Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ tư, 03/03/2021 10:13 GMT+7

Những người mẹ núi rừng

Biên phòng - Từ Sơn La, chúng tôi vượt "Đèo Pha Đin anh gánh chị thồ, dốc Lũng Lô anh hò chị hát" để tìm về xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên. Ở đó có một mẹ Việt Nam anh hùng (VNAH) và một liệt sĩ từ những ngày chống Pháp. Sự nghiệp cách mạng của Mẹ cùng người con trai mấy mươi năm qua luôn là khúc tráng ca tuyệt đẹp nơi núi rừng Tây Bắc. Nếu Mẹ VNAH Sùng Thị Blây là niềm tự hào của phụ nữ Mông thì con trai mẹ, Anh hùng Vừ A Dính chính là tấm gương sáng của tuổi trẻ Việt Nam.

Bài 2: Người sinh ra anh hùng niên thiếu 

v87b_9a
Ông Vừ Gà Lử (thứ hai từ trái sang) trao đổi với các nhà báo.

"Anh hùng đâu cứ chỉ mày râu…"

Xin mượn câu thơ của nhà thơ Tố Hữu để nói về bà mẹ người Mông can đảm Sùng Thị Blây mà chúng tôi chỉ có thể gặp qua câu chuyện từ người thân của mẹ. Mẹ sinh năm 1901, ở bản Khó Pua, xã Pú Nhung. Lập gia đình với người trai Mông Vừ Chống Lầu ở bản Đề Chia cùng xã, mẹ đã cùng chồng tham gia kháng chiến chống Pháp và trở thành người phụ nữ Mông đầu tiên ở Pú Nhung đến với cách mạng…

Con trai cả của mẹ - ông Vừ Gà Lử cũng là một cựu binh chống Pháp và nhiều năm liền làm Chủ tịch UBND xã Pú Nhung. Ông cũng là người duy nhất sống sót trong đại gia đình 10 người bị giặc Pháp thủ tiêu. Khi gặp tôi, ông đã gần 90 tuổi nhưng vẫn còn minh mẫn và cách nói chuyện của ông mạch lạc, hồn hậu đến bất ngờ. Trong ký ức của ông, mẹ Sùng Thị Blây có vóc người cao lớn, khỏe đi rừng và miệt mài se từng sợi lanh, nhuộm màu, dệt vải… Nhiều đêm thức giấc giữa chừng, ông và các em thấy thật yên tâm khi có bóng mẹ hắt trên vách gỗ, ấy là lúc mẹ đang nghiêng nghiêng bên bếp lửa khâu quần áo cho chồng con. Những khi cả bản thiếu đói, giặc Pháp cắt phân bổ muối, mẹ lại lên rừng tìm lá giang, lá cọ về đun rồi gạn nước để đồ mèn mén.

Ông Hồng Dương, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu khi nói về vùng đất Pú Nhung và mẹ Sùng Thị Blây đã biểu lộ những cảm xúc chân thành. Ông bảo, ngày theo các đồng chí lãnh đạo về Pú Nhung tuyên truyền cách mạng, ông đã có cảm nhận rằng, nơi đây sẽ là địa chỉ tin cậy để gây dựng phong trào, là ngọn đuốc dẫn đường cho phong trào cách mạng ở vùng đất cuối trời Tây Bắc này. Và suốt gần 10 năm, rừng núi Pú Nhung đã trở thành quê hương thứ hai của những cán bộ người Kinh lên miền núi, trụ lại nơi rừng núi hoang vu, hẻo lánh, cùng ăn ở với người Mông, được đồng bào che chở, sát cánh bên nhau làm cách mạng, giành lại độc lập, tự do cho đất nước…

Đặc biệt, ông kể lại sự nhiệt tình của mẹ Sùng Thị Blây khi nhận nhiệm vụ tiếp tế, mua giấy, bút cho cách mạng. Mỗi lần gùi hàng lên núi cho cán bộ, mẹ phải vượt qua nhiều chốt chặn của địch, nhưng không vì thế mà mẹ nao núng. Mỗi lần gùi hàng tiếp tế cho bộ đội là một lần mẹ đấu trí với kẻ thù và miệt mài bám chân trần trên đá sắc để vượt núi, băng rừng… Năm 1949, địch càn vào Pú Nhung, nghi ngờ mẹ tiếp tế cho Việt Minh, bắt mẹ cùng với bố chồng và 7 người con gồm chị gái và các em của Vừ A Dính mang về giam và bắt làm phu dịch tại đồn Bản Chăn…

Ông Vừ Gà Lử kể lại: "Rất may hôm ấy tôi lên núi nên không bị bắt. Còn em Vừ A Dính được đơn vị phái xuống tìm cách liên lạc và nắm tình hình địch để cho bộ đội chuẩn bị đánh đồn. Khi nắm được tin giặc Pháp chuẩn bị đưa quân lên đánh khu du kích ở Pú Nhung, mẹ đã trốn trại ra bìa rừng gặp Vừ A Dính, cấp báo tin này. Mẹ còn chuyển cho Vừ A Dính hơn 100 viên đạn lấy được của giặc mang lên cho du kích. Trên đường trở về trại giam, một tốp lính đi tuần phát hiện ra mẹ. Không tìm thấy gì, nhưng chúng vẫn nghi mẹ liên lạc với Việt Minh nên đã khám nơi giam cầm mẹ và phát hiện ra nhiều đạn mà mẹ và mọi người đã lấy trộm của giặc. Chúng đã lôi cả 22 người trong trại giam ra bắn, trong đó có ông nội, mẹ, chị gái và các em tôi... Sau đó không lâu, em Vừ A Dính cũng bị giặc bắt, còn bố Vừ Chống Lầu bị tra tấn đến chết trong nhà ngục Lai Châu".

