Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 26/09/2020 12:17 GMT+7

Những người mẹ núi rừng

Biên phòng - Theo thống kê mới nhất của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, đến nay, cả nước ta có trên 8,8 triệu người có công, chiếm gần 10% dân số, trong đó có hơn 117.000 Mẹ Việt Nam Anh hùng. Trong đó, có không ít những mẹ là người dân tộc thiểu số đã tiễn chồng con ra trận, bình thản đón nhận sự mất mát hi sinh và khắc khoải sống đơn côi cho tới ngày khuất bóng. Chẳng nỗi đau nào giống nỗi đau nào, nhưng cuộc đời của các mẹ khuất lấp giữa bốn bề núi giăng sương phủ.

Bài 1: Người mẹ bản Sao Tua

Dáng mẹ nghiêng theo bước núi đồi

Theo lời giới thiệu của nhà văn Trầm Hương, đầu năm 2013, chúng tôi khởi hành lên Sơn La để tìm gặp người mẹ nơi bản heo hút ấy. Tôi tự nhủ đặt tên cho tác phẩm của mình là "Bà mẹ bản Sao Tua" với nội dung là cuộc đời và sự hi sinh của Mẹ Việt Nam Anh hùng Mùi Thị Dậu. Nhà văn Trầm Hương cũng giáo trước với chúng tôi rằng, nếu chỉ đơn giản là gặp mẹ Dậu thì chỉ cần đến trung tâm thành phố Sơn La bởi từ năm 1996, mẹ đã được Khách sạn Công đoàn tỉnh Sơn La đón về phụng dưỡng, nhưng nếu các bạn muốn quay phim về mẹ thì phải đến tận bản Sao Tua, xã Tân Hợp, huyện Mộc Châu, đường đi rất khó khăn, nên cần phải chuẩn bị kĩ càng. 

Đến Khách sạn Công đoàn tỉnh Sơn La, tôi được cô lễ tân khách sạn đưa vào gặp mẹ ở khu nhà phía sau khách sạn. Cô bảo mẹ Dậu về đây cũng đã mười mấy năm, sức khỏe tốt nhưng mẹ lúc nào cũng lặng lẽ như cái bóng, giấu mọi tâm tư trong đôi mắt đã dần mờ đục. Mỗi khi chiều xuống là mẹ lại lần ra ban công nhìn về phía quê nhà, gương mặt tĩnh lặng nhưng đôi tay cứ miết mải trên mặt tường xi măng đã cho thấy lòng mẹ bồn chồn nhiều lắm. Biết mẹ nhớ rừng, nhớ bản nên thỉnh thoảng đơn vị lại cử người đưa mẹ về quê một chuyến cho thỏa lòng. Tôi nhẩm tính năm nay mẹ đã 93 tuổi, không biết có đủ sức khỏe để vượt chừng ấy đường đất cùng chúng tôi nữa hay không?

583cd3938ae43bc408000168
Công việc thường ngày Mẹ Việt Nam Anh hùng Mùi Thị Dậu khi còn sống. Ảnh: Tuệ Lâm

Và bước đi của mẹ Dậu khi tiến lại gần tôi cũng thật lạ, dẫu con đường bằng phẳng được lát gạch men nhưng dáng mẹ cứ liêu xiêu, lưng gò xuống như đang đi đường núi rừng vậy. Cô lễ tân bảo tôi từ khi mới xuống đây, mẹ bảo đi đường rừng quen rồi, giờ đi đường bằng thấy nó không quen, chung chiêng thế nào. Tôi nghe mà chạnh lòng khi nghĩ đến những người phụ nữ vùng cao như mẹ, cái dáng đi cả đời tất bật, cứ con cón cắm mặt xuống đất và lao bổ về phía trước để giữ thăng bằng khi lên dốc. Vậy mà các mẹ, những người phụ nữ bình dị cả đời không bước chân ra khỏi bản nghèo ấy đã dâng hiến biết bao đứa con của mình cho đất nước.

