Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 09/12/2021 09:13 GMT+7

Nền văn hóa khác biệt của bộ tộc Chewa

Biên phòng - Bộ tộc Chewa có nền tảng văn hóa tinh thần và xã hội độc đáo khác lạ so với các nhóm bộ tộc khác ở Malawi. Khi nhắc tới bộ tộc Chewa, nhiều người dân Malawi sẽ nghĩ tới ngay vũ điệu hóa trang có tên gọi “Gule wamkulu”. Hiện, dân số của bộ tộc Chewa là khoảng 1,5 triệu người ở Malawi và Zambia.

Đàn ông Chewa nhảy điệu “Gule wamkulu”. Ảnh: Culture Trip

Ban đầu, người Chewa di cư từ Nigeria và Cameroon và định cư ở Zaire (Cộng hòa Dân chủ Congo ngày nay) trước khi đến Malawi và Zambia vào thế kỷ 15. Người Chewa thành lập vương quốc đầu tiên của họ vào khoảng năm 1480. Vào thế kỷ 17, trong các ghi chép của các nhà thám hiểm Bồ Đào Nha ghi nhận phát hiện ra nền văn hóa của người Chewa. Giữa thế kỷ 18, các nền văn hóa và triều đại bắt đầu nở rộ tại Malawi, trong đó người Chewa phân biệt nền văn hóa của bộ tộc bằng ngôn ngữ riêng biệt và hình xăm. Hiện nay, người Chewa chủ yếu định cư ở các huyện Dedza, Kasungu, Dowa, Salima, Nkhotakota, Ntcheu, Mchinji và Lilongwe tại miền Trung Malawi.

Người Chewa thường được các bộ tộc khác rất kính trọng do họ biết sử dụng các bùa phép. Điệu nhảy nổi tiếng “Gule wamkulu” của bộ tộc Chewa được mô tả là điệu nhảy mang màu sắc ma thuật. Trong điệu nhảy, đàn ông Chewa đeo những chiếc mặt nạ kỳ quái tượng trưng cho động vật hoặc các linh hồn. Mặt nạ thường khác các hình đầu chó, cá sấu, sư tử hoặc các linh hồn cây cỏ. Những người đàn ông Chewa đeo mặt nạ thường được gọi là “Chazunda” và “Ngona”. Điệu nhảy “Gule wamkulu” thường được biểu diễn trong các lễ hội hoặc trong các đám tang của bộ tộc. Trong mỗi làng sẽ có nhóm nhỏ 4-5 người phụ trách nhảy điệu “Gule wamkulu”

Người Chewa thờ cúng vị thần có tên là ‘”Chiuta”. Người Chewa tin rằng thần “Chiuta” đã tạo ra các vạn vật thông qua linh hồn của tổ tiên họ và linh hồn của các loài động vật. Họ cũng tin rằng thần “Chiuta” đã tạo ra rừng cây, sông suối trên núi Kapirintiwa - dãy núi nằm dọc theo biên giới Malawi và Mozambique. Người Chewa cũng tin rằng tổ tiên đã khuất của họ vẫn tồn tại sau khi qua đời.

Trong bộ tộc Chewa có hai thị tộc chính là Phiri và Banda. Thị tộc Phiri nổi tiếng với việc đề cao vương quyền, trong khi thị tộc Banda chủ yếu liên quan đến các nhà thần bí học và thầy lang. Người Chewa thường sống trong các ngôi làng truyền thống, mỗi làng có khoảng 50 túp lều. Hầu hết, người sinh sống trong mỗi ngôi làng đều có quan hệ ruột thịt. Mỗi làng đều có mỗi trưởng làng. Quyền sở hữu đất đai do trưởng làng quyết định và thường xuyên thay đổi. Với mỗi lần sinh nở, kết hôn và qua đời, sự phân bổ đất đai của một người trong làng sẽ thay đổi. Theo truyền thống, bộ tộc Chewa theo chế độ mẫu hệ; tuy nhiên, ngày nay, xã hội người Chewa bị bao ảnh hưởng bởi cả chế độ mẫu hệ và phụ hệ.

Người Chewa trồng ngô, rau, thuốc lá, kê, và các loại hạt để làm thực phẩm và trao đổi buôn bán. Người Chewa cũng trồng các loại cây trồng tại những cánh đồng cách xa làng. Do kết cấu của các ngôi làng, hầu hết đất trồng trọt đều nằm ở ngoài rìa làng, còn các khu vườn nhỏ trồng rau được canh tác gần nhà. Số tiền thu về từ việc bán rau củ sẽ do người phụ nữ trong nhà nắm giữ. Người Chewa cũng kiếm sống bằng nghề đánh cá. Cây trồng duy nhất được sản xuất chủ yếu để bán ở các làng Chewa là thuốc lá. Việc trồng cây thuốc lá bắt đầu trước khi trồng ngô một vụ mùa.

Khi một cặp đôi người Chewa quyết định kết hôn, người đàn ông sẽ báo với chú của mình. Sau đó, người chú của cô dâu và chú rể sẽ bàn chuyện cưới xin. Việc bàn luận chủ yếu sẽ liên quan đến tiền, quần hoặc các đồ vật có giá trị để làm của hồi môn. Của hồi môn có tên gọi "Chikole", có thể được trả lại trong trường hợp hôn nhân không được tổ chức.

Mặc dù xã hội người Chewa tiếp xúc với nhiều nền văn hóa của thế giới bên ngoài, nhưng tín ngưỡng và phong tục của bộ tộc vẫn được duy trì nguyên vẹn. Do vậy, ngôn ngữ, tôn giáo của người Chewa có sự khác biệt so với các bộ tộc tại châu Phi,n

Thu Minh

Bình luận

ZALO