Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 27/01/2022 11:48 GMT+7

Người giữ lửa làn điệu chèo Quảng Ninh

Biên phòng - Về thôn Bình Lục Thượng, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, hỏi thăm bà Môn hát chèo, ai cũng biết. Bà Nguyễn Thị Kim Môn, năm nay 73 tuổi, nhưng tiếng hát của bà còn trong trẻo lắm. Bà không chỉ là người thuộc nhiều bài chèo, biết hát được nhiều làn điệu, mà còn là người rất nhiệt tình giúp đỡ những người yêu chèo, được thỏa mãn niềm đam mê loại hình nghệ thuật truyền thống này.

9lq1_20
Bà Môn (giữa) biểu diễn một tiết mục chèo cổ. Ảnh: Long Vũ

Chúng tôi có dịp về thị xã Đông Triều khi các cánh đồng vụ mùa đang hối hả vào mùa thu hoạch. Người dân nơi đây với nụ cười rạng rỡ lại bắt vào từng nhịp phách, tiếng trống chèo - đó là cách mà họ giữ gìn hồn cốt của quê hương mình. Các cụ cao niên ở Đông Triều còn giữ được các làn điệu chèo cổ quả là hiếm. Bây giờ, lớp “tre già” biết chèo, yêu chèo chỉ đếm trên đầu ngón tay như các cụ: Nguyễn Văn Chược, Nguyễn Ngọc Diệp, Ngô Thúy Tề, Nguyễn Thị Kim Loan, Nguyễn Thị Kiệm, Minh Tá, Minh Đại, Ngọc Tiếp…

Được sự giới thiệu, chúng tôi tới nhà bà Nguyễn Thị Kim Môn, thôn Bình Lục Thượng, xã Hồng Phong, thị xã Đông Triều. Ở đây, mọi người yêu mến gọi bà bằng cái tên trìu mến “Bà lão yêu chèo”. Trò chuyện  với chúng tôi, bà Môn tâm sự: “Tôi sinh ra trong một gia đình không có ai theo nghiệp ca hát, mẹ tôi quê gốc Thái Bình. Thái Bình cũng được mệnh danh là “cái nôi” của những làn điệu chèo. Chính vì thế, từ nhỏ, tôi nằm nghe mẹ hát trống quân, hát chèo nên những câu hát đã ngấm sâu trong người tôi lúc nào không hay. Từ khi còn nhỏ, tôi đã rất tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ ở địa phương. Năm 1960, tôi được tuyển vào Đoàn nghệ thuật chèo huyện Đông Triều. Giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang diễn ra ác liệt, tôi cùng các diễn viên trong đoàn đi biểu diễn nhiều nơi, đóng góp tích cực vào phong trào “Tiếng hát át tiếng bom”; góp phần cổ vũ, động viên quân và dân quê hương đệ tứ chiến khu Đông Triều vừa chiến đấu chống ngoại xâm, vừa lao động sản xuất xây dựng quê hương đất nước”.

Cứ thế, bà Môn cùng các diễn viên của đoàn chèo đi biểu diễn ở khắp mọi nơi cho nhân dân thưởng thức. Đoàn chèo của huyện đi đến đâu cũng được nhân dân phấn khởi, vui mừng chào đón. Chia sẻ những kỷ niệm về quãng thời gian cùng đoàn chèo đi biểu diễn phục vụ nhân dân, bà Môn cho biết, trong thời gian còn là diễn viên chính của đoàn chèo, tôi nhớ nhất  kỷ niệm mà đến giờ có dịp gặp nhau, các bạn diễn cùng tôi thường hay ngồi ôn lại. Đó là năm 1965, tôi cùng các bạn diễn đi hát phục vụ các chiến sĩ đang chữa bệnh ở xã Minh Tân, huyện Kinh Môn, Hải Dương. Thấy đoàn chèo đến, các chiến sĩ vui lắm. Lúc chiều chưa diễn, tôi có đi hỏi thăm các chiến sĩ đang điều dưỡng ở đây. Có nhiều chiến sĩ bị thương, người bị thương nặng vào đầu, người bị thương ở cánh tay, chân. Nhìn các anh thấy thương lắm! Đến buổi tối, một anh chiến sĩ chân bị cụt đi nạng đến xem, tay anh ấy cũng bị thương nữa.

Vừa diễn xong, anh ấy lên tặng tôi một bông hoa cúc trắng. Nhìn anh ấy mà tôi bật khóc nức nở. Thương anh ấy lắm. Sau này, hỏi thăm nhưng không thấy anh ấy đâu nữa! Năm 1967, bà Môn chuyển sang công tác tại Văn phòng cơ quan huyện Đông Triều. Ngoài công tác chuyên môn, bà vẫn thường xuyên tham gia hoạt động văn hóa, văn nghệ quần chúng do huyện tổ chức. Năm 1993, bà Môn về nghỉ hưu tại địa phương, lúc đó, tuổi đã cao, nhưng bà vẫn say mê hát và là thành viên của đội chèo người cao tuổi thị xã Đông Triều.

Ông Phạm Xuân Thái, Phó Chủ tịch UBND xã Hồng Thái, thị xã Đông Triều cho biết: "Là cán bộ nghỉ hưu, bà Môn rất tích cực trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư”. Để giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc với môn nghệ thuật chèo truyền thống, bà còn trực tiếp giảng dạy cho phụ nữ và thế hệ trẻ. Năm 2005, bà được nhận danh hiệu Nghệ sĩ Vùng mỏ. Từ đó đến nay, bà luôn cùng đội chèo người cao tuổi thị xã Đông Triều luyện tập, biểu diễn và đã giành được nhiều giải thưởng về văn nghệ của tỉnh Quảng Ninh và thị xã Đông Triều”.

Từ khi nghỉ hưu, qua thực tế, bà đã sáng tác được nhiều bài chèo hay để phục vụ các câu lạc bộ chèo trên địa bàn thị xã Đông Triều. Dù không được đào tạo qua bất kỳ trường lớp nào, song bà vẫn tự mày mò nghiên cứu sáng tác được những tác phẩm chèo, viết kịch bản và dàn dựng chương trình để đội chèo của địa phương đi biểu diễn trong các chương trình hội diễn và giao lưu với các địa phương khác.

Đến nay, bà Môn đã sáng tác được gần 50 bài chèo, tiểu phẩm, kịch bản chèo với nội dung phong phú, phù hợp với truyền thống của quê hương đất nước và địa phương. Các tác phẩm chèo do bà sáng tác đã được giải cao tại các hội diễn văn nghệ của thị xã, của tỉnh và được đông đảo công chúng đón nhận nhiệt tình. Ngoài việc là diễn viên, viết những bài ca, tiểu phẩm chèo, nhiều năm nay, bà Môn còn cùng những người cao tuổi đi dạy hát chèo cho các con em trong làng, ngoài xã. Trong khoảng thời gian này, bà Môn đã dạy 8 lớp chèo cho thế hệ trẻ để các cháu về địa phương làm nòng cốt tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, góp phần duy trì, bảo tồn nghệ thuật hát chèo truyền thống trên địa bàn thị xã Đông Triều ngày càng thêm phong phú. Bây giờ ở tuổi xế chiều, bà Môn càng cảm thấy yêu làn điệu chèo hơn bao giờ hết. Bởi lẽ, suốt thời trẻ, bà đã cống hiến cho chèo, về già, bà lại càng đau đáu làm sao để nghệ thuật chèo cổ ở Đông Triều không bị mai một.

Long Vũ

Bình luận

ZALO