Mẹ Mùi Thị Dậu là người dân tộc Mường, là mẹ của liệt sĩ Mùi Văn Chính. Anh nhập ngũ năm 1966, hy sinh tại chiến trường Mường Sủi, tỉnh Xiêng Khoảng, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào năm 1969, khi làm nhiệm vụ quốc tế. Năm 1995, mẹ Mùi Thị Dậu được phong danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng và cũng được vinh dự đón nhận Huân chương Kháng chiến hạng Hai. Nhưng đó là những thông tin tôi có được khi tham quan bảo tàng tỉnh Sơn La, còn trong câu chuyện bên mẹ, mẹ chỉ kể quê mẹ cách đây gần 200 cây số nằm bên dòng sông Đà nước xanh biêng biếc. Muốn về bản Sao Tua thì phải đi thuyền bởi đường bộ ô tô chưa vào được. Ở đó mẹ còn có một nếp sàn nhỏ, có bàn thờ ông bà, tổ tông và vợ chồng đứa con gái nuôi mẹ nhận khi cậu con trai độc nhất của mẹ lên 8 tuổi. Cái cộng đồng bé nhỏ nơi xa xôi ấy đã gắn bó, hòa quyện với nhau bao đời luôn là miền ký ức trong trẻo của mẹ, là nơi lưu giữ niềm vui lẫn nỗi buồn của mẹ.

Chồng mất sớm, một mình nuôi con nhỏ… tôi hình dung người mẹ nơi bản Mường xa xôi ấy đã oằn lưng trên cánh đồng cấy lúa, đã thức thâu đêm bên bếp lửa xay lúa, giã gạo và dệt từng tấm vải, chắt chiu từng hạt lúa, củ khoai, củ mài nuôi con ăn học. Khi chàng thanh niên Mùi Văn Chính được lệnh nhập ngũ, lên đường đi chiến đấu, lòng mẹ đầy giằng xé, trăn trở bởi mẹ biết, khi đất nước bị xâm lược, chia cắt, con trai mẹ phải lên đường đi cứu nước, như bao chàng trai Mường năm xưa đã từng đi chiến đấu để giữ yên bản Mường. Nhưng nơi chiến trường hòn tên mũi đạn, biết con trai mẹ có được yên bình trở về?!.

Tìm con trong mịt mờ hư ảo

Bên mẹ, chìm trong miền ký ức của mẹ cũng đủ giúp tôi hình dung được về người con trai duy nhất của mẹ đã vội vàng tu sửa nếp sàn, cày tới thửa ruộng, dặm lại hàng rào trước khi từ biệt mẹ lên đường nhập ngũ. Đôi chân trần của anh cùng những trai bản khác lội qua mấy con suối, mấy dòng sông, mấy ngọn núi mới ra đến Huyện đội, mới có mặt nơi chiến trường C ác liệt phía Mường Sủi… Và dự cảm của người mẹ đã đúng. Anh Mùi Văn Chính đã không trở về. Anh Mùi Văn Chính vĩnh viễn nằm lại nơi mặt trận phía Tây…

Mặt trận phía Tây là ở đâu? Tờ giấy báo tử từ chiến trường về Hà Nội rồi ngược chừng ấy đường đất để đến với bản nghèo khuất nẻo Mộc Châu chỉ vỏn vẹn có chừng ấy thông tin. Từ bản Mường Sao Tua xa xôi, mẹ làm sao biết đất nước mình dài rộng chừng nào, làm sao theo dấu chân con mình trên đường đánh giặc. Mẹ đành chiều chiều ngồi quay sợi ở đầu sàn, mắt dõi về phía Tây để được thấy gần nơi con một chút. Và điều đau lòng hơn cả là chừng ấy năm, mẹ vẫn chưa được gặp lại con, dù đó là nắm hài cốt được đưa về nghĩa trang… Mơ ước lớn nhất của mẹ là đi thăm lăng Bác Hồ và đưa anh Chính về quê. Mẹ đã được đi thăm lăng Bác Hồ còn anh Chính thì chưa về với mẹ. Trong bữa cơm thường ngày, mẹ vẫn dành phần cho con trai. Đó là món nợ mà anh Vũ Tiến Quân, Giám đốc Khách sạn Công đoàn tỉnh Sơn La cùng tập thể khách sạn - nơi nhận phụng dưỡng mẹ quyết tâm thực hiện.

