Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 24/10/2020 04:55 GMT+7

“Ngày mới” đầm Ô Loan

Biên phòng - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa có văn bản thống nhất với UBND tỉnh Phú Yên điều chỉnh khoanh vùng các khu vực bảo vệ danh lam thắng cảnh quốc gia đầm Ô Loan để tiến tới mục tiêu khai thác du lịch đột phá từ năm 2020. Đây là cơ sở pháp lý để địa phương quyết liệt tiến hành nhiều biện pháp quy hoạch lại vùng đầm, trả lại giá trị vốn có của danh thắng đầm Ô Loan.

kxpe_8a
Bình minh lên trên đầm Ô Loan. Ảnh: Thụy Văn 

Sò huyết đầm Ô Loan từng được khắc trên Dụ đỉnh – một trong cửu đỉnh của triều đình nhà Nguyễn tại Huế để thể hiện sự phong phú của sản vật đặc biệt trong các đầm phá nước lợ suốt dải đất miền Trung. Vị ngon danh bất hư truyền đã thành câu ca trong dân gian ca tụng sò huyết đầm Ô Loan mà nghe qua, chính thứ đặc sản này đã làm lu mờ đi giá trị cảnh quan của khu vực đầm nước lợ ven biển này. 

Nếu nhìn xuống từ đèo Quán Cau, đầm Ô Loan có hình dáng giống hệt một con chim loan sải cánh bay về phía Bắc. Vùng đầm rộng 17,5 cây số vuông chạy suốt các xã ven biển An Ninh Đông, An Hải, An Hòa, An Hiệp và An Cư của huyện Tuy An, Phú Yên, chia nước và nối với biển bằng cửa An Hải. Bình minh lên trên đầm Ô Loan là tuyệt cảnh khi nhìn xuống từ đèo Quán Cau, dáng đầm như bóng chim loan đen thẫm loang loáng mặt nước đổi màu dần khi ánh nắng đầu ngày rọi xuống qua núi Cẩm và cồn An Hải. Cảnh sắc tinh khôi và hoang vu vì khai thác du lịch ở đây hoang sơ nhiều năm qua không có dấu hiệu đột phá. 

Đầm Ô Loan được công nhận là di tích thắng cảnh cấp quốc gia từ năm 1996. Cho đến nay, khai thác du lịch ở khu vực này chưa rõ nét ngoài việc khách du lịch tìm đến đây chỉ mong được thưởng thức đặc sản sò huyết đánh bắt từ đầm Ô Loan. Người dân 5 xã quanh khu vực đầm Ô Loan sinh sống nhiều đời bằng nghề mò sò huyết và nuôi thủy hải sản ven bờ. Khi cung đẩy lên cao, cầu không đủ, hoạt động đánh bắt trở nên ráo riết, tận diệt dẫn đến cạn kiệt nguồn lợi. Hoạt động này xâm hại nghiêm trọng đến nguồn lợi thủy sản cả ven bờ, lòng đầm và ảnh hưởng tới cảnh quan du lịch, gây ô nhiễm cả vùng nuôi trồng diện tích lớn, dẫn tới một số giống thủy sản đặc sản có nguy cơ mất hẳn. Đáng tiếc nhất là đặc sản sò huyết có thể tuyệt chủng, sau đó, các đặc sản quý hiếm và được ưa thích hiện nay cũng nằm trong nguy cơ như hàu, tôm, vẹm...  

Trước đây, người dân có nghề truyền thống bắt sò huyết. Nhiều thôn ven đầm hàng trăm hộ dân cư làm một nghề, mò sò huyết, hàu, đánh cá, bắt tôm... Họ đi bộ trong lòng đầm, chỗ bùn nhuyễn và nông đặc trưng của đầm Ô Loan, lấy chân quặp lấy con sò dưới bùn. Đầm Ô Loan đã từng có những con sò to cỡ nắm tay, nhưng gần đây, nguồn lợi cạn kiệt đến mức UBND tỉnh Phú Yên phải cấm đánh bắt và tiến hành ươm giống, thả lại lòng đầm để bảo vệ nguồn lợi. Việc lo sợ sò huyết Ô Loan biến mất cùng với thương hiệu về món ngon trứ danh thúc giục du khách khắp nơi tìm đến không còn nữa là nỗi lo chính đáng.  

Sau hướng dẫn này, UBND tỉnh Phú Yên và chính quyền địa phương sẽ công bố việc điều chỉnh khoanh vùng các khu vực bảo vệ danh lam thắng cảnh đầm Ô Loan và khẩn trương tổ chức cắm mốc giới các khu vực bảo vệ danh lam thắng cảnh theo diện tích bảo vệ đặc biệt và các mốc giới đã được thống nhất. 

Nếu như trước đây, các khu vực lấn chiếm, xây dựng tự phát trái phép chưa có quy hoạch cụ thể thì bây giờ đã có cơ sở để xử lý. Đặc biệt, sò huyết Ô Loan là sản vật liên quan sống còn đến bảo tồn và phát triển du lịch lâu dài nên quy hoạch sẽ dành 102ha cho vùng nuôi bảo tồn sò huyết đầm Ô Loan. Toàn bộ các hộ dân cư trú làm ảnh hưởng đến cảnh quan lòng đầm sẽ bố trí hợp lý ở các khu tái định cư mới. Những hộ dân sinh sống bằng nguồn lợi lòng đầm sẽ được hướng dẫn cụ thể việc tổ chức nuôi trồng thủy sản đúng quy định. Như vậy, sẽ có một cuộc quy hoạch tổng thể, điều chỉnh và tạo ra mặt bằng chung, tích lũy tiềm năng để đầu tư du lịch tại chỗ. Một “ngày mới” sẽ mở ra cho đầm Ô Loan. 

Theo quy hoạch mới của vùng du lịch đầm Ô Loan, diện tích  khoanh vùng bảo vệ điều chỉnh mới là 1.783ha. Trong đó, khu vực bảo vệ I có diện tích 1.721ha, khu vực bảo vệ II có diện tích 62ha. Kèm theo đó là các mốc giới và trình bày chi tiết trong bản đồ và biên bản điều chỉnh khoanh vùng các khu vực bảo vệ danh lam thắng cảnh. 

Mặt khác, do vị trí địa lý đặc biệt của đầm Ô Loan, nơi này có thể trở thành bảo tàng sống về nguồn lợi thủy sản nước lợ, điểm đến kỳ thú của nghiên cứu đại dương, thủy sản và du lịch. Với trên 200 loài thủy sản khác nhau, đầm Ô Loan đóng vai trò như “cái bụng” dưỡng mùa sinh sản của cá, tôm và các loài nhuyễn thể khác. Thủy hải sản vào và ra theo cửa An Hải thông với biển khiến cho đầm Ô Loan trở thành chỗ trú ngụ sinh sôi của tôm cá đại dương. Nếu Ô Loan ô nhiễm và vơi dần nguồn lợi đồng nghĩa với đại dương cũng cạn kiệt giống loài. Vì vậy, giữ được hệ sinh thái nước lợ tự nhiên của đầm Ô Loan sẽ là tiền đề cho nhiều lĩnh vực phát triển kinh tế của khu vực miền Trung. 

Trong chiến lược khai thác 2020, đầm Ô Loan nối với ghềnh Đá Đĩa, vịnh Xuân Đài của Phú Yên hình thành một hành trình du lịch hấp dẫn của vùng ven biển nhiều tiềm năng Nam Trung bộ. 

Thụy Văn

Bình luận

ZALO