Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 29/07/2021 04:18 GMT+7

Nhiều cựu tù còn sống bị… "chứng tử"

Biên phòng - Chỉ đến khi đi làm thủ tục để hưởng trợ cấp theo diện "Người hoạt động cách mạng hoặc hoạt động kháng chiến bị địch bắt, tù đày" theo Nghị định 31/NĐ-CP của Chính phủ thì nhiều người mới biết mình đã bị "chứng tử". Tại huyện Chư Prông (Gia Lai) đã có đến hàng chục trường hợp cựu tù chính trị đang sống bị… làm thủ tục "chứng tử" để nhận tiền hỗ trợ mai táng, trong khi bản thân họ lại khẳng định không hề hay biết…

3g56_15a
Cựu tù Kpuih Bơnh (bên phải) và Kpuih Blế còn sống khỏe mạnh, vậy mà bị "chứng tử" đã hơn chục năm. Ảnh: Quốc Dinh

Đang sống mà bị "chứng tử"

Ở cái tuổi 76, tóc bạc phơ, đôi chân dường như không còn nghe theo cái đầu, bà Kpuih Bơnh (làng Nú, xã Ia Kly, huyện Chư Prông) vẫn lọ mọ đi gõ cửa "nhà quan". Mong ước của bà đơn giản đến kỳ quặc: "Hãy cho tôi sống lại !". Nói về câu chuyện của mình, nước mắt bà rưng rưng, nhìn xa xăm như thể nhớ lại thời trẻ băng rừng, lội suối gùi lương, tải đạn cho bộ đội… Trở về sau chiến tranh, vết thương thân thể do bị địch bắt, tra tấn dã man chưa mờ, nhưng bà vẫn luôn tự hào vì mình đã từng một thời tham gia cách mạng… Tay cầm tờ quyết định "cấp tiền mai táng phí" do Sở Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐ, TB&XH) Gia Lai cấp mang tên mình, bà vừa nói, vừa khóc: "Tên già đây, bị người ta làm giấy khai tử, thành ra đã chết rồi. Gần 13 năm nay, già còn sống, nhưng trên tờ giấy này thì đã chết từ lâu. Ấm ức lắm, buồn lắm mà chỉ biết khóc…".

Theo tìm hiểu của chúng tôi, bà Bơnh biết ra sự việc oái oăm này cũng là từ sự ngẫu nhiên… Năm 2003, bà Bơnh được hưởng trợ cấp một lần 1 triệu đồng dành cho trường hợp "người hoạt động cách mạng bị địch bắt, tù đày". Đến cuối năm 2004, Sở LĐ, TB&XH Gia Lai ra quyết định hỗ trợ tiền lễ tang, chôn cất 2.320.000 đồng cho bà Bơnh "xét theo hồ sơ và đề nghị của Phòng Chính sách người có công". Tuy nhiên, tất cả người thân trong gia đình bà không ai biết chuyện tày đình này là bà Bơnh" đã chết và đã nhận tiền mai táng phí".

Mãi đến năm 2013, ra đời Nghị định 31/NĐ-CP quy định "người hoạt động cách mạng hoặc hoạt động kháng chiến bị địch bắt, tù đày nếu còn sống sẽ được hưởng trợ cấp hằng tháng", bà Bơnh làm hồ sơ thì Sở LĐ, TB&XH Gia Lai đã trả lời rằng: "Bà đã chết", kèm theo quyết định nhận tiền mai táng phí... "Nhận được quyết định, già vô cùng sững sốt. Già còn sống đây mà! Già và người thân đã bao giờ làm đơn xin chứng tử và nhận một đồng tiền hỗ trợ mai táng nào đâu. Cái tên Kpuih Klul - người đứng ra nhận số tiền này hoàn toàn xa lạ, già có biết biết mặt mũi nó là ai…" - bà Bơnh nghẹn ngào…

 Đồng cảnh ngộ với bà Bơnh, còn 10 người khác từng hoạt động cách mạng, bị địch bắt tù đày đang sống tại các xã Ia Vê, Ia bang, Ia Boòng…, huyện Chư Prông (Gia Lai) cũng bị chứng tử khi còn sống. Tất cả những người "bị chứng tử" này đều là người dân tộc J'rai, tuổi đã cao, tiếng Kinh chỉ biết nói lơ lớ, có người không biết. Hỏi về việc họ làm giấy chứng tử khi nào, ai làm, ai nhận tiền hỗ trợ mai táng… họ đều lắc đầu. Theo hồ sơ ở Sở LĐ, TB&XH tỉnh, từ năm 2004-2007, họ đều trong danh sách bị khai tử, được nhận tiền hỗ trợ an táng phí, tính đến nay đều "đã chết" trên dưới 10 năm ròng…

Dẫn chúng tôi về cuối làng Nú, bà Bơnh giới thiệu trường hợp cụ bà Kpuih Blế… Đến nơi, chúng tôi thấy một cụ bà già nua đang cặm cụi nhổ cỏ trong vườn. Hỏi một câu bằng tiếng phổ thông, cụ  cũng không trả lời được. Ngay cả tuổi của mình, cụ cũng không rõ đã bao nhiêu. Hỏi về chuyện nhận trợ cấp, giấy khai tử… cụ lắc đầu, cười không hiểu... "Cụ Blế nay đã cao tuổi rồi, chuyện giấy khai tử, tiền hỗ trợ… đều không biết tí gì thì làm sao biết đường làm hồ sơ nhận tiền mai táng!?" - bà Bơnh khẳng định… 

j5zc_15b
 Quyết định cấp an táng phí của bà Bơnh hơn 10 năm trước do một Phó Giám đốc Sở LĐ, TB&XH tỉnh Gia Lai ký. Ảnh: Quốc Dinh

Không ai lợi dụng chiếm đoạt!?

