Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 26/09/2020 10:10 GMT+7

Nỗ lực bảo tồn nghề dệt dồ

Biên phòng - Chúng tôi đến thôn 4, xã Trà Cang, huyện vùng cao Nam Trà My, Quảng Nam vào một ngày đầu tháng 9, khi người dân trong thôn đang bận rộn thu hoạch quế. Dù bận việc khai thác quế, nhưng hằng ngày, chị Trần Thị Hoa (68 tuổi) vẫn tranh thủ dành thời gian ngồi bên khung dệt.

5bb42e6822f7c75044000a2e
Chị Trần Thị Hoa say sưa bên khung dệt. Ảnh: Sơn Gia Phúc

Trong ngôi nhà sàn, chị Trần Thị Hoa đang say sưa bên khung dệt. Vừa dệt, chị vừa giới thiệu cho chúng tôi từng bộ phận của khung dệt và cách dệt thổ cẩm. Chị bảo: “Đồng bào Xơ Đăng có những truyền thống lâu đời mang đặc trưng riêng, nhưng không thể không nói đến nghề dệt thổ cẩm mà bà con thường gọi là nghề dệt dồ. Ngay từ khi còn nhỏ, tôi đã phải theo mẹ, theo bà để học dệt vải, lúc lớn lên thì thay mẹ dệt vải cho gia đình. Ban đầu, tôi tự mày mò học dệt, sau đó được mẹ dạy cho những bước cơ bản, thành quen tay. Giờ lớn tuổi rồi, mắt kém hơn nhiều, nhưng tay vẫn cứ thói quen mà làm nên dệt dồ chẳng có gì khó khăn”.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, để dệt được một tấm thổ cẩm hoàn chỉnh (có kích thước 0,8 x 3m) phải mất khoảng 8 đến 9 ngày liên tục. Thế nhưng, giá trị kinh tế của các sản phẩm lại không cao. Đa số phụ nữ Xơ Đăng giờ đã bỏ nghề vì nhu cầu sử dụng thổ cẩm dệt ngày càng ít. Những người biết dệt cùng lứa tuổi như chị Hoa ở trong thôn, trong xã hiện giờ đã không còn nhiều. Trước đây, trong thôn có hàng chục phụ nữ thường xuyên dệt thổ cẩm. Bà con tranh thủ những lúc nông nhàn dệt những tấm vải, may váy, áo, tấm choàng cho những người trong gia đình sử dụng mỗi khi có lễ hội truyền thống, đi chơi thăm bà con, anh em, họ hàng ở các vùng khác. Khi con gái Xơ Đăng về nhà chồng đều phải có bộ trang phục thổ cẩm do chính tay mình dệt; đây cũng là điều nhắc nhở con cháu không được quên nghề cha ông.

Trong thôn, hiện còn hai người thỉnh thoảng dệt, nhưng chỉ dệt những tấm vải bình thường, còn dệt những tấm vải có họa tiết với những hoa văn thì họ không làm được. Bà con trong thôn ai có nhu cầu đến nhà đặt dệt thì chị Hoa mới nhận làm, nhưng tiền công dệt ít, không bằng đi làm những việc khác. Thỉnh thoảng, chị Hoa đem một số sản phẩm dệt đi trao đổi, bán ở các xã khác. Do sợi dệt đắt, công dệt nhiều, nên tính ra thu nhập hằng ngày rất thấp. Có người rất thích những tấm thổ cẩm, nhưng không có tiền mua, phải đổi bằng heo, bằng gà.

Theo chị Hoa, dệt dồ không khó nhưng cần sự tỉ mỉ, nếu không có niềm đam mê thì không làm được. Khó nhất ở chỗ tạo hoa văn, đòi hỏi người dệt phải có trí nhớ cũng như sự tưởng tượng phong phú. Trước đây, người dân trong thôn chủ yếu mặc thổ cẩm truyền thống, nên nghề này rất thịnh hành, nhà nào cũng có khung dệt. Hiện nay, nhu cầu bà con về mặt hàng thổ cẩm ngày càng ít, nên ngày càng ít người học và gắn bó với nghề dệt dồ của người Xơ Đăng. Thế hệ trẻ bây giờ gần như không đủ kiên nhẫn để học hỏi nghề này. “Các cháu không có sự cẩn thận, khéo léo như phụ nữ thời chúng tôi. Tôi rất yêu nghề, vẫn giữ thói quen dệt dồ để ai có nhu cầu mua thì bán, hoặc giữ cho con cháu dùng dần và cũng là để giữ gìn nghề truyền thống của người Xơ Đăng. Tôi mong các cấp chính quyền tạo điều kiện mở nhiều lớp dạy dệt thổ cẩm hơn để nghề dệt dồ này không bị mai một” - Chị Hoa nói.

Theo ông Trần Xuân Mố, Chủ tịch UBND xã Trà Cang: “Thời gian qua, để duy trì và phát triển nghề dệt dồ này, chúng tôi đã khuyến khích các gia đình tiếp tục truyền nghề cho thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, trong các dịp lễ hội, ngày hội đại đoàn kết dân tộc, chúng tôi lồng vào đó tổ chức các hội thi, hội diễn tạo cơ hội cho chị em tham gia nâng cao tay nghề dệt dồ và để nhiều người biết. Để gìn giữ và phát huy các sản phẩm từ nghề dệt dồ truyền thống của người Xơ Đăng ở xã Trà Cang, cần sự hỗ trợ tích cực của cơ quan quản lý, chính quyền các cấp”.

Sơn Gia Phúc

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO