Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 24/05/2022 07:37 GMT+7

Niềm tin là nguyên tố cốt lõi của Thỏa thuận hạt nhân Iran

Biên phòng - Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi vừa qua đã đến Iran và hội đàm với các nhà lãnh đạo của nước này với mục tiêu chính là tăng cường hơn nữa mối quan hệ hợp tác, đặc biệt là khơi gợi những triển vọng về thỏa thuận liên quan đến vấn đề hạt nhân.

Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi (trái) và Ngoại trưởng Iran Hossein Amir Abdollahian trong cuộc gặp tại Iran vào cuối tuần trước. Ảnh: Bộ Ngoại giao Iran

Chia sẻ với người đứng đầu IAEA, Ngoại trưởng Iran Hossein Amir Abdollahian nhấn mạnh sự cần thiết của IAEA về cách tiếp cận độc lập, chuyên nghiệp và khách quan, cũng như tầm quan trọng của việc tăng cường quan hệ và hợp tác của cơ quan này với Iran trong các lĩnh vực ngoài giám sát và thanh tra, bao gồm hỗ trợ ngành công nghiệp hạt nhân hòa bình của Iran. Đồng thời bày tỏ hy vọng, các cuộc đàm phán và hiểu biết giữa IAEA và Tổ chức Năng lượng nguyên tử Iran (AEOI) sẽ mở đường cho việc thực hiện các thỏa thuận.

Ngoại trưởng Iran nhấn mạnh mong muốn hai bên sẽ có sự tin cậy lẫn nhau và hợp tác nhờ đó được tăng cường. Về phần mình, Tổng Giám đốc IAEA nêu rõ sự sẵn sàng hỗ trợ các dự án chung về sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Đồng thời khẳng định, chuyến thăm Iran thể hiện cho ý chí đối thoại, nỗ lực tìm điểm chung để giải quyết các tồn tại, tăng cường hợp tác.

Theo Giám đốc AEOI Mohammad Eslami, chuyến thăm và làm việc của Tổng Giám đốc IAEA tại Iran đã giúp hai bên mở ra một con đường mới có thể dẫn đến sự tiến bộ của Iran. Quá trình hợp tác giữa IAEA và AEOI là phi chính trị và người dân Iran sẽ được hưởng nhiều lợi ích.

Theo đánh giá của giới quan sát khu vực, chuyến thăm của Tổng Giám đốc IAEA vừa qua đã cho thấy, hai bên đang hiện thực hóa cách tiếp cận thực chất và cụ thể nhằm vượt qua bất đồng, nhất là trong bối cảnh hai bên có nhiều vấn đề quan trọng cần giải quyết.

Ở góc độ khác, giới chuyên gia quốc tế cho rằng, trong vấn đề hạt nhân Iran, cuộc đàm phán tại Thủ đô Vienna, Áo về nối lại Thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 (JCPOA) và sự hợp tác Iran - IAEA là 2 “mắt xích” gắn liền với nhau. Theo đó, việc Iran và IAEA đạt được những thỏa thuận hợp tác cần thiết sẽ có tác động quan trọng để đàm phán nối lại JCPOA dễ dàng hơn.

Phân tích về các cuộc đàm phán tại Vienna, giới chuyên gia quốc tế cho rằng, trải qua 8 vòng đàm phán gay go để “hồi sinh” JCPOA từ tháng 4-2021 đến nay, các bên hiện đã dần đi đến kết quả cuối cùng. Gần một năm đối thoại từ hàng chục vấn đề, đến nay, chỉ còn khác biệt lớn ở 3 điểm gồm: Mức độ rút lại các lệnh trừng phạt Iran của Mỹ; Mỹ đảm bảo sẽ không rút khỏi JCPOA một lần nữa; thực hiện cam kết hạt nhân của Iran.

Các nhà quan sát đánh giá, thỏa thuận “hồi sinh” JCPOA chưa bao giờ lại ở mức độ “trong tầm tay” như hiện nay. Tuy nhiên, điều bất ngờ là cả Mỹ và Iran đều cho thấy sự dè chừng nhất định. Ở phía Iran, nước này lo ngại rằng, Mỹ có thể một lần nữa rút khỏi JCPOA như chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump từng làm vào năm 2018. Vì vậy, Iran muốn Quốc hội Mỹ đưa ra một tuyên bố chính trị, trong đó cam kết quay trở lại JCPOA và tuân thủ nghiêm túc.

Đối với Mỹ, siêu cường quốc này dường như chưa thể tin Iran sẽ không tiếp tục phát triển vũ khí hạt nhân, khi năng lực của bản thân đã đủ khả năng làm giàu uranium lên mức 60% với công nghệ tiên tiến. Mỹ lo Iran sẽ ngấm ngầm phát triển vũ khí hạt nhân, dù tuyên bố chương trình hạt nhân Iran chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Giới chuyên gia chỉ ra rằng, tiến trình hồi sinh JCPOA “giảm tốc” khi sắp cán đích nói riêng, cũng như vấn đề hạt nhân Iran nói chung hiện nay chủ yếu là do vấn đề niềm tin giữa các bên và những lo ngại về niềm tin cũng là có những cơ sở nhất định.

Dẫu vậy, trên thực tế, chuyến thăm Iran của Tổng Giám đốc IAEA vừa qua và những tiến bộ vượt bậc trên bàn đàm phán “hồi sinh” JCPOA cũng phần nào cho thấy, sự tin tưởng đã dần có chiều hướng tăng lên giữa các bên, dù ít, nhưng đủ để tạo nên những kỳ vọng, hạt nhân Iran sớm không còn là chủ đề gây căng thẳng, bất ổn.

Thanh Trúc

Bình luận

ZALO