Về phía UBND huyện Chư Prông, sau khi phát hiện những khuất tất "chứng tử cho người sống" xảy ra trên địa bàn đã thành lập tổ công tác xuống cơ sở điều tra xác minh. Theo Báo cáo số 96 ngày 5-4-2016, gửi Sở LĐ, TB&XH Gia Lai xác nhận: Trên địa bàn huyện "có 10 đối tượng còn sống, nhưng đã thực hiện chế độ mai táng không đúng quy định".Theo đó, nguyên nhân của những sai sót này là do: "Các đối tượng thiếu hiểu biết, điều kiện gia đình khó khăn và bị đau bệnh nên nhân thân đã làm chế độ mai táng phí để được hưởng một khoản tiền mà không nghĩ rằng đây là việc sai quy định. Các đối tượng đã tỏ ra ăn năn mong chính quyền sẽ xem xét, tạo điều kiện cho họ được trả lại số tiền đã nhận sai quy định và được hưởng chế độ trợ cấp hằng tháng. Các đối tượng và thân nhân thừa nhận đã nhận tiền và cam kết trả lại số tiền nhận sai"…

Trả lời chúng tôi về vụ việc này (bằng văn bản), Sở LĐ, TB&XH Gia Lai cho biết: "Việc lập thủ tục, khai man làm giấy chứng tử để lập thủ tục giải quyết trợ cấp mai táng phí là do tự cá nhân đối tượng và thân nhân đối tượng đề nghị". Do đó, Sở giải quyết mai táng phí là đúng quy định dựa trên cơ sở thủ tục giấy tờ. Số tiền này các đối tượng đã nhận được, không có cán bộ nào lợi dụng, chiếm đoạt. Sở đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh xem xét chỉ đạo Sở phối hợp với UBND huyện Chư Prông lập thủ tục ra quyết định thu hồi mai táng phí cho các đối tượng và làm hồ sơ cho họ được hưởng trợ cấp hằng tháng theo Nghị định 31…

Thế nhưng, điều oái oăm là những đối tượng mà phóng viên tìm hiểu - như đã nói trên đều khẳng định: "Chúng tôi không làm chứng tử, chưa nhận tiền hỗ trợ mai táng thì lấy đâu mà trả lại!". Bất ngờ hơn, trong danh sách những người ký nhận tiền  an táng phí, chúng tôi phát hiện người trực tiếp ký nhận tiền hỗ trợ mai táng là người mù chữ. Đó là trường hợp của bà Rơ Lan Phie (64 tuổi, làng Pó, xã Ia Kly), người được cho là đã nhận tiền là anh Rơ Lan Đức - con trai bà Phie. Bà Phie khẳng định: Gia đình bà không làm giấy chứng tử, tiền hỗ trợ mai táng cũng chưa được nhận. Còn ai làm thì không biết…

Xác nhận vấn đề này, Trưởng thôn làng Pó, ông Rơ Lan Két búc xúc nói: “Tôi biết rõ Rơ Lan Đức không hề biết chữ, nhưng lại có tên ký nhận tiền. Việc này, xã đã nhiều lần mời Đức lên làm việc, Đức đều khẳng định không làm bất kỳ giấy tờ gì, cũng không nhận tiền. Đức bảo: "Mẹ tôi còn sống thì sao tôi phải làm giấy báo bà chết được. Tôi thấy việc người ta còn sống mà khai người ta chết là không chấp nhận được”… Ông Kpuih Bình, Chủ tịch UBND xã Ia Kly cũng cho biết: UBND xã đã mời các hộ lên trụ sở, yêu cầu làm rõ việc "chứng tử" và nhận tiền mai táng thì họ đều nói không làm, người khác làm… vậy ai làm? Họ đều nói không biết.

Trên bảo "có", dưới nói "không" quả là điều lạ. Được biết, việc làm giấy "chứng tử" không dễ gì một người có thể làm được, đặc biệt là những người có công thì hồ sơ càng phải làm chặt chẽ, nhưng không hiểu sao sự việc lại thực hiện trót lọt, kéo dài nhiều năm mới bị phát hiện… Và mặc dù sự việc đã xảy ra hơn 10 năm, nhưng đến nay "quyền làm người còn sống" cho những cựu tù chính trị này vẫn còn chờ xin ý kiến của tỉnh. Họ hy sinh cả một thời tuổi trẻ, nay quyền lợi của họ đáng được nhận thì vẫn phải chờ, liệu họ sẽ chờ thêm bao lâu nữa? Mà vụ việc này thiết nghĩ đâu quá khó! Cơ quan chức năng chỉ cần lập tổ công tác, tổ chức đối chất giữa các bên là có thể tìm ra "thủ phạm"…

Quốc Dinh

Bình luận

ZALO