Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ tư, 30/09/2020 05:29 GMT+7

Nỗ lực tăng cơ hội chăm sóc cho trẻ em sơ sinh vùng dân tộc thiểu số

Biên phòng - Tại nhiều vùng dân tộc thiểu số (DTTS) ở Việt Nam, một cơ sở y tế với quy trình chăm sóc sơ sinh thiết yếu và dịch vụ tư vấn bà mẹ đạt tiêu chuẩn quốc tế vẫn còn là điều đáng mơ ước. Bởi vậy, thời gian gần đây, một số bệnh viện tuyến huyện vùng núi đang nỗ lực thay đổi những tập tục sai lệch về chăm sóc trẻ sơ sinh và đảm bảo mỗi bà mẹ người DTTS đều được hưởng dịch vụ chăm sóc tốt nhất khi sinh con.

4evh_17a
Cán bộ y tế Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam thăm khám cho thai phụ. Ảnh: Thanh  Linh

Ít cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chất lượng

Theo nghiên cứu của Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tại Việt Nam, năm 2017, tỷ lệ phụ nữ DTTS tiếp cận các dịch vụ chăm sóc trước sinh (khám thai ít nhất 4 lần) chỉ đạt 16%, thấp hơn so với tỷ lệ chung toàn quốc (74%). Tỷ lệ sinh con tại cơ sở y tế của phụ nữ DTTS mới đạt 41%, thấp hơn 53% so với tỉ lệ chung cả nước. Tỷ lệ các ca đẻ có sự hỗ trợ của cán bộ y tế có trình độ chuyên môn đạt 49%, thấp hơn nhiều so với ước tính quốc gia (94%). Tỷ lệ phụ nữ DTTS tham gia nghiên cứu được chăm sóc đầy đủ các nội dung trước khi sinh (ví dụ: Đo huyết áp, xét nghiệm máu và nước tiểu), thấp hơn ước tính quốc gia 38 điểm phần trăm (18% so với 56%).

Một trong những rào cản hạn chế việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em của phụ nữ DTTS là do dịch vụ y tế tuyến huyện chưa thật sự đáp ứng nhu cầu của người bệnh, không đủ để họ vượt qua trở ngại về khoảng cách đi lại và thay đổi quan điểm chỉ cần sinh con tại nhà. Bên cạnh đó, một số sở thích của phụ nữ DTTS khi sinh con không được thực hiện tại hầu hết các cơ sở y tế như việc được thay đổi tư thế đứng, ngồi khi chuyển dạ hoặc được có người thân ở cạnh trong lúc sinh. So với số liệu quốc gia, phụ nữ DTTS thuộc các hộ nghèo có nguy cơ không tiếp cận tới được các dịch vụ chăm sóc trước sinh cao hơn 3 lần và không được đỡ đẻ bởi nhân viên y tế có chuyên môn cao hơn 6 lần. 

Theo thống kê, tỷ lệ phụ nữ DTTS sinh con tại nhà ở các tỉnh miền núi phía Bắc rất cao, chiếm khoảng 40 - 60% tổng số các ca đẻ, trong khi hầu hết phụ nữ người Kinh và phụ nữ sống ở vùng đồng bằng đều sinh con tại các cơ sở y tế. Lý do chính khiến phụ nữ DTTS muốn sinh con tại nhà và hạn chế tới các dịch vụ chăm sóc trước sinh là họ không có khả năng chi trả các chi phí cho các dịch vụ tại các cơ sở y tế ở vùng sâu, vùng xa và họ cũng khó tiếp cận tới các nhân viên y tế và cơ sở chăm sóc y tế. Nhiều xã không có cô đỡ thôn bản là người DTTS. Do đó, nhiều phụ nữ DTTS vẫn tiếp tục sinh con tại nhà và chỉ được hỗ trợ bởi những bà mụ, chưa được đào tạo về đỡ đẻ. Điều này cũng là một trong số những tác nhân khiến tỉ số tử vong mẹ ở vùng DTTS cao hơn trung bình cả nước. Tỉ số tử vong mẹ của Việt Nam đã giảm đáng kể từ 165/100.000 ca đẻ sống năm 2002 xuống còn 65/100.000 ca đẻ sống vào năm 2018, nhưng tỷ lệ này ở 225 huyện DTTS miền núi và huyện xa xôi nhất vẫn ở mức 104/100.000 ca đẻ sống.

