiên cố với hơn chục phòng làm việc, có tường rào bao quanh. Phía đối diện là Trạm y tế được xây dựng hoành tráng không kém, nhưng đã mấy năm qua vẫn trong trạng thái "vườn không nhà trống" do không có nhân viên y tế. Tất cả các công trình này đang có dấu hiệu xuống cấp do không được sử dụng. Trong khi đó, nhu cầu về y tế, giáo dục đối với các chủ nhân làng TNLN Mo Rai luôn là vấn đề bức xúc hằng ngày, bởi hơn 8 năm qua, đây vẫn là "vùng trắng". Ai đau ốm thì nhờ quân y của Đồn BP Mo Rai cứu chữa; còn trẻ em học xong mẫu giáo là phải ở nhà vì không có trường lớp để học.

Cả một dự án lập nghiệp quy mô hàng trăm hộ dân như thế mà chỉ có duy nhất một nhân viên... tạp vụ thì thử hỏi Tổng đội TNXP tỉnh Kon Tum làm cách nào để vận hành bộ máy một cách trơn tru, hiệu quả???

Lập nghiệp hay kiểu "mang con bỏ chợ"?

Hơn 8 năm, quãng thời gian không quá dài để có thể làm thay đổi một cách toàn diện cuộc sống của hàng trăm thanh niên từ nhiều miền quê khác nhau xung phong lên biên giới lập nghiệp, song nó cũng đủ đưa nhiều người bước sang tuổi trung niên mà trong tay vẫn là con số O tròn trĩnh.

Công bằng mà nói, với lợi thế đất rộng, người thưa không phải không có cơ hội để các chủ nhân làng TNLN Mo Rai thoát nghèo. Bởi, với tổng diện tích đất tự nhiên hơn 2.700ha, trong đó có 817ha cao su nhận khoán từ Công ty Cao su Sa Thầy và Công ty CP Sâm Ngọc Linh (Duy Tân), nếu chia đều, mỗi hộ ở đây sở hữu hàng chục ha đất canh tác và hơn 8ha cao su nhận khoán. Tuy nhiên, do giá mủ cao su trong những năm gần đây "rớt" một cách thê thảm, các loại cây nông sản khác cũng chung "số phận" nên đời sống của người dân trong làng TNLN gặp rất nhiều khó khăn. Đã có nhiều mô hình phát triển kinh tế hộ được đưa ra, trong đó, mũi nhọn là phát triển chăn nuôi, nhưng do bà con không tiếp cận được nguồn vốn vay nên đành phải "tính xong để đó".

Nhiều người thắc mắc tại sao đã hơn 8 năm qua mà các thanh niên hừng hực khí thế, tràn đầy niềm tin những ngày đầu triển khai dự án ấy lại không có một đồng vốn "lận lưng" làm tài sản thế chấp để vay vốn ngân hàng? Thực tế, 98 hộ dân hiện sinh sống trong làng TNLN Mo Rai, chưa có bất kỳ một hộ dân nào được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà đất ở, đất sản xuất nên không thể thế chấp ngân hàng được. Về nhà ở, do nằm trong dự án đưa thanh niên lên biên giới lập nghiệp nên tất cả đều được chủ đầu tư (Tổng đội TNXP tỉnh Kon Tum) cho mượn tạm để ở.

Chính vì không được làm chủ căn nhà mà mình đang ở trong suốt 8 năm qua nên nhiều gia đình không sửa sang, nâng cấp khi công trình bị xuống cấp. Thậm chí có trường hợp như chị Phạm Thị Hiền, gia đình mẹ góa con côi, nhà bị hư hỏng nặng không dám ở một mình phải chuyển sang nhà chị ruột ở nhờ. Vậy là, Tổng đội TNXP yêu cầu, nếu chị không quay về nơi ở sẽ phải trả lại nhà để... cấp cho người khác. Đến nước này thì đành phải cắn răng ở liều, bất chấp nguy hiểm diễn biến phức tạp đến cỡ nào!

