Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 27/11/2020 09:48 GMT+7

Những điều ít biết về tấm lòng của đồng bào Chăm trong “Tuần lễ vàng”

Biên phòng - Những di sản quý giá của vương triều Chăm Pa cuối cùng được cộng đồng người Chăm lưu giữ tại xã Phan Thanh, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận, cách thành phố Phan Thiết khoảng 60km về phía Bắc. Các bậc cao niên ở đây còn lưu lại câu chuyện cảm động về bà Nguyễn Thị Thềm, hậu duệ của vua Po Klong Mơ Nai, đem báu vật của dòng họ để ủng hộ “Tuần lễ vàng” do Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phát động vào tháng 9-1945.

5eai_20a
Bộ vương miện của vua và hoàng hậu còn lại. Ảnh: Tư liệu

Theo tài liệu ghi chép còn lưu giữ tại nhà bà Nguyễn Thị Đào, con gái của bà Nguyễn Thị Thềm (đã mất năm 1995, thọ 88 tuổi), ở xã Phan Thanh thì Poklong Mơnai là vị vua cuối cùng của Vương quốc Chăm Pa, lên ngôi đầu thế kỷ 17 và mất năm 1627. Poklong Mơnai được người Chăm ca tụng với công lao mở mang thủy lợi, phát triển nông nghiệp.

Hiện ở Bắc Bình còn một cộng đồng gần 20.000 người Chăm sinh sống. Bộ sưu tập do Po Klong Mơ Nai để lại được con cháu lưu giữ đến nay với khoảng 100 hiện vật, trong đó có những bảo vật vô cùng quý giá (hiện các bảo vật này đang được vợ chồng ông Lư Thái Thuổi, trú tại thôn Tịnh Mỹ, thị trấn Lương Sơn, huyện Bắc Bình, hậu duệ của vua Chăm Po Klong Mơ Nai gìn giữ).

Độc đáo nhất là bộ vương miện của vua và hoàng hậu. Đây cũng là bộ vương miện duy nhất còn lại của các vua Chăm ở Việt Nam. Vương miện vua làm bằng vàng, chiều cao và đường kính cùng số đo 19,5cm. Trên vương miện có hoa văn chạm trổ rất đẹp. Đỉnh có 3 đường viền gắn các viên đá phát sáng. Vương miện hoàng hậu cũng bằng vàng nhưng kích thước nhỏ hơn, cao 9,5cm và đường kính 12cm, chạm trổ đẹp. Ngoài ra còn có các vật trang điểm như bông tai, vòng xuyến vàng hoàng hậu, áo bào vua và hoàng hậu, quần áo, mũ trận, gươm đao của vua quan, binh lính...

Sau khi Po Klong Mơ Nai mất, con cháu lập đền thờ ở xã Lương Sơn, huyện Bắc Bình. Ngôi đền thờ tồn tại đã trên 300 năm, được làm bằng vật liệu xây dựng của người Việt, pha trộn kiến trúc Chăm và Việt. Trong đền có tượng Poklong Mơnai và hai bà hoàng hậu, tương truyền một trong hai bà là người Việt.

kupd_20b
Đền thờ vua Po Klong Mơ Nai tại xã Lương Sơn, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận. Ảnh: Tư liệu

Nhắc đến các di vật cuối cùng của Po Klong Mơ Nai, các cụ già còn kể lại một câu chuyện về tình cảm gắn bó của người Chăm ở Bắc Bình với cách mạng. Người thừa kế, quản lý kho báu hoàng tộc bấy giờ là bà Nguyễn Thị Thềm (cải họ Việt), người Chăm quen gọi là “Nai” Thềm. Nai tiếng Chăm nghĩa là công chúa. Con cháu Po Klong Mơ Nai giữ gìn các di vật một cách trân trọng, cẩn thận như giữ gìn tính mạng của chính mình. Trước đây vương miện có đến 2 bộ, là vật quý nhất trong số các hiện vật để lại.

Để ủng hộ cách mạng, bà Thềm đã quyết định thực hiện một nghĩa cử hết sức lớn lao và đáng kính phục. Vào “Tuần lễ vàng” do Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phát động tháng 9-1945, bà Thềm đem hiến cho Chính phủ một bộ vương miện. Lễ hiến báu vật diễn ra rất trang trọng. Trước khi hiến, hoàng tộc đã làm lễ cúng để kính báo với tổ tiên.

Vương miện vua và hoàng hậu được đựng trong mâm bạc phủ điều đỏ. Những người có vai vế trong tộc đội mâm đi đến trụ sở của chính quyền cách mạng. Tại đây, đại diện chính quyền đã trang trọng đứng ra nhận báu vật trước ảnh Hồ Chủ tịch, trước cờ đỏ sao vàng và trước sự chứng kiến của tất cả bà con người Chăm trong vùng. Hành động của bà Nguyễn Thị Thềm bộc lộ tinh thần yêu nước cao độ và biểu hiện khối đoàn kết, gắn bó của đồng bào Chăm trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Con cháu người Chăm ở Bình Thuận noi gương bà Thềm, một lòng đi theo cách mạng.

Năm 1993, Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chính thức công nhận đền thờ Po Klong Mơ Nai và bộ sưu tập hiện vật hoàng tộc là di sản lịch sử - văn hóa quốc gia. Bộ sưu tập di sản văn hóa hoàng tộc Chăm bao gồm những báu vật của vua Po Klong Mơ Nai và một số ít của các vị vua Chăm những thế kỷ trước. Sưu tập có hơn 100 di vật nguyên gốc quý hiếm đủ các loại hình và chất liệu khác nhau. Đáng chú ý là những di vật bằng vàng (vương miện, bông tai, vòng xuyến), vải (áo bào, đôi hia) của vua và hoàng hậu. Có thể nói, đây là kho báu vô cùng quý hiếm của một dòng dõi quyền uy ngày nào, được coi là vô giá.

Phương Hoàng

Bình luận

ZALO