Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 18/04/2021 04:34 GMT+7

Nghi lễ cúng rừng của đồng bào Mông ở Tây Bắc

Biên phòng - Cả cuộc đời gắn bó với rừng, sống cùng rừng, dựa vào rừng để mưu sinh, đồng bào Mông ở Tây Bắc quyết tâm bảo vệ rừng và tiến hành nghi lễ cúng rừng thiêng để nâng cao ý thức của người dân về cây rừng. Vì vậy, hằng năm, người Mông ở Tây Bắc không quên tiến hành nghi lễ cúng rừng thiêng liêng này. Đây là hoạt động tâm linh mang tính cộng đồng của đồng bào Mông ở Tây Bắc.

yv51_9a
Cúng rừng là nghi lễ thiêng liêng của đồng bào Mông ở Tây Bắc. Ảnh: Nguyễn Thế Lượng

Người dân tộc Mông thường sống trên triền núi cao, do vậy, từ nghìn đời nay, bà con dựa vào núi rừng để sinh sống, rừng ban cho họ gỗ để dựng nhà, hoa trái để ăn và khí hậu trong lành. Vì thế, người Mông quan niệm rằng, mỗi khu rừng đều có thần cai quản, vào rừng muốn chặt cây gỗ lớn thì phải xin phép thần, hằng năm phải trồng thêm cây non vào mỗi mùa xuân để rừng luôn xanh tốt. Để tạ ơn thần rừng, năm nào đồng bào Mông cũng tổ chức lễ cúng ngay tại cửa rừng thiêng.

Nghi lễ cúng rừng của đồng bào Mông ở Tây Bắc không chỉ có ý nghĩa tạ ơn thần rừng đã cai quản rừng xanh giúp con người, mà còn là một hoạt động văn hóa tâm linh mang đậm bản sắc. Đây là hoạt động nhằm tăng cường đoàn kết cộng đồng, nâng cao sự hiểu biết của người dân về vai trò của rừng đối với cuộc sống, từ đó mỗi người có ý thức hơn trong việc bảo vệ rừng đầu nguồn, rừng thiêng của bản làng.

Lễ cúng rừng của đồng bào Mông được tổ chức ngay trong khu rừng thiêng, rừng cấm của bản mình sinh sống. Tại vị trí một gốc cây cổ thụ, cây to nhất của khu rừng, đồng bào tập trung từ sáng sớm, lập một bàn thờ để làm nơi cúng rừng. Vì đây là hoạt động mang tính cộng đồng cao nên trong ngày làm lễ cúng rừng, người dân trong làng tập trung tại khu làm lễ dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ xung quanh gốc cây cổ thụ để lấy không gian tổ chức nghi lễ. Ngoài ra, đồng bào còn chuẩn bị lễ vật dâng thần rừng gồm 2 con gà sống, xôi nếp thơm, rượu, tiền vàng, gạo, trầu cau, thuốc lào cùng thực phẩm và vật dụng để sử dụng ngay trong lễ cúng rừng.

 Khi mọi công việc được chuẩn bị hoàn tất thì lễ cúng các vị thần linh của rừng cũng được bắt đầu. Người chịu trách nhiệm chính trong lễ cúng rừng là thầy cúng. Thầy cúng phải là bậc cao niên và am hiểu sâu sắc phong tục, tập quán của địa phương, được dân làng kính trọng, tín nhiệm. Trước khi tiến hành bài cúng, thầy cúng thắp hương, thắp đèn, rót rượu, mọi người đứng nghiêm trang chắp tay phía trước bàn thờ. Trong bài khấn, thầy cúng nói những lời tạ ơn công đức của thần rừng quanh năm bao bọc, chở che và ban cho con người nguồn sống.

Đồng thời, thầy cúng còn thay mặt cho dân làng nói lên quyết tâm sẽ bảo vệ rừng thiêng của bản, hằng ngày gìn giữ, chăm sóc và trồng thêm nhiều cây con, quyết tâm không phá hoại rừng. Bài cúng cũng mong thần rừng trong năm mới sẽ ban cho dân làng nhiều hoa thơm, trái ngọt, nhiều gỗ quý và cho mưa thuận gió hòa, cây rừng tốt tươi. 

Sau khi lễ cúng rừng, thầy cúng và trưởng bản cùng dân làng tổ chức buổi sinh hoạt cộng đồng ngay tại gốc cây cổ thụ. Đây là hoạt động nhằm thắt chặt tinh thần đoàn kết của mọi người dân trong bản. Một bữa cơm đầm ấm và vui vẻ được đồng bào tổ chức. Thầy cúng ban rượu lộc cho dân làng, mọi người quây quần xung quanh vừa ăn cơm, vừa cùng nhau bàn bạc về cách bảo vệ rừng thiêng, cách làm hay để trồng thêm rừng mới. Đồng thời, ngay tại lễ cúng rừng, trước dân làng, trưởng bản cũng nhắc lại những nội quy về bảo vệ rừng, nghiêm cấm những hành vi phá hoại rừng, chặt cây bừa bãi ảnh hưởng đến môi trường, môi sinh.

Đối với đồng bào Mông ở Tây Bắc, nghi lễ cúng rừng chính là nghi lễ lớn nhất và quan trọng nhất trong năm. Nghi lễ thiêng liêng này đã thể hiện ý thức tôn trọng, bảo vệ rừng, lòng biết ơn của đồng bào nơi đây với trời đất. Lễ cúng rừng được tổ chức và duy trì từ đời này sang đời khác cầu mong những cánh rừng mãi xanh ngát, mãi là địa bàn sống tốt đẹp của con người.

Nguyễn Thế Lượng

Bình luận

ZALO