Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 02/12/2021 05:31 GMT+7

Kinh tế thế giới năm 2015:

Những tín hiệu lạc quan xen lẫn nhiều mối lo âu

Biên phòng - Những ngày cuối cùng của năm 2015 đang trôi qua, kinh tế thế giới chưa hoàn toàn thoát khỏi suy thoái song đã xuất hiện những tín hiệu lạc quan. Nhìn lại năm vừa qua, có thể thấy bức tranh kinh tế toàn cầu đã bớt đi gam màu tối. Châu Âu dần thoát khỏi cơn bão nợ công, kinh tế Mỹ và Nhật Bản tăng trưởng trở lại, các nền kinh tế mới nổi dù không còn giữ được phong độ như trước nhưng vẫn đang nỗ lực vượt qua thời kỳ khó khăn, tích cực mở rộng liên kết hợp tác không chỉ trong mà cả ra ngoài khu vực để cùng nhau thúc đẩy tăng trưởng.

Để nhận diện nền kinh tế toàn cầu năm 2015, chúng ta cùng điểm lại những sự kiện kinh tế nổi bật, đặc biệt là trong nửa cuối năm như Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất, Hiệp định tự do thương mại Xuyên Thái Bình Dương (TPP) được hoàn tất, đồng Nhân dân tệ (NDT) gia nhập giỏ tiền tệ quốc tế, giá dầu mỏ giảm xuống dưới ngưỡng 40 USD/thùng hay mối quan hệ Nga - phương Tây gặp nhiều sóng gió.

Hoàn tất đàm phán TPP

Sau hơn 5 năm đàm phán tích cực, có lúc tưởng chừng đã đổ vỡ, 12 quốc gia ở vành đai Thái Bình Dương đã đạt được thỏa thuận lịch sử. Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) được đánh giá sẽ mở ra nhiều cơ hội cũng như mang đến không ít thách thức cho các nước tham gia, trong đó có Việt Nam.

bao-trung-quoc-bac-kinh-muon-gia-nhap-tp
Một trong những cuộc đàm phán của TPP. Ảnh: Amcham
 
Quy tụ 12 nền kinh tế, trong đó có 2 nền kinh tế hàng đầu thế giới là Mỹ và Nhật Bản cùng với nhiều nền kinh tế phát triển và năng động trong khu vực, TPP được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại tất cả các nước tham gia, tạo thêm nhiều việc làm, giảm nghèo và nâng cao mức sống của người dân, thúc đẩy sáng tạo, nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh, thúc đẩy minh bạch hàng hóa, quản trị tốt, đồng thời củng cố các tiêu chuẩn về lao động và môi trường. Tuy vậy, với tính chất mở cửa sâu rộng với các tiêu chuẩn cao về kỹ thuật và xuất xứ nội khối, hiệp định cũng mang tới nhiều thách thức cho các nước tham gia.

Chứng khoán Trung Quốc sụp đổ, NDT gia nhập giỏ tiền tệ quốc tế

Mùa Hè 2014, thị trường chứng khoán Trung Quốc tăng trưởng với tốc độ chóng mặt và kéo dài liên tục đến nửa đầu năm 2015. Tuy nhiên sau một năm, đà tăng điểm này đã bất ngờ sụt giảm mạnh (kể từ ngày 15-6-2015) với tổng mức giảm lên tới hơn 30%. Thị trường đã phải trải qua gần một tháng giảm giá liên tục trong tâm lý bán tháo của các nhà đầu tư Trung Quốc. Từ quy mô 10.000 tỷ USD, sau cơn địa chấn chứng khoán, giá trị vốn hóa của thị trường chứng khoán Trung Quốc chỉ còn chưa tới một nửa, hơn 6.000 tỷ đã “bốc hơi”.

Chính phủ Trung Quốc đã tung ra hàng loạt biện pháp khẩn cấp nhằm ngăn chặn đà lao dốc không phanh của thị trường chứng khoán nước này, khiến thế giới liên tưởng đến cuộc đại duy thoái như giai đoạn 1929-1932. Cú sốc trên thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng khiến nhiều quốc gia bị ảnh hưởng mạnh.

Ngày 30-11, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tuyên bố đồng NDT của Trung Quốc đủ điều kiện để gia nhập giỏ tiền tệ dự trữ quốc tế, còn được gọi là Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) . Theo đó, từ ngày 1-10-2016, đồng NDT sẽ chính thức trở thành đồng tiền thứ 5 trong SDR hiện gồm đồng USD, ơ-rô, đồng Bảng Anh và Yên Nhật. Quyết định này cho thấy sự thừa nhận của cộng đồng quốc tế về sức ảnh hưởng kinh tế và tài chính ngày càng lớn của Trung Quốc.

