Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 21/01/2022 03:57 GMT+7

Nghệ thuật hát bội loay hoay tìm cách bảo tồn và phát triển

Biên phòng - Những năm gần đây, nghệ thuật hát bội (hát tuồng) đang gặp khó khăn trong khâu đào tạo và tìm kiếm các diễn viên, nghệ sĩ trẻ để kế thừa và phát triển. Nguyên nhân chính là do thu nhập của bộ môn nghệ thuật này không cao nên không thu hút được giới trẻ. Mặt khác, bộ môn nghệ thuật hát bội cũng rất “kén” người nghe và khi tuyển dụng cũng cần những nghệ sĩ có tài năng thực sự.

Nghệ sĩ hát bội TP Hồ Chí Minh trước giờ lên sân khấu biểu diễn. Ảnh: Nguyễn Hoàng

Khó thu hút nhân lực

Có thể thấy, trong gần 10 năm qua, đã có hơn 10 nghệ sĩ kỳ cựu, giỏi nghề của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội thành phố (TP) Hồ Chí Minh đã phải rời sàn diễn vì đến tuổi hưu. Trong khi lớp trẻ bổ sung vào đội ngũ biểu diễn cũng rất ít ỏi, chưa kể, việc tìm kiếm nhân tố mới có năng khiếu, đam mê với nghề không phải là điều dễ dàng. Cũng vì thiếu nhân lực nên trong hầu hết các vở diễn, mỗi nghệ sĩ, diễn viên buộc phải đảm nhận 2-3 vai mới có thể hoàn thiện một vở diễn trước công chúng.

Theo thống kê của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh, mỗi năm, nhân lực cứ giảm dần, dù nhà hát vẫn nỗ lực rất lớn trong tổ chức đào tạo, tìm kiếm, rộng cửa chào đón lớp trẻ đầu quân về để kế thừa, thế nhưng, kết quả không như mong đợi. Hiện nay, nhà hát chỉ có 7 nhạc công và 18 nghệ sĩ, diễn viên biểu diễn, trong đó, có 2 nghệ sĩ sẽ đến tuổi hưu trong 2 năm tới. Lớp kế tiếp cũng đã ở độ tuổi U50, U40. Thế hệ trẻ nhất ở nhà hát thuộc hàng 9X chỉ có 4 nghệ sĩ. Vì vậy, ở những vai diễn nặng ký, đòi hỏi nhiều về thể lực, một số nghệ sĩ đàn anh, đàn chị của nhà hát hiện đã không thể đảm nhận, buộc phải trao vai cho các diễn viên trẻ. Tuy nhiên, một số nghệ sĩ trẻ vẫn chưa thể thể hiện xuất sắc những vai diễn đã tạo nên tên tuổi, dấu ấn như lớp nghệ sĩ đi trước. Vì vậy, nhà hát vẫn gặp khó trong khâu đào tạo, thu hút nghệ sĩ trẻ tham gia.

Chia sẻ thông tin về tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực cho hoạt động giữ gìn và bảo tồn bộ môn nghệ thuật hát bội, ông Võ Hồ Hoàng Vũ, Quyền Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh cho biết: “Để bảo tồn nghệ thuật hát bội, nhà hát đã tổ chức thường xuyên chương trình "Đưa hát bội đến gần với giới trẻ" thông qua chương trình sân khấu học đường. Từ năm 2002 đến nay, nhà hát đã kết nối và biểu diễn phục vụ tại khá nhiều trường học trên địa bàn TP Hồ Chí Minh. Chương trình này cũng thu hút người trẻ, nhưng để đạt hiệu quả cao thì khó vì các chương trình chỉ dừng lại ở việc thỉnh thoảng biểu diễn 1-2 trích đoạn tiêu biểu tại các trường học chứ chưa trở thành nội dung chính giảng dạy trong các tiết âm nhạc của các em”.

Theo ông Vũ, hiện nay, cũng có nhiều em thiếu nhi, thanh thiếu niên có năng khiếu hát bội, một số em là con cháu của nghệ sĩ hát bội, đang theo nghề cha truyền con nối, các em rất muốn được tham gia vào hoạt động của nhà hát nhưng không thể. Vì theo quy định, nhà hát không được ký hợp đồng lao động chuyên môn, bắt buộc người tham gia hoạt động tại nhà hát, làm việc tại nhà hát phải có bằng cấp, thi viên chức. Nhưng với những đối tượng có năng khiếu và đam mê hát bội như các em thì lại không có bằng cấp để có thể tuyển dụng vào nhà hát. Trong khi đó, nhiều em đã có bằng cấp, nhưng năng khiếu lại không có nên cũng không thể tuyển dụng. Đặc biệt, từ năm 2018 đến nay, nhà hát không thể tổ chức đào tạo vì chỉ viên chức mới được sử dụng ngân sách nhà nước đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức theo Thông tư số 36/2018/TT-BTC ngày 30-3-2018 về “Hướng dẫn việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí dành cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức”.

