Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 29/09/2020 06:22 GMT+7

Đồng bằng sông Cửu Long:

Người dân ở cù lao nơm nớp nỗi lo

Biên phòng - Những cù lao ven biển hay trong lòng những con sông lớn bấy lâu nay vẫn được xem là một dạng "tài nguyên" vô giá về mọi mặt của các địa phương thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Tuy nhiên, mấy năm gần đây, rất nhiều cù lao bị sạt lở, thu hẹp diện tích, thậm chí biến mất, gây nên những hệ lụy khôn lường đối với cuộc sống người dân.

m2nz_15a
Nước tiến sát vườn của nhiều hộ dân trên cù lao Thanh Long. Ảnh: N.Long

Nỗi lo "hà bá" tấn công

Được ví như bức bình phong của xã Phú Thành (huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long), đứng bên này sông Hậu nhìn sang, cù lao Công (người dân địa phương thường gọi là cồn Công) hiện ra trước mắt chúng ta với cuộc sống thật yên bình với những mái nhà lúp xúp, bao quanh là vườn tược tốt tươi. Thế nhưng, trong thời gian qua, tình trạng sạt lở đất liên tiếp diễn ra ở cồn Công đã trở thành nỗi lo canh cánh đối với người dân nơi đây. Ông Huỳnh Nhật, một người dân ở cồn Công cho biết, sau nhiều vụ sạt lở đất xảy ra gây hư hại nhà cửa, ruộng vườn, hơn 100 hộ dân đang sinh sống tại đây luôn thường trực nỗi lo nhà cửa, ruộng vườn có thể bị "hà bá" nuốt chửng bất cứ lúc nào.

"Đất ở cồn Công được phù sa bồi đắp và có nguồn nước tưới đầy đủ nên rất thuận tiện cho việc canh tác các loại cây trồng. Thế nhưng, đáng tiếc là, thời gian vừa qua, nạn sạt lở đe dọa nhiều gia đình đã sinh sống trên cồn hàng chục năm nay. Nhiều nhà, dù đã bỏ bộn tiền để cắm kè chống sạt lở như nhà ông Hai Thực, ông Ba Lung, bà Tám Nết, nhưng "hà bá" vẫn không tha. Ngay cả một chủ doanh nghiệp từ nơi khác đến, bỏ vốn lớn đầu tư nuôi mấy héc ta cá trên cồn cũng phải bỏ của chạy lấy người..." - ông Nhật kể.

Cùng cảnh ngộ với cồn Công, cù lao Thanh Long, ở ấp Phước Lý Nhì (xã Quới Thiện, huyện Vũng Liêm, Vĩnh Long) cũng đang thấp thỏm trước những cuộc truy đuổi ráo riết của "hà bá", khiến người dân cư trú tại đây không khỏi lo lắng. Còn nhớ, cách đây gần 8 tháng, vào đúng dịp Tết Nguyên đán Bính Thân, một vụ sạt lở đất nghiêm trọng xảy ra đã khiến cho 26 hộ dân sinh sống tại đây phải đối mặt với tình trạng nguy hiểm. Ông Hai Sửa, một chủ một hộ dân đã bám trụ ở cù lao Thanh Long nhiều năm nay cho biết, trong vụ sạt lở này, một khoảng lớn vườn cây ăn trái của gia đình ông bị nhấn chìm.

"Lần sạt lở trước đó, lo đối phó với tình trạng "nước lấn đất", nhiều nhà đã phải di dời sâu vào trong để trốn chạy "hà bá" mà cũng không thoát. Ai cũng biết, sông sâu có quy luật lở-bồi, nhưng lở kiểu này thì dữ quá. Người dân tụi tui không khỏi xót xa khi phải chứng kiến gần hai chục héc ta vườn tược bị thiệt hại chỉ trong một trận lở" - ông Hai Sứa buồn rầu nói.

Không nghiêm trọng đến mức như ở cồn Công và cù lao Thanh Long, nhưng trong thời gian qua, tình trạng sạt lở đất diễn ra ở cù lao Tân Lộc (thuộc phường Tân Lộc, quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ) cũng khiến cho nhiều người dân đứng ngồi không yên. Theo ông Tư Long, một cư dân sinh sống ở đây, mấy năm trước, mỗi ngày, ông cùng vợ con vẫn thả bộ mấy chục mét dọc theo mảnh vườn của gia đình ra sông quăng lưới, đánh cá kiếm thêm bữa ăn. Vậy mà sau mỗi năm, mảnh vườn này cứ bị "hà bá" gặm nhấm dần, đến nay, đã sát ngôi nhà của gia đình.

"Phía đầu cù lao Tân Lộc bây giờ ở thời điểm những năm 2005-2006 còn ở mãi phía phường Thới Thuận, cách vị trí hiện tại non một cây số. Nói như vậy đủ thấy nguy cơ "hà bá" tấn công người dân sinh sống trên cù lao Tân Lộc lớn đến mức nào. Bà con hiện nay rất lo lắng, khi dòng sông đã khoét sâu vào đất liền thì sớm muộn những mảnh đất gần đó sẽ bị cuốn theo..." - ông Tư Long bày tỏ.

Hàng ngàn hộ dân sẽ sinh sống ra sao?

Đó là câu hỏi không chỉ của người dân sinh sống, canh tác trên cù lao Công, cù lao Thanh Long và cù lao Tân Lộc, mà còn là của hàng ngàn hộ dân đã gắn bó với những "đảo nổi" trong hệ thống sông tỏa khắp ĐBSCL bao năm nay. Báo cáo của cơ quan chức năng tỉnh Cà Mau cho biết, 5 năm trở lại đây, các cù lao trên sông Hậu như cù lao Ấu (quận Cái Răng), cù lao Sơn, cù lao Khương (quận Bình Thủy), cù lao Tân Lộc (quận Thốt Nốt)... thường xuyên bị sạt lở vào mùa mưa lũ, đe dọa tính mạng, tài sản của nhân dân. Còn tại Đồng Tháp, cù lao Phú Thuận, nơi người dân 3 xã Phú Thuận A, Phú Thuận B và Long Thuận thuộc huyện Hồng Ngự trú chân đã trở thành một trong những "điểm nóng" sạt lở với hàng chục vụ xảy ra mỗi năm.

Đối với cù lao An Hiệp - một xã thuộc huyện Châu Thành (có vị trí giữa sông Tiền và sông Sa Đéc - Lấp Vò) cũng không phải là ngoại lệ khi liên tiếp phải chịu cảnh sạt lở bờ sông, khiến cho cuộc sống của hàng trăm hộ dân rất khó khăn. Ở những cù lao này, do bị xâm thực dữ dội nên hiện có rất nhiều nhà dân bị nước sông "ăn" vào sát vách, tạo nên hố sâu nham nhở, đứng trước nguy cơ sập, đổ bất cứ lúc nào. Không riêng những khu vực không có công trình bảo vệ bị sạt lở, ngay cả những chỗ có bờ kè, người dân cũng phải chạy trốn "hà bá".

Theo các nhà khoa học, nguyên nhân dẫn đến hiện tượng các cù lao ở ĐBSCL bị sạt lở, thu hẹp diện tích, thậm chí biến mất là do tác động xâm thực của dòng chảy, thế đất bờ sông thiếu tính bền vững nên dễ dàng bị dòng chảy cuốn trôi trong mùa lũ. Bên cạnh đó, việc bồi lắng theo cơ chế tự nhiên làm cho lòng sông bị bồi lắng, nhưng không được nạo vét kịp thời làm lệch chuyển dòng chảy, tác động mạnh bờ gây sạt lở. Đặc biệt, việc gia tăng các phương tiện giao thông vận tải thủy qua lại trên các tuyến sông, kết hợp với tình trạng khai thác cát quá mức đã tác động trực tiếp, gây sạt lở bờ sông cũng như cù lao trên sông.

Tình trạng sạt lở tại ĐBSCL cho thấy, nguy cơ nước sông sẽ "nuốt chửng" các cù lao không còn là một nỗi lo kiểu "bò trắng răng". Hiện tượng này sẽ sinh ra các hậu quả rất lớn, gây thiệt hại nặng nề về tính mạng và tài sản cho người dân, nếu không chủ động phòng ngừa trước. Nhằm giảm thiểu các tác động tiêu cực do sạt lở bờ sông, đê bao các cồn trên sông, trong thời gian tới, cùng với việc đầu tư xây kè, nhanh chóng di dời những hộ dân sống ở nơi có nguy cơ cao đến nơi an toàn, các địa phương cần khuyến cáo người dân gia tăng đóng cọc tre, cừ tràm dọc theo bờ cù lao, đồng thời trồng cỏ, thả lục bình ven cù lao, để bảo vệ bờ.

Đồng thời, tăng cường đầu tư thực hiện các dự án nạo vét, khơi thông luồng lạch, chỉnh trị dòng chảy, xây dựng bờ kè ở những khu vực kinh tế trọng điểm, nơi tập trung đông dân cư ven sông có nguy cơ sạt lở. Trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, trước mắt, các cơ quan chức năng cần thường xuyên theo dõi những khu vực có nguy cơ sạt lở cao để sẵn sàng ứng cứu kịp thời khi xảy ra sự cố. Cùng với đó, cần bám sát, vận động người dân cảnh giác, chủ động di dời đến nơi an toàn trước khi chính quyền đưa ra kế hoạch xử lý cụ thể.

Nguyễn Long

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO