Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 19/09/2021 05:35 GMT+7

Nghề cá ở Tuy Hòa bao giờ mới hết luẩn quẩn?

Biên phòng - Hiện nay, đang vào thời điểm chính vụ khai thác cá Nam, tại các làng biển ở TP Tuy Hòa, nơi được xem là "ngọn cờ đầu" về nghề đánh bắt xa bờ của tỉnh Phú Yên, không ít chủ tàu cá lại không có tiền chuẩn bị cho chuyến biển, nhiều người rơi vào cảnh nợ nần chồng chất, phải bán tàu và bỏ nghề biển.

1ers_12a
Không tháo gỡ được khó khăn, những chiếc tàu tiền tỷ của ngư dân làng biển TP Tuy Hòa phải nằm bờ, đang có nguy cơ thành đống gỗ mục. Ảnh: Phương Oanh

Nỗi buồn ở làng cá

Sau gần 20 năm bám biển và dành dụm, tích góp, năm 2005, ông Diệp Thành Tâm, một ngư dân ở phường 6, TP Tuy Hòa, đã đóng mới con tàu PY90253 công suất 90CV để đánh bắt cá ngừ đại dương. Quanh năm kiên trì bám biển, cật lực làm ăn, cho dù nhiều đận "lên bờ xuống ruộng", nhưng ông Tâm vẫn chưa bao giờ nghĩ rằng sẽ có lúc phải bán đi con tàu mà cả đời ông đã dồn tâm huyết, để lấy tiền trả nợ. "Hôm qua có người từ Nha Trang ra hỏi mua, sáng nay họ vừa chồng tiền, chủ mới đã đưa tàu đi rồi" - ông Tâm buồn bã cho hay.

Cầm trong tay số tiền từ việc bán tàu, ông Tâm nhẩm tính nhanh việc trả các khoản nợ. Khoản tiền vay ngân hàng từ năm 2005 là 120 triệu. Rồi, vô số những khoản vay nóng của các đầu nậu để lấy dầu, đá, mua câu, đồ ăn thức uống, tạm ứng cho anh em bạn trước mỗi chuyến biển. Nặng gánh nhất là số tiền 350 triệu thế chấp sổ đỏ ở Ngân hàng Công thương từ năm 2011 để nâng cấp con tàu lên 400CV. Ông Tâm cho biết, mấy năm gần đây, những chuyến ra khơi của tàu ông phần nhiều thua lỗ, chỉ một vài chuyến có dư ít và hòa vốn. Tiền chi tiêu hằng ngày cho gia đình cũng khoét vào khoản vay mượn làm ăn nên ngày càng lún sâu vào nợ nần. "Hơn nửa đời người bám biển, tôi lại trở về với hai bàn tay trắng như thuở ban đầu. Cũng còn may khi lấy lại được sổ đỏ của căn nhà" - ông Tâm bùi ngùi nói.

Thế nhưng, dù chỉ còn hai bàn tay trắng, ông Tâm lại thấy trong lòng nhẹ nhõm. Có không ít chủ tàu còn rơi vào cảnh khốn khó không có đường ra. Sau nhiều chuyến biển liên tiếp thất bại, năm 2013, ông Võ Minh Bạt đã thương lượng với một người trong xóm, đổi căn nhà lầu 2 tầng ở mặt tiền để lấy căn nhà cấp bốn gần bên. Khoản tiền dôi ra, ông đem trả nợ cho các chủ vay nóng. Ông tiếp tục đầu tư số tiền còn lại vào những chuyến biển, hy vọng sẽ hết vận xui để có tiền trả nợ cho ngân hàng. Tàu đi chuyến đầu hòa vốn, chuyến thứ hai dôi ra được gần 8 triệu giao cho anh em bạn chia nhau, đến chuyến thứ ba lỗ 90 triệu. Sau 3 chuyến biển không có tiền chia đem về nuôi vợ con, tất cả lao động đã nhanh chóng rời khỏi tàu ông Bạt, xin đi biển cho một chủ tàu khác, dù ông đã hết lời năn nỉ. Vậy là từ ngày đó đến nay, ông đành neo tàu nằm bến.