Tìm mọi cách thu hút người trẻ

Thời gian qua, để bổ sung đội ngũ mới, nhà hát đã xét tuyển các sinh viên tốt nghiệp Trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh (khoa Kịch hát dân tộc - cải lương) vào viên chức theo phê duyệt của Sở Văn hóa, Thể thao TP Hồ Chí Minh.

Đạo diễn Lê Diễn, Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam cho biết: “Để tìm kiếm tài năng trẻ, thời gian trước, khi tôi còn làm quản lý Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh, nhà hát đã có kế hoạch xuống các tỉnh miền Tây, tìm kiếm, tuyển chọn con, em các nghệ sĩ hát bội, những nhân tố trẻ có năng khiếu đang tham gia các đoàn hát bội (hoạt động theo mùa), đưa các em về nhà hát, nuôi ăn ở, đào tạo, truyền nghề, để 5-7 năm sau có thể cho ra lò một lớp diễn viên trẻ tiềm năng. Nhưng muốn làm được như vậy thì cần có một kế hoạch bài bản, đặc biệt là có kinh phí để tập trung đầu tư đào tạo lớp trẻ cho hát bội, nên nhà hát cũng bỏ dở kế hoạch này”.

Theo ghi nhận, tại TP Hồ Chí Minh chỉ có Nhà hát Nghệ thuật hát bội là không bán vé cho khách, bởi dù có bán cũng không có người mua. Vì bộ môn này rất kén người nghe, chưa kể, các cơ sở vật chất của nhà hát cũng đang xuống cấp. Hiện nay, sân khấu chính của các nghệ sĩ hát bội TP Hồ Chí Minh là nhà hát ở rạp Thủ Đô, quận 5, nhưng từ lâu, nơi này đã không thể tổ chức biểu diễn vì quá xuống cấp, lại không có chỗ gửi xe an toàn dành cho khán giả. Không có điểm diễn ổn định, nhà hát phải duy trì biểu diễn phục vụ ở các đình, miếu, lăng, sân khấu lưu động ngoài trời ở các khu dân cư, để đảm bảo thu nhập cho các nghệ sĩ...

Ông Võ Hồ Hoàng Vũ cho biết, dù còn nhiều khó khăn, nhưng nhà hát vẫn miệt mài đi tìm thêm các nghệ sĩ trẻ. Do chưa có trường nào đào tạo về bộ môn nghệ thuật hát bội nên nhà hát thường tuyển sinh viên mới tốt nghiệp các ngành như: múa, sân khấu, cải lương..., sau đó đào tạo thêm 2-3 năm để đi biểu diễn. Ngoài ra, Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh cũng khuyến khích và tạo điều kiện cho anh chị em tham gia các hoạt động khác, như vẽ mặt nạ hát bội trên gáo dừa, mẹt tre, sản xuất các sản phẩm lưu niệm nhằm chuẩn bị cho các dự án sân khấu du lịch của Nhà hát khi mùa dịch qua đi.

Theo NSƯT Hữu Danh, muốn thu hút khán giả trẻ, chính các vở diễn phải được chăm chút thật kỹ ở từng khâu như kịch bản, đạo diễn, âm nhạc, trang phục, cảnh trí, âm thanh, ánh sáng, vũ đạo... "Chúng tôi cũng đã soạn sẵn những câu diễn dễ hiểu để sử dụng cho các suất diễn phục vụ khán giả trẻ nhằm truyền đạt một cách hiệu quả nhất về ngôn ngữ, hình ảnh, câu chuyện lịch sử với các bạn trẻ. Sau mỗi suất diễn, chúng tôi mời các bạn trẻ lên sân khấu cùng diễn lại vài động tác nhân vật mà họ thích. Hạnh phúc lắm khi mỗi suất đều có thêm nhiều khán giả trẻ bày tỏ yêu thích hát bội" - NSƯT Hữu Danh xúc động nói.

Nguyễn Hoàng

Bình luận

ZALO