Mẹ Sùng Thị Blây được Đảng và Nhà nước truy tặng liệt sĩ ngày 14-10-1964. Mẹ đã được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Mẹ VNAH đợt đầu tiên (năm 1994) vì có chồng, con ngã xuống vì sự nghiệp cách mạng và bản thân mẹ là liệt sĩ.

Con của mẹ cũng là dũng sĩ

Tìm hiểu về Anh hùng Vừ A Dính, chúng tôi đã đọc được những dòng tóm tắt về anh trong cuốn "Cẩm nang cho người phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh" do Nhà xuất bản Giáo dục ấn hành năm 2003 như sau: "Vừ A Dính là con một gia đình dân tộc Mèo ở xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu (nay là Điện Biên). Lúc 13 tuổi, Vừ A Dính đã hăng hái xin gia nhập đội võ trang và ngày ngày làm nhiệm vụ canh gác, liên lạc, tiếp tế gạo, muối cho nhân dân bị địch bao vây…

al35_9b
Tranh vẽ Anh hùng Vừ A Dính trên đường làm nhiệm vụ trong sách Nhà xuất bản Giáo dục ấn hành năm 2003.

Một hôm vừa đi công tác về, Vừ A Dính bị địch vây bắt, đánh đập dã man, bắt anh chỉ đường đi bắt cán bộ và đồng bào. Vừ A Dính bày mưu bắt chúng làm cáng khiêng anh đi một ngày đường để lại trở về nơi cây đào là nơi xuất phát mà chả tìm được gì. Căm tức, giặc treo Vừ A Dính lên cành đào rồi bắn chết. Ghi công Vừ A Dính, Đảng và Nhà nước ta đã phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân".

Còn người già ở Pú Nhung thì kể cho con cháu nghe về người anh hùng thiếu niên của dân tộc mình giản dị thế này: Ngày xưa, Pú Nhung luôn bị giặc đột kích vào cướp bóc, đốt nhà, bắt người. Vì thế, dân làng phải cử người canh gác để phát hiện giặc báo cho dân làng biết chạy trốn. Lúc còn nhỏ, Vừ A Dính đã xung phong đi canh gác như các anh chị lớn trong làng. 13 tuổi, Dính đã thoát ly gia đình trở thành đội viên liên lạc của Đội vũ trang huyện Tuần Giáo, hoạt động trên địa bàn từ châu Điện Biên ra châu Tuần Giáo rồi ngược lên châu Tủa Chùa. Cái chân đã quen đường rừng, thạo rông núi nên lần nào nhận nhiệm vụ, Dính cũng hoàn thành trước thời hạn và đảm bảo an toàn. Đã vậy, anh rất ham học, lúc nào trong ngực áo cũng có một cuốn sách để lúc rỗi rãi tranh thủ học. Dính còn có sáng kiến chặt ngang thân cây chuối rồi khoét ruột cây chuối để lấy nước cho đơn vị sinh hoạt vào mùa khô…

Vừ A Dính hi sinh khi vừa tròn 15 tuổi! Câu chuyện về người thiếu niên anh hùng ấy đã được truyền đi khắp các bản làng Tây Bắc, trở thành nguồn động lực tiếp thêm sức mạnh cho thanh niên, trai tráng người Xá, người Thái, người Mông khắp vùng tìm đến cách mạng, tìm đến con đường giải phóng cho toàn dân tộc. Mãi đến khi Điện Biên Phủ toàn thắng, Huyện đội Tuần Giáo đã đưa hài cốt của anh về an tang tại nghĩa trang liệt sĩ của huyện. Năm 1952, Chính phủ đã truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba cho Vừ A Dính - chiến sĩ liên lạc nhỏ tuổi của Đội vũ trang huyện Tuần Giáo. Lịch sử Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, lịch sử Đội TNTP Hồ Chí Minh đã ghi nhận Vừ A Dính là một trong những thiếu nhi anh hùng tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, giải phóng đất nước.

Khi thăm bia anh hùng liệt sĩ xã Pú Nhung, chúng tôi thấy tỏa bóng che mát cho bia là một gốc đào cổ thụ. Băn khoăn không rõ đó có phải là cây đào thấm máu của người anh hùng nhỏ tuổi Vừ A Dính, nhưng chúng tôi tự nhủ, có hề gì bởi trên bản Mông này có biết bao thiếu niên theo gương Vừ A Dính đã trưởng thành và đi khắp nơi góp phần dựng xây đất nước như những cây đào thay nhau nở hồng núi rừng. Cây đào ấy gắn liền với bản anh hùng ca về người anh hùng trẻ tuổi Vừ A Dính, về Mẹ VNAH  Sùng Thị Blây, cùng những anh hùng liệt sĩ đã hi sinh trên mảnh đất Tuần Giáo. Để mỗi mùa hoa đào nở, người dân Pú Nhung nhắc nhau ghi nhớ người anh hùng tuổi trẻ đã chọn một cái chết đẹp - được chết trên cành đào để giữ gìn khí tiết cộng sản!

Bài 3: Lặng lẽ mẹ vùng biên

Tuệ Lâm

Bình luận

ZALO