Tôi tìm về bãi sửa tàu khi biết những ngày này, ông Bạt đang chuẩn bị hạ thủy con tàu PY92098 của mình, sau 2 tháng sửa chữa, với quyết tâm tiếp tục ra biển đánh bắt. Bà Trừ, vợ ông Bạt cho biết, hai năm qua, tàu nằm bờ và neo tại bến cá Đà Rằng. Không đi biển, lâu ngày, con tàu bị mục hết phần thân vỏ, nước ré vào bên trong khoang. Buổi chiều sẩm tối hôm 28 Tết, tàu bị nước tràn vào gây chìm. Anh em Trạm Kiểm soát BP Đà Rằng phát hiện, đã vận động bà con trong làng đến bơm nước, lai kéo, cứu được con tàu. Sau khi cân nhắc, đắn đo, nếu tiếp tục neo bờ, tàu sẽ bị mục, ông và vợ đã phải đi vay tiền anh em họ hàng để đưa tàu đi sửa.

"Họ hàng thấy tui quá bế tắc, người cho vay vài triệu, người vài chục triệu, gom lại. Cắm thêm sổ đỏ căn nhà, được gần 200 triệu để sửa chữa lại toàn bộ con tàu" - ông Bạt tâm sự. Để gọi được bạn đi biển, vợ chồng ông đã dành ra một khoản tiền mua lao động. Ông dự tính sẽ chi cho mỗi người 1,5 triệu, chỉ mong tàu "thuận buồm xuôi gió" ra khơi. Điều ông Bạt vẫn nơm nớp lo là dù đồng ý nhận tiền nhưng đến ngày tàu nổ máy xuất bến, lao động lại bỏ trốn hay đi bạn cho tàu khác thì nguy to.

Tại cảng cá phường 6, TP Tuy Hòa, vẫn còn một chiếc tàu bị nước biển nhấn chìm và được kéo lên cùng thời điểm trong hoàn cảnh tương tự như con tàu ông Bạt. Tuy nhiên, đến lúc này, chiếc tàu ấy đang có nguy cơ trở thành đống gỗ mục. Ông Phan Thuẫn, Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá TP Tuy Hòa cho biết, tàu đã neo tại bến 4 năm nay. "Chủ tàu đã không còn khả năng sửa chữa. Nó cũ kỹ quá, nếu rao bán chưa chắc có người mua, mà nếu có người hỏi mua, chưa hẳn chủ tàu dám bán. Bởi, tiền bán tàu chưa thể đủ để trả nợ. Trong khi tàu còn nằm đó thì chủ nợ không đến bủa vây đòi nợ".

Trung úy Phạm Văn Huân, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát BP Đà Rằng cho biết, chỉ từ cuối năm 2015 đến nay, đã có 9 chiếc tàu của ngư dân TP Tuy Hòa được bán đi vì chủ tàu làm ăn thất bại và đổ nợ. "Ngư dân nếu không làm nghề biển thì không biết mưu sinh bằng nghề gì, nhiều người đã cố giữ tàu nhưng mãi không được đành phải rứt ruột bán. Bán con tàu như mất đi một phần thân thể. Họ đau đớn và buồn vô hạn" - Trung úy Huân chia sẻ nỗi niềm.

Lênh đênh trong khó khăn

Từng được mệnh danh là "thủ phủ" cá ngừ đại dương, song cảng cá Đà Rằng bây giờ thưa thớt những chuyến tàu đưa cá ngừ đại dương về bờ. Ông Phan Thuẫn cho biết, mấy năm gần đây, liên tiếp nhiều chuyến câu cá ngừ đại dương thất thu khiến phần lớn các chủ tàu đuối sức, có nguy cơ bỏ nghề. "Đi câu cá ngừ đại dương thâm hụt tổn phí gây nợ nần đã đành, cái khổ là anh em lao động bỏ nghề lên bờ gần hết. Tàu đã đóng, nếu không ra biển lâu ngày, khối tài sản cả tỉ đồng có nguy cơ tan nát" - ông Thuẫn nói.

Cũng theo ông Phan Thuẫn, để duy trì những chuyến biển, ngư dân TP Tuy Hòa đã chuyển sang đầu tư đánh bắt cá chuồn. "Quyết định chuyển sang nghề cá chuồn cũng không phải dễ dàng khi khoản tiền đầu tư cho giàn lưới và phụ kiện lên đến hơn 200 triệu đồng" - ông Thuẫn khẳng định. Bù lại, hai năm trước, thời điểm làm ăn được, mỗi tàu cá chuồn đi chuyến biển 20 ngày đem về trên 10 tấn cá. Giá cá lúc cao nhất là 25 ngàn một ký, khi thấp cũng bán được 17, 18 ngàn. Trừ chi phí, mỗi lao động cũng được chia từ 6 đến 8 triệu, chủ tàu kiếm được 60 đến 70 triệu. Nhờ vậy, một số chủ tàu đầu tư sớm đã nhanh thu hồi lại vốn.

Thấy nghề đánh bắt lưới chuồn làm ăn có hiệu quả, hàng trăm chủ tàu xoay tiền đổ vào đầu tư giàn ngư cụ, có người lại đóng thêm tàu mới để tăng năng lực đánh bắt. Ngoài một số chủ tàu có vốn tích lũy tự bỏ tiền nhà đầu tư, còn lại phần lớn đều vay mượn. "Hơn 90% tàu cá vùng này đang "dính" nợ ngân hàng, muốn có tiền tiếp tục ra biển thì phải cậy tín dụng đen. Biết là lãi mẹ đẻ lãi con, ôm cục nợ ra biển nhưng nhiều chủ tàu cũng đành vay nóng để trụ lại với nghề" - lão ngư Phạm Đạn Lão, ở phường 6, TP Tuy Hòa nói.

Lão ngư Phạm Đạn Lão cũng cho biết thêm, mặc dù đã có những chính sách tín dụng cho ngư dân vay vốn ưu đãi theo Nghị định 67 và sau đó là Nghị định 89, nhưng đến mùa biển này, tín dụng đen vẫn tiếp tục có "đất" sống ở vùng biển. Một trong những nội dung của Nghị định 67 là cho ngư dân vay vốn lưu động nhưng trong thực tế, không phải ngư dân nào cũng tiếp cận được nguồn vốn này.

"Chuyện ngư trường cạn kiệt, giá cả bấp bênh và sụt giảm, sản lượng hải sản mỗi chuyến đi biển thấp, lao động bỏ nghề biển, nợ nần chồng chất như cái vòng xoáy bủa vây các chủ tàu, nhưng ngư dân thì không thể không ra biển. Vì vậy, chúng tôi rất cần được Nhà nước, các ngành chức năng quan tâm hỗ trợ có một hướng đi bền vững cho nghề cá, đừng để ngư dân tự xoay rồi lâm vào cảnh luẩn quẩn và bế tắc " - Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá TP Tuy Hòa - ông Phan Thuẫn bộc bạch niềm ưu tư.

Trung úy Phạm Văn Huân cho biết, từ năm 2014 (khi nghề lưới chuồn phát triển) đến nay, ngư dân TP Tuy Hòa đã đóng mới 12 tàu công suất từ 400 đến 800CV, nâng tổng số tàu công suất lớn lên tới 418 chiếc. Trong đó có 80% tàu tập trung khai thác cá chuồn, một ít tàu kết hợp hai nghề, vừa đánh cá chuồn vừa câu cá ngừ đại dương. 

Nhiều ngư dân lo lắng cho biết, khi lượng cá đánh bắt đưa về ồ ạt cùng lúc, tư thương lại hạ giá mua. Từ Tết Nguyên đán đến nay, giá cá chuồn tụt dốc "không phanh", hiện chỉ còn 12 ngàn một ký. Mỗi chuyến biển nếu đem về 10 tấn cá chuồn, thì chỉ vừa đủ trả phí tổn. Song, vì lượng tàu đánh bắt gia tăng, nên sản lượng chuyến biển của mỗi tàu bây giờ đã giảm hẳn. Nguy cơ tái diễn thua lỗ là khó tránh được.

Phương Oanh

Bình luận

ZALO