Việc gia nhập SDR cũng có lợi cho việc thúc đẩy lòng tin của thị trường đối với NDT, gia tăng nhu cầu sử dụng NDT trên phạm vi quốc tế. Tuy nhiên, việc tỷ giá NDT chưa tự do hóa và bài học từ thảm họa chứng khoán giữa năm 2015 là vấn đề lớn đối với Chính phủ Trung Quốc. Để NDT thực sự trở thành ngoại tệ dự trữ mạnh cần phải kiểm nghiệm qua thực tế mà thước đo chính xác nhất vẫn là sức khỏe của nền kinh tế Trung Quốc

FED tăng lãi suất sau gần một thập kỷ

Sau 7 năm giữ lãi suất cơ bản ở mức gần bằng 0% kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, FED đã lần đầu tiên nâng lãi suất tiền gửi ngắn hạn đồng USD thêm 0,25%. Quyết định này báo hiệu kinh tế Mỹ đã phục hồi từ cuộc suy thoái và dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng với tốc độ vừa phải.

Tuy nhiên, việc Mỹ tăng lãi suất cũng gây áp lực đối với một số nước, nhất là nhữn g nền kinh tế đang phát triển và mới nổi . Khi lãi suất tại Mỹ tăng, chi phí vay bằng đồng USD sẽ tăng lên và gây khó khăn cho chính phủ cũng như doanh nghiệp các nước có xu hướng vay nợ bằng đồng bạc xanh. Những nền kinh tế mới nổi cũng đối mặt với nguy cơ “chảy máu” vốn do giới đầu tư quay lại thị trường Mỹ với hy vọng kiếm nhiều lợi nhuận hơn. Ngoài ra, các nước khai thác dầu mỏ vốn bị tổn hại bởi giá dầu thô giảm mạnh cũng phải đối phó với tác động từ việc Mỹ tăng lãi suất khiến đồng USD tăng giá.

Giá dầu giảm sâu nhất nhất trong hơn một thập kỷ

Giá dầu thô thế giới trong những tuần cuối năm 2015 rớt xuống dưới ngưỡng 40 USD/thùng và có lúc xuống mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ qua, chủ yếu do nguồn cung dư thừa trong bối cảnh Mỹ vừa quyết định dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu mỏ áp dụng suốt 40 năm qua. Giá dầu Brent Biển Bắc giao tháng 2-2016 có lúc giảm xuống còn 36,35 USD/thùng, mức thấp nhất kể từ tháng 7-2004.

lower-oil-price-to-cut-food-manufacturer
Nguồn cung thừa, giá dầu giảm sâu. Ảnh: foodmanufacture
 
Các chuyên gia cho rằng việc thị trường “vàng đen” bị nhấn chìm trong cơn bão giá là do ba yếu tố: nguồn cung mất ổn định bởi cuộc cách mạng năng lượng đá phiến từ Mỹ, nhu cầu tiêu thụ bị ảnh hưởng do sự suy giảm tăng trưởng toàn cầu nói chung và sự tụt dốc khá nhanh ở các nền kinh tế mới nổi nói riêng, sự chia rẽ trong OPEC làm giảm vai trò của khối này trong việc điều chỉnh giá trên thị trường dầu mỏ.

Vào thời điểm năm 2016 đang tới rất gần, các nhà giao dịch dầu mỏ vẫn chưa tìm thấy lý do thuyết phục để trở nên lạc quan hơn, trong bối cảnh nguồn cung dầu mỏ tiếp tục tăng.

Cuộc chiến “trừng phạt kinh tế” Nga - phương Tây

Năm 2015 chứng kiến cuộc chiến “trừng phạt kinh tế” chưa có điểm dừng giữa Nga và các nước phương Tây. Tháng cuối cùng của năm, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) lại tiếp tục đưa ra các biện pháp trừng phạt mới đối với Nga với cáo buộc Mát-xcơ-va phải chịu trách nhiệm cho cuộc khủng hoảng U-crai-na và gần đây là sự can thiệp của Điện Crem-li vào tình hình Xy-ri. Những đòn trừng phạt của phương Tây khiến kinh tế Nga gặp rất nhiều khó khăn.

Theo số liệu của Cơ quan Thống kê quốc gia Nga, nền kinh tế nước này đã sụt giảm 4,1% trong quý III/2015 chủ yếu do giá dầu thế giới giảm và tác động của lệnh trừng phạt mà phương Tây áp đặt lên Nga. Theo IMF, các biện pháp trừng phạt của phương Tây có thể sẽ khiến Nga bị thiệt hại khoảng 9% GDP/năm trong trung hạn.

Tuy nhiên, Nga không phải là nước duy nhất chịu ảnh hưởng của các biện pháp trừng phạt này. Nhiều nước châu Âu trong đó có Đức, Pháp c ũng thiệt hại nặng do các biện pháp trả đũa của Nga. Bằng chứng là trong nửa đầu năm 2015, xuất khẩu của Đức sang Nga sụt giảm 30% so với cùng kỳ năm trước, chưa kể châu Âu còn đánh mất thị trường Nga vào tay Trung Quốc, các nước châu Á và Trung Đông.
Trung Nguyên

Bình luận

ZALO