Những điểm sáng

Giữa tháng 1-2020, Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đã được công nhận danh hiệu Bệnh viện thực hành nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc. Dù nguồn lực và cơ sở vật chất hạn chế, nhưng trung tâm này đã thực hiện đủ và đúng quy trình 6 bước chăm sóc thiết yếu bà mẹ và trẻ sơ sinh trong và ngay sau đẻ theo quy định của Bộ Y tế và khuyến cáo của WHO, bao gồm trẻ được lau khô kĩ và ủ ấm ngay sau sinh, kẹp dây rốn muộn, da kề da với mẹ đủ 90 phút liên tục và được bú sớm trong vòng 90 phút đầu sau sinh. 

Đây là kết quả sau rất nhiều nỗ lực của trung tâm này với định hướng dịch vụ lấy khách hàng làm trung tâm, sản phụ hoàn toàn được đáp ứng các nhu cầu thiết yếu nhờ mô hình phòng sinh thân thiện. Nỗ lực của Trung tâm Y tế huyện Đông Giang không chỉ có ý nghĩa tăng cường sự cung cấp các dịch vụ sơ sinh thiết yếu, đảm bảo an toàn ở mức cao nhất cho bà mẹ và trẻ sơ sinh, mà còn tác động tích cực vào hệ tư tưởng của nhiều phụ nữ DTTS và người thân của họ vốn quen với tập tục sinh con tại nhà. 

Anh Phương Briu, người dân tộc Cơ Tu đồng hành cùng vợ trong phòng sinh thân thiện tại Trung tâm Y tế huyện Đông Giang chia sẻ: “Trước kia, tôi thích vợ tôi sinh tại nhà, để bố mẹ, anh chị được ở bên cạnh lúc sinh. Nhưng bây giờ, vợ tôi sinh ở bệnh viện, tôi vẫn được ở bên cạnh động viên vợ. Được chứng kiến giây phút con tôi chào đời an toàn, khỏe mạnh nhờ sự hỗ trợ của các bác sĩ, tôi rất hạnh phúc”.

qa93_17b
Đôi vợ chồng trẻ hạnh phúc đón người con mới chào đời tại Trung tâm y tế. Ảnh: Thanh Linh

Trước đây, phụ nữ Cơ Tu ở huyện Đông Giang thường sinh con tại nhà. Trẻ thường được cho uống nước cơm thay sữa, ăn cơm từ quá sớm hoặc mẹ đi làm rẫy sớm nên không thể cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Bác sĩ Nguyễn Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Đông Giang cho biết, để thay đổi thói quen đó, các nhân viên y tế đã sử dụng tiếng Cơ Tu để tư vấn, tuyên truyền cho sản phụ về lợi ích của nuôi con bằng sữa mẹ từ khi sản phụ làm hồ sơ sinh và sau sinh mới. Cũng trong tháng 1-2020, Trung tâm Y tế quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng  được công nhận danh hiệu này. Trên 90% trẻ sinh thường và sinh mổ được bú mẹ sớm khi vẫn da kề da trên ngực mẹ trong 90 phút sau sinh. 

Hiện, tại Việt Nam, vẫn có sự bất bình đẳng về khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em giữa các nhóm dân cư có mức độ phát triển kinh tế - xã hội cao và thấp, giữa các nhóm DTTS và đa số, và những người sống ở nông thôn và thành thị. Hai bệnh viện thực hành nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc là Trung tâm Y tế quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng và Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đã tạo ra cơ hội cho phụ nữ và trẻ sơ sinh là đồng bào DTTS hoặc sinh sống ở khu vực nông thôn được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm có chất lượng, góp phần giảm thiểu những tai biến sản khoa và nâng cao chất lượng sức khỏe cho bà mẹ và trẻ em vùng DTTS.

Thu Hằng

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO