Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ tư, 25/11/2020 01:37 GMT+7

Muối Sa Huỳnh… "kêu cứu"

Biên phòng - Dù đang là chính vụ, phải ra đồng để cân chỉnh độ mặn nhằm cho ra những hạt muối tốt, thế nhưng, trên những cánh đồng muối vẫn vắng hoe, chỉ có lưa thưa vài ba người. Đến bây giờ, những con người suốt một đời gắn bó với hạt muối ở Sa Huỳnh, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi không thể tin được rằng, có lúc mình lại phải từ bỏ nghề ông cha truyền lại để chuyển sang làm việc khác...

qfz3_4a
Muối tồn đọng từ năm trước, người dân chờ giá lên cao mới bán, nhưng chờ mãi trong thất vọng ê chề. Ảnh: Trần Lâm

Bỏ nghề muối đi làm thuê

Thấy tôi đưa máy ảnh lên chụp, một cụ ông liền lên tiếng: "Ngày nào cũng có người về đây chụp ảnh, hỏi han này nọ để viết báo, nhưng rồi thông tin có đến được cơ quan chức năng hay không. Những người làm muối chúng tôi sắp phải bỏ nghề. Muối từ năm trước vẫn còn ế cả đống trên kia". Nói rồi, lão ông đưa tay chỉ những đống muối "tồn kho" được người dân che đậy kỹ để chờ thương lái đến mua, nhưng chờ mãi mà chẳng thấy ai.

Lão ông là Nguyễn Hiến, năm nay đã 66 tuổi, nhưng đã có hơn 50 năm vui buồn với nghề muối. Dù tuổi đã cao, sức yếu, nhưng giữa trưa nắng nóng, ông vẫn ra cào muối và đắp bờ cho những ruộng muối khác. Cả đời ông gắn bó với nghề muối, chưa bao giờ nghề cực khổ này đem lại cuộc sống sung túc cho gia đình ông. Thế nhưng, vì nghề gắn bó với ông từ nhỏ và cũng đã trải qua 2-3 thế hệ nên dù khổ cực như thế nào, ông vẫn gắn bó với hạt muối. "Muối thì nó mặn chứ có bao giờ ngọt đâu", câu nói đùa của ông khiến tôi thấy chạnh lòng, bởi để làm ra được hạt muối không phải là chuyện đơn giản, thế nhưng khi bán ra thì quá rẻ mạt so với công sức của người dân.

Nói xong, ông Hiến thở dài rồi lại vác dụng cụ bước từng bước nặng nhọc đi sửa lại bờ để còn đưa nước vào. "Làm ra được hạt muối khó lắm, mỗi ngày chúng tôi chỉ được nghỉ hơn 1 tiếng đồng hồ, còn lại là phải ra đồng để làm, nắng thì canh độ mặn xem đã đủ chưa để còn tăng hoặc giảm nước, trời mưa thì lo cào muối chở vào nhà để tránh ướt. Nói chung là làm cả ngày, không nghỉ, kể cả buổi trưa" - ông Hiến tâm sự.

Nhiều người dân ở đây, họ sống và bám lấy ruộng muối từ nhiều đời, không bao giờ họ nghĩ là sẽ bỏ nghề muối để đi làm nghề khác, dù rằng hạt muối chưa bao giờ đem lại cho họ cuộc sống sung túc. Ở đồng muối Sa Huỳnh, từ 2 năm trở lại đây đã chứng kiến nhiều hộ dân bỏ nghề muối để làm nghề khác.

Như ông Phùng Đình Chánh, năm nay 70 tuổi, gắn bó một đời với hạt muối, đến nay, ông lại bỏ nghề làm muối, không phải tuổi cao, sức yếu mà vì giá muối quá rẻ, quá bèo. Ông kể về phận đời làm muối mà không giấu được nước mắt, ông bảo, nghề này là gia truyền, ở đây ai cũng trải qua 2-3 đời làm muối, nó vận vào thân mình như một cái nghiệp. Vậy mà giờ đây cái nghề gia truyền bao đời ấy lại không nuôi nổi mình. Không ai muốn bỏ đi cái nghề, cái nghiệp của tổ tiên, nhưng vì cuộc sống mưu sinh mà họ đành bấm bụng để bỏ hoang ruộng muối.

"Làm một bao muối 50kg, bán được 30.000 đồng, trừ phí vận chuyển còn 27.000 đồng, vậy thì lấy chi mà ăn. Giá rẻ mạt quá, nhưng chúng tôi già cả rồi, đành phải làm để kiếm được vài ba lon gạo, sống qua ngày" - bà Nguyễn Thị Hoa, một diêm dân ở Sa Huỳnh than thở.

Thương hiệu muối Sa Huỳnh liệu có còn?

Sa Huỳnh là một trong ba vùng sản xuất muối lớn nhất Việt Nam. Cánh đồng muối ở đây có diện tích 120ha, với 557 hộ, ở 2 thôn Tân Diêm và Long Thạnh 1, thuộc xã Phổ Thạnh. Hằng năm, từ cánh đồng muối Sa Huỳnh đã có hàng trăm ngàn tấn muối chất lượng tốt được sản xuất ra và tiêu thụ khắp các vùng miền trong cả nước. Đánh giá cao chất lượng muối ở Sa Huỳnh, năm 2011, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể "Muối Sa Huỳnh". Và cách đó không xa là một nhà máy chế biến muối cũng được xây dựng, thế nhưng, theo nhiều người dân, nhà máy đi vào hoạt động không lâu thì cũng bỏ hoang.

Mấy mươi năm làm muối, giờ bỏ nghề này cũng cay đắng lắm, nhưng biết làm sao được, mình muốn theo với cái nghề của tổ tiên, nhưng giá cả bấp bênh thế này thì sống sao được. Thôi đành có lỗi với cha ông vậy!”

Diêm dân Phùng Đình Chánh chia sẻ nỗi thất vọng.

Mặc dù bỏ muối không làm nữa, nhưng những lúc rảnh rỗi là ông Chánh lại ra đồng để thăm lại những ruộng muối đã gắn bó với mình hàng chục năm qua. Ngồi trong căn chòi dựng lên giữa đồng, nhìn ra đồng muối, trên khuôn mặt già nua, đen sạm của ông không giấu được nỗi buồn.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, năm 2014, sản lượng muối mà bà con ở đây làm ra được là 10 nghìn tấn, nhưng có đến 3,5 tấn tồn đọng cho đến giờ. Và hiện tại, tính từ đầu vụ muối năm 2016 đến nay, đã có hơn 120 hộ bỏ làm nghề, với 30ha ruộng muối bị bỏ hoang. Mới đây, để cứu vãn lại nghề muối nổi tiếng một thời, UBND tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi lập dự án quy hoạch vùng muối Sa Huỳnh, giai đoạn 2016-2025, để lập quỹ đất sản xuất muối, phát triển làng nghề và tạo thu nhập ổn định cho người dân. Ông Phan Huy Hoàng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Ngãi, hứa hẹn: "Sau khi quy hoạch chi tiết vùng sản xuất muối và phát triển các làng nghề thì chất lượng muối sẽ đảm bảo, người làm muối cũng sẽ có thu nhập khá hơn".

Người làm muối và giá muối có khá lên được hay không thì đó là chuyện của tương lai, sau khi dự án hoàn thành. Còn bây giờ, chỉ nhìn vào những ruộng muối cùng nhà máy muối bị bỏ hoang, cũng đủ làm cho nhiều người cảm thấy nuối tiếc về thương hiệu muối Sa Huỳnh vang bóng một thời.

Trần Lâm

Bình luận

ZALO