Đất sản xuất của các hộ dân trong làng TNLN cho đến thời điểm này vẫn nằm ngoài tầm quản lý của địa phương. Đây là vấn đề bức xúc của cấp ủy, chính quyền xã Ia Dom. Nhiều lần xã có văn bản kiến nghị lãnh đạo tỉnh Kon Tum nghiên cứu phương án chuyển dân từ Tổng đội TNXP về cho địa phương quản lý, nhưng đến nay vẫn chưa có hướng giải quyết. Chính quyền xã Ia Dom cho rằng, dự án làng TNLN Mo Rai đã hoàn thành giai đoạn đầu, trách nhiệm của chủ đầu tư trong vai trò Ban quản lý không được thể hiện rõ nét nên cần xây dựng thành một cụm dân cư (thôn) do xã quản lý để tạo điều kiện thuận lợi cho bà con ổn định cuộc sống. Yêu cầu này là hoàn toàn chính đáng, bởi dự án làng TNLN không phát huy hiệu quả như mục tiêu ban đầu đề ra. Hơn nữa, nếu cứ duy trì kiểu quản lý con người và tổ chức sản xuất chồng chéo giữa địa phương và chủ đầu tư (Tổng đội) thì không biết đến bao giờ người dân mới hết khổ. Nhà ở, đất sản xuất không có chủ quyền thì rõ ràng việc người dân tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng vẫn còn là giấc mơ xa vời.

Chủ đầu tư không chăm lo nổi vấn đề y tế, "thả lỏng" chuyện ăn học của con trẻ, song việc duy trì lao động sản xuất tại làng TNLN Mo Rai thì vẫn phải "qua tay" Tổng đội TNXP. Năm 2015, sau một năm ròng nhận khoán chăm sóc cao su cho Công ty CP Sâm Ngọc Linh, người dân làng TNLN Mo Rai hồ hởi gặp doanh nghiệp để được thanh toán tiền công thì giật mình khi biết rằng, số tiền mồ hôi công sức của mình bỏ ra cả một năm trời đã được Tổng đội TNXP tỉnh Kon Tum "nhận hộ". Bà con kéo nhau đến gặp Tổng đội thì nhận được câu trả lời, hiện tại Tổng đội không có khả năng thanh toán hết số tiền nêu trên, xin được "nợ" lại 30% và hẹn đến ngày 30-6-2016 sẽ hoàn trả đầy đủ.

Chẳng ai hiểu, Tổng đội TNXP tỉnh Kon Tum "nhận hộ" tiền cho dân hay đang cố tình ăn chặn tiền mồ hôi, nước mắt của dân. Bức xúc nhưng cũng chẳng mấy người dám phản ứng mạnh vì sợ bị... thu nhà, lấy lại đất. Chị Phạm Thị Thanh Hà cho biết: Tổng đội đang nợ  gia đình chị hơn 20 triệu đồng tiền công chăm sóc cao su. Do bị nợ tiền nên cuối năm, nhiều gia đình trong làng TNLN lâm vào cảnh khốn đốn thiếu ăn. Thậm chí có trường hợp không thể chăm lo nổi cái Tết cho gia đình mình, đành phải nương nhờ Đồn BP Mo Rai giúp đỡ.

Bên cạnh những "rào cản" trong phát triển  kinh tế, việc chăm lo các lĩnh vực y tế, giáo dục và những vấn đề dân sinh khác đang trở thành nỗi bức xúc của người dân làng TNLN. Mùa hạn hán vừa qua, cả làng TNLN Mo Rai thiếu nước sinh hoạt một cách trầm trọng. Trong khi đó, dự án khoan giếng do Tổng đội làm chủ đầu tư tiêu tốn hàng tỷ đồng, nhưng "vắt" không ra nổi giọt nước khiến cho hàng trăm gia đình lâm vào cảnh thiếu nước ăn, nước sinh hoạt, sản xuất trầm trọng. Rất may, Đồn BP Mo Rai đã kịp thời tham mưu đề xuất phương án đưa nước tự nhiên từ đập tràn về phục vụ đời sống nhân dân.

Sau 8 năm lập nghiệp, đời sống kinh tế của người dân làng TNLN Mo Rai vẫn "giậm chân tại chỗ". Đã có không ít gia đình phải bỏ làng ra đi tìm hướng mưu sinh mới. Thiết nghĩ, đã đến lúc chính quyền địa phương, các ngành chức năng và chủ đầu tư cần tổ chức tổng thanh tra, đánh giá một cách toàn diện tính hiệu quả của dự án để có những giải pháp tối ưu nhất xây dựng làng TNLN Mo Rai trở thành khu dân cư ổn định, kinh tế-xã hội phát triển, đồng thời bảo vệ tốt chủ quyền, an ninh biên giới Tổ quốc.

Cẩm Xuyên

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO