Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 25/06/2021 01:26 GMT+7

Những "làng tài tử" nơi bưng biền Bạc Liêu

Biên phòng - Ở xứ bưng biền Bạc Liêu, có những làng, ấp, phum, sóc được mệnh danh là "làng tài tử". Đến đây, người ta được chứng kiến năng khiếu đặc biệt của các "nghệ sĩ chân đất" vốn là "nông dân gộc" làm nhiều công việc khác nhau. Cứ mỗi khi ngơi tay cày cuốc, đan lát, ra khơi thả lưới, buông câu hay cắm sào ghe chở hàng chờ con nước lớn... họ lại hóa thân thành những diễn viên đờn ca cải lương, vọng cổ…

20a
Các "nghệ sĩ chân đất" biểu diễn đờn ca tài tử tại một cơ sở du lịch ở TP Bạc Liêu.

"Mừng vui hết biết"

Nhà Lầu 1 từ xưa đã nổi tiếng là một "làng tài tử" của xứ miệt vườn Ninh Thạnh Lợi A thuộc huyện Hồng Dân. Dấu ấn về một vùng quê yên ả, đậm chất miền Tây với những giọng ca "Dạ cổ hoài lang" cho đến hôm nay vẫn còn được lưu giữ. Những người dân trong ấp Nhà Lầu 1 có thể biểu diễn đờn ca tài tử ở bất cứ đâu, từ căn nhà chòi đơn sơ bên vuông tôm nuôi cho đến bãi sình trong rừng sú vẹt bằng tất cả niềm đam mê và truyền thống quê hương.

"Nhiều người nói, tụi tui sinh ra là để đờn ca, ngẫm lại, quả là thế thật! Dòng máu đam mê nghệ thuật "sáu câu" của người dân ấp Nhà Lầu 1 nói riêng, xã Ninh Thạnh Lợi A nói chung vẫn chảy trong huyết quản từ thế hệ này sang thế hệ khác" - bà Tám Bình, một người dân vốn "có máu" đam mê đờn ca tài tử từ nhỏ cho chúng tôi biết.

Theo bà Tám Bình, sự đam mê văn nghệ, ca hát, đặc biệt là đờn ca tài tử ở Bạc Liêu, trong đó có xã Ninh Thạnh Lợi A thể hiện ở việc những người dân chân lấm tay bùn không chỉ có năng khiếu bẩm sinh, mà còn có một tình yêu kỳ lạ dành cho các loại hình nghệ thuật truyền thống. Tình yêu ấy đã được nhân lên nhiều lần khi những đội văn nghệ, câu lạc bộ đờn ca tài tử được thành lập trên vùng đất bưng biền này. Bà Tám Bình tâm sự rằng, tuy chưa thực sự giàu có về vật chất, nhưng niềm vui về tinh thần thông qua những lời ca, tiếng đàn đã giúp người dân quê hương bà như được thả hồn giữa quê hương.

Cho đến bây giờ, đờn ca tài tử đã trở thành nét văn hóa cộng đồng không thể thiếu của các làng, ấp, phum, sóc ở Ninh Thạnh Lợi A. Tại đây, hiện có rất nhiều "nghệ sĩ" đờn ca tài tử không chuyên, nhưng nhìn họ biểu diễn, ngay cả người "có nghề" cũng phải ngả mũ kính phục. Điều đáng mừng là, kể từ khi các câu lạc bộ đờn ca tài tử trong xã được thành lập, không khí ca hát lúc nào cũng tràn ngập khắp các xóm ấp, lan ra cả ruộng lúa, ao đầm.

"Người dân vui mừng lắm, vì họ luôn được hòa mình vào không khí đờn ca. Khi tui sinh ra, ở trong ấp đã có nhiều người yêu cải lương, vọng cổ và ca nhuần nhuyễn những bài "sáu câu" cổ. Thời kỳ khó khăn, phong trào lắng xuống, những người cao tuổi vẫn âm thầm gìn giữ, sống với nét văn hóa quê hương, xứ sở. Thời gian vừa qua, do nhu cầu của đời sống văn hóa, nên chính quyền các cấp từ xã đến huyện quyết định lập ra các câu lạc bộ đờn ca tài tử, thật là mừng vui hết biết…" - bà Tám Bình tâm sự.

Mơ về một "dòng suối đam mê" nuôi dưỡng tâm hồn

Lòng đam mê đờn ca tài tử của người Bạc Liêu là một thứ "tài sản" không đo đếm được và được truyền từ đời này sang đời khác. Những điệu "sáu câu" như "Đảo ngũ cung", "Xuân tình", "Lưu thủy", "Cổ bản", "Phụng cầu hoàn", "Thanh dạ đề quyên", "Xuân nữ" cũng như những bài cải lương vọng cổ được "phổ lời" hiện đại... vẫn như một dòng suối nuôi dưỡng tâm hồn của thế hệ trẻ ở miền đồng đất sa bồi đầy nắng gió này.

Có những bậc cao niên, dù mắt mờ, chân chậm, không còn đủ sức ca lên những điệu "sáu câu" sâu lắng đòi hỏi phải "dài hơi", nhưng vẫn thường xuyên có mặt tại các "chiếu" đờn ca tài tử" để cho thỏa lòng đam mê. Và trên những "rạp diễn" miền quê, như một luật bất thành văn, hễ những "nghệ sĩ chân đất" có mặt trên sân khấu là lập tức khán giả im phăng phắc để lắng nghe từng câu, từng lời, từng cách nhả chữ, luyến láy, đến khi nghệ sĩ "xuống xề" thì lập tức cả khán phòng vỗ tay như sấm để tán thưởng.

20b
Một buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ đờn ca tài tử Vĩnh Phú Đông.

Đây chính là biểu hiện đặc thù của nghệ thuật "đờn ca tài tử", bởi hơi thở của nó biểu đạt nội dung và sắc thái tình cảm của người hát và làm thỏa mãn sự "nghe" của người thưởng thức. "Trong bối cảnh các đoàn nghệ thuật cải lương, vọng cổ chuyên nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, thì những "nghệ sĩ chân đất" cũng không có mong muốn gì hơn là ngọn lửa đam mê tiếp tục cháy trong mỗi người trong cộng đồng…" - chị Ba Xuyên, thành viên Câu lạc bộ đờn ca tài tử xã Vĩnh Phú Đông (huyện Phước Long) cho biết.

Nói rồi, người phụ nữ "ham làm, ham ca" nhấn mạnh thêm, đại ý, đừng nghĩ là đờn ca tài tử chỉ thỏa mãn nhu cầu tinh thần nhất thời của người dân. Ở miền đồng đất mà đờn ca tài tử đã ngấm vào tâm thức của mỗi cư dân như Bạc Liêu, thông qua loại hình nghệ thuật truyền thống này, ngày càng có nhiều khách du lịch trong và ngoài nước tìm đến tham quan, trải nghiệm giá trị truyền thống đặc sắc, đồng thời "kết nối" kênh tiêu thụ sản phẩm của những sản phẩm nông nghiệp truyền thống của người xứ miệt vườn đến với những doanh nghiệp, cá nhân có nhu cầu tiêu thụ.

Và nguồn thu "tăng thêm" đã giúp giải quyết nhiều chuyện như dàn nhạc, phục trang và đạo cụ của các câu lạc bộ. Điều này là rất quý, bởi những chuyến lưu diễn, giao lưu trong và ngoài tỉnh không phải lúc nào "cát-sê" cũng đủ để tái đầu tư cho nghệ thuật.

Được biết, thời gian qua, các ban, ngành chức năng tỉnh Bạc Liêu đã dành cho 232 câu lạc bộ đờn ca tài tử (với tổng số gần 2.160 thành viên là các nghệ nhân đờn, ca) những sự hỗ trợ cả về tài chính lẫn nghệ thuật, nhưng nếu không có tình yêu, sự đam mê thì môn nghệ thuật truyền thống quý giá này không thể "bám rễ", trở thành mạch sống của người dân xứ bưng biền như ngày hôm nay. Đến lượt mình, những phím đàn, lời ca đã chứng tỏ được sự hữu ích của nó, vừa giúp người dân giải trí lành mạnh, góp phần tô điểm cho đời sống văn hóa cộng đồng, tạo nhịp cầu thắt chặt tình đoàn kết ở một vùng quê đang ngày càng đổi mới.

Nguyễn Long

Bình luận

ZALO