Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 13/05/2021 01:32 GMT+7

Người "ươm mầm" cho nghệ thuật bài chòi

Người "ươm mầm" cho nghệ thuật bài chòi

Biên phòng - Bước qua tuổi 55, những thành công trong cuộc đời làm nghệ thuật đã đem lại cho Nghệ nhân Nguyễn Đình Thoảng, thôn Phú Thọ 3, xã Hòa Hiệp Trung, huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên niềm vinh dự lớn với hơn 50 tấm bằng, giấy khen, huy chương của ngành Văn hóa - Thông tin từ cấp huyện, cấp tỉnh đến toàn quốc. Song, niềm vui, hạnh phúc đối với ông giờ đây vẫn là "đã nhìn thấy được sức sống của làn điệu bài chòi đang nhân lên trong thế hệ con cháu nơi làng biển quê hương mình".

Cuộc đời và nghệ thuật

 9449.gif
Ông Nguyễn Đình Thoảng dạy các em học sinh trường Tiểu học Hòa Hiệp Nam hát dân ca.
Ông tự nhận mình là người có duyên nợ với các làn điệu dân ca Khu 5, mà sâu nặng nhất là bài chòi. Nơi ông sinh ra là một vùng quê nghèo ven biển miền Trung, quanh năm nắng, gió khắc nghiệt. Năm 1984, vào tuổi trưởng thành, anh thanh niên Nguyễn Đình Thoảng được Ban Văn hóa, Thông tin xã gửi đi dự hai khóa học dân ca bài chòi ở Trường Văn hóa - Nghệ thuật Nha Trang. Khóa học chỉ vài tuần nhưng từ đây, niềm yêu thích dân ca bài chòi như được chắp thêm đôi cánh để ông tự tin đến với nghệ thuật. Ngay sau đó, ông vào Đoàn ca kịch Trầm hương để vừa làm, vừa học nghề. Thế rồi, nghề hát dân ca không đủ nuôi sống vợ con, ông quay về quê hương đi biển đánh bắt thủy sản - nghề truyền thống của gia đình.

Năm 2004, sau lần tham gia tiết mục ca kịch hát bài chòi đạt giải Nhất tại Hội diễn nghệ thuật quần chúng của BĐBP Phú Yên, ông được ngành Văn hóa, Thông tin huyện Đông Hòa mời tham gia một số chương trình hội diễn nghệ thuật địa phương. Ông bắt đầu có các kịch bản sáng tác, dàn dựng vở diễn rồi cùng tham gia đi diễn, thi tài, từ lễ hội ở địa phương đến hội diễn văn hóa nghệ thuật quần chúng của các ngành trong tỉnh và toàn quốc.

Từ các vở diễn đầu tiên như: Hết lòng hối cải, Vườn cây ao cá cho đến Anh thương binh làng tôi và hơn 200 tác phẩm do ông tự sáng tác đã khẳng định tên tuổi trong giới nghệ nhân hát bài chòi, không chỉ ở Phú Yên mà còn trong cả nước. Danh tiếng của ông Thoảng còn lan xa ra các nước bạn khi Đoàn ca múa nhạc Sao biển của tỉnh Phú Yên mang vở Quê hương vang mãi lời ca của ông đi biểu diễn tại Liên hoan giao lưu nghệ thuật quần chúng ở tỉnh Chung Buk của Hàn Quốc.

Theo ông Thoảng, nét đặc sắc của nghệ thuật bài chòi là tính quần chúng. Cũng như người dân ở khắp vùng quê ven biển miền Trung, bà con lao động ở các làng biển huyện Đông Hòa quê ông. Nếu lâu nay, Bài chòi chỉ được "sử dụng" trong chương trình tham gia hội diễn hoặc để "đem chuông đi đấu" của các Đoàn nghệ thuật địa phương thì giờ đây, các buổi tối cuối tuần hoặc các ngày nghỉ lễ, bà con Hòa Hiệp và các xã lân cận thường tụ tập tại nhà văn hóa, sân vận động thôn hay nơi quán nước, lập ra những đội chòi, hát cho nhau nghe.

"Có rất nhiều người mới biết "tập tò" các điệu lý đã tự mình sáng tác và hát rất ngọt những câu ca, làn điệu bài chòi. Đặc sắc hơn cả là lối ứng diễn, tức là trong lúc diễn, người hát thấy người ngồi dưới say sưa nghe mình hát thì càng cao hứng. Họ sẽ vừa hát vừa sáng tác thêm để hát tiếp và nhập tâm trong vở diễn đến nỗi có khi hát xong, họ không còn nhớ mình đã hát thêm gì" - ông Thoảng hào hứng chia sẻ.

Truyền lửa đam mê

Người dân Hòa Hiệp, quê hương Nghệ nhân Nguyễn Đình Thoảng bảo rằng: "Cuộc đời ông Thoảng có một nỗi lo lớn nhất là dân ca bài chòi bị mai một. Bởi vậy, khi nghe tin "Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam có văn bản đề nghị 8 tỉnh, thành Nam Trung Bộ lập hồ sơ để trình UNESCO, đề nghị tôn vinh di sản văn hóa phi vật thể đối với nghệ thuật bài chòi, ông Thoảng đã vui mừng, sung sướng đến rơi nước mắt".

Kể chuyện "ươm mầm" cho nghệ thuật bài chòi trên quê hương mình, ông Thoảng phấn khởi cho biết: Được sự hỗ trợ của Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Đông Hòa và nhà trường, hai năm nay, đều đặn vào các sáng thứ 5, thứ 7 và chủ nhật, ông mở lớp dạy hát dân ca miễn phí cho hơn 80 em học sinh trong Đội văn nghệ của Trường Trung học phổ thông Nguyễn Văn Linh ở xã Hòa Hiệp Trung và Trường Trung học cơ sở Lương Tấn Thịnh, xã Hòa Hiệp Nam của huyện Đông Hòa. Ở các lớp học bài chòi này, các em được tiếp thu kiến thức cơ bản về hát dân ca, được hướng dẫn các kỹ năng lấy hơi, thẩm âm, nhả chữ để hát các điệu chòi Xuân nữ, Xàng xê, Cổ bản; các điệu lý tang tích, lý ngựa ô; các điệu lía phôn, lía phấn; hò giã gạo, hò chèo thuyền, hò đẩy ghe...

Giữa buổi chiều mùa hè, trong ngôi nhà nhỏ của ông Thoảng tại làng biển Hòa Hiệp, chúng tôi đã không khỏi xúc động khi được nghe giọng hát bài chòi ngọt lịm của hai em Trần Nguyễn Lam Thuyên, học sinh lớp 4, Trường Tiểu học số 1 Hòa Hiệp Trung và Nguyễn Linh Trúc Lai của Trường Trung học phổ thông Nguyễn Văn Linh, hai "mầm ươm" trong niềm kỳ vọng của ông Thoảng. Trúc Lai tâm sự: "Khi em nghe hay hát dân ca, các làn điệu đó cứ làm em nhớ mãi, không như khi nghe các bài hát nhạc rap, pop, rock, nghe xong rồi là thôi, không còn nhớ ca từ của các bài hát đó".

Nói về những trăn trở và mong ước của mình đối với việc bảo tồn nghệ thuật bài chòi, ông Thoảng tâm sự: "Để bảo tồn được loại hình nghệ thuật này phải có những con người biết hy sinh. Tôi sẽ sẵn sàng làm tất cả với mong mỏi lớp con cháu sau này không chỉ biết hát dân ca bài chòi, mà còn biết giữ cái vốn quí tinh thần mà cha ông để lại".

Phương Oanh

Bình luận

ZALO