Niềm đau đáu ấy của mẹ đã khởi đầu cho một cuộc hành trình khó nhọc, xuyên qua những lớp bụi thời gian, kiên trì, dũng cảm vượt qua bộ máy quan liêu, với 23 nhóm văn bản, cùng những nhầm lẫn và cố chấp… Anh Vũ Tiến Quân kể cho chúng tôi về hành trình ấy với vẻn vẹn mấy chữ trong giấy báo tử và hồ sơ liệt sĩ của Mùi Văn Chính… "Anh Mùi Văn Chính, sinh năm 1946, nhập ngũ tháng 7 năm 1966. Cấp bậc Thượng sĩ. Chức vụ Trung đội phó, thuộc c6 d2 e174 f316. Anh hy sinh ngày 14-11-1970 khi đi trinh sát cao điểm 1325…".

Anh Quân đã gặp được những người đồng đội của anh Mùi Văn Chính. Trong số họ, có người quả quyết rằng, tháng 9 năm 1969, anh Mùi Văn Chính hy sinh tại bản Son, cách thị xã Xiêng Khoảng một ngày đường đi bộ… Người đồng đội ấy còn nhớ rất rõ trước khi anh Chính đi chiến đấu, ông và anh Chính đã gặp nhau. Hai người còn kể cho nhau nghe những kỷ niệm về quê hương…

Còn Đại tá Vi Văn Thiện, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 174, Sư đoàn 316 thì cho rằng, đã có sự nhầm lẫn giữa hài cốt anh Mùi Văn Chính và anh Nguyễn Trung Chính, giờ đang được đưa về nghĩa trang Kim Sơn, huyện Gia Lâm… Sự việc thực sự trở nên nhạy cảm bởi gia đình liệt sĩ Nguyễn Trung Chính quyết không thừa nhận sự nhầm lẫn. Vậy là Tỉnh ủy Sơn La đã nhận trách nhiệm với mẹ Mùi Thị Dậu, đưa hài cốt anh Mùi Văn Chính về quê hương...

Không được cùng mẹ về Sao Tua, không được ghi lại những hình ảnh của người mẹ nơi bản nghèo xa ngái ấy, chúng tôi đành tiếp tục hành trình lên Điện Biên để tìm gặp một bà mẹ núi rừng khác. Không lâu sau đó, tôi nhận được tin mẹ Mùi Thị Dậu đã mất và được đưa về an táng tại quê nhà bản Sao Tua, xã Tân Hợp. Để bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với những đóng góp của gia đình Mẹ Việt Nam Anh hùng Mùi Thị Dậu, công trình quy tập mộ gia đình mẹ Dậu đã được hoàn thành với tổng mức đầu tư trên 130 triệu đồng bằng nguồn vốn xã hội hóa. Nơi an nghỉ của gia đình Mẹ Việt Nam Anh hùng Mùi Thị Dậu sẽ là địa chỉ đỏ để giáo dục cho các thế hệ trẻ huyện Mộc Châu về truyền thống lịch sử và những đóng góp, hy sinh của Mẹ Việt Nam Anh hùng với sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc.

Tôi thầm mong, yên nghỉ giữa lòng đất quê hương, Mẹ Việt Nam Anh hùng dân tộc Mường Mùi Thị Dậu sẽ sớm gặp lại con trai, để tiếng pí thui - cây sáo đặc biệt của người Mường thường cất tiếng trong đêm khuya vỗ về cho những hy sinh của mẹ.

Bài 2: Người sinh ra anh hùng niên thiếu

Tuệ Lâm

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO