Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 20/04/2021 07:31 GMT+7

Lời ru buồn trên đỉnh Làng Mô

Biên phòng - Đang ngồi trên ghế nhà trường, những đứa trẻ người dân tộc Mông ở tuổi "ăn chưa no, lo chưa tới" đã bỏ ngang việc học để về nhà lấy vợ, lấy chồng và làm bố, làm mẹ ở tuổi 13 - 14. Để rồi từ đó, hủ tục, lạc hậu, đói nghèo đeo bám mãi và kéo theo là hệ lụy cho sự phát triển về thể chất của thế hệ tương lai.

sc1r_16a
Bữa cơm đạm bạc của vợ chồng Sùng Thị Dở và các con. Ảnh: Đức Duẩn

Trong cái lạnh tê tái đầu đông, lời ru của người mẹ trẻ vọng ra từ căn nhà gỗ bên sườn núi, hút vào đại ngàn chất chứa nỗi buồn sâu lắng về cuộc sống đầy gian khó đang chờ ở phía trước. Ở tuổi 14, đang tuổi ăn, tuổi lớn, Vừ Thị Nhinh đã theo chồng về ở bản Làng Mô, xã Làng Mô, huyện biên giới Sìn Hồ (Lai Châu) và đã làm mẹ được hơn 7 tháng. Đứa bé sinh ra èo oặt, ốm đau liên miên khi cả bố và mẹ vẫn còn là những đứa trẻ. Đã cuối giờ chiều, Nhinh đợi chồng đi nương về mà trong nhà chẳng còn gì để ăn. Bữa tối của cháu bé chỉ là gói cháo trắng còn sót lại từ chiều hôm trước.

Nhinh cho biết, nhà có 5 anh chị em ở tận xã Pú Đao, huyện Nậm Nhùn. Nhinh gặp chồng trong dịp Tết năm 2015, khi em đang theo học lớp 7 tại trường Trung học cơ sở (THCS) bán trú của xã và khi đó chồng Nhinh đang học lớp 9. Nói chuyện với nhau mấy lần thấy vui, chồng rủ bảo về nhà chơi rồi nhốt luôn không cho về theo phong tục “bắt vợ” của người Mông. Chỉ vài ngày sau, chồng và bố mẹ chồng mang lễ đến nhà hỏi, vậy là từ đó em và chồng bỏ học về làm vợ chồng của nhau.

Vượt qua con dốc dựng đứng, ngôi nhà của Sùng Thị Dở đơn sơ ém mình bên sườn núi. Tài sản có giá trị nhất trong nhà chỉ là gần chục bao thóc mới thu hoạch với mấy cái nồi méo mó đen nhẻm. Năm nay, Dở 17 tuổi và chồng kém một tuổi, nhưng đã là bố mẹ của hai đứa con một trai, một gái nheo nhóc. Từ khi có đứa con thứ hai cách đây hơn một năm, bố mẹ cho ra ở riêng nên cuộc sống vốn đã thiếu thốn, vất vả nay càng khó khăn hơn. Sùng Thị Dở hồn nhiên cho biết: Học hết lớp 5 thì em nghỉ học để lấy chồng. Lúc lấy chồng thì vẫn còn nhỏ không biết gì, có con, rồi đi làm nuôi con, em mới biết khó khăn thế nào. Bây giờ có con rồi thì phải làm để lo cho con cái.

Việc lấy vợ, lấy chồng của người Mông trên đỉnh núi mù sương xã Làng Mô này cũng hồn nhiên như cỏ cây, hoa lá trong rừng. Chỉ cần thấy thích nhau là về nói với bố mẹ mang lợn, gà và vài đồng bạc trắng đến hỏi rồi về ở với nhau là thành vợ chồng. Câu chuyện dựng vợ, gả chồng của đồng bào nơi đây có từ ngàn đời nay như một lẽ tự nhiên, chỉ để mục đích thêm người làm và duy trì nòi giống. Mặc dù địa phương đã xây dựng hương ước, phạt tiền, phạt thóc những cặp vợ chồng tảo hôn, nhưng cũng không thể giải quyết được khi những đứa trẻ thích nhau và được bố mẹ đồng ý.

Thầy giáo Nguyễn Anh Tuấn, Hiệu trưởng trường THCS xã Làng Mô, huyện Sìn Hồ cho biết: Trong những buổi lên lớp, nhà trường cũng lồng ghép các buổi giao lưu, học về giới tính để các em nhận thức rõ hơn về tác hại của việc tảo hôn, nhưng chẳng mấy chuyển biến. Chỉ tính từ năm 2015-2016, nhà trường đã ghi nhận gần 10 trường hợp học sinh lấy vợ, lấy chồng khi các em đang học từ lớp 6 đến lớp 9. Làng Mô là xã đặc biệt khó khăn của huyện Sìn Hồ, 100% học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Mặc dù cấp ủy, chính quyền địa phương cũng đã vào cuộc rất mạnh mẽ, nhưng tình trạng tảo hôn vẫn còn xảy ra. Cũng đã có trường hợp vừa học hết lớp 6, bắt đầu bước sang tuổi 13 đã lấy chồng, lấy vợ. Các phụ huynh chấp nhận phạt để cho con em họ lấy vợ, lấy chồng sớm.

801m_16b
Ở tuổi 14, nhưng Vừ Thị Nhinh ở bản Làng Mô, xã Làng Mô đã phải làm mẹ. Ảnh: Đức Duẩn

Gần 20 năm bám trụ trên mảnh đất khắc nghiệt đầy sương, gió Làng Mô, với công việc khám, chữa bệnh cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn, Trạm trưởng Trạm y tế Làng Mô, ông Vũ Tiến Thư không thể nào quên những ca sinh non, những đứa trẻ dị tật bẩm sinh khi mẹ chúng là những đứa trẻ. Trong số đó, rất nhiều đứa bé đã chết sau khi được sinh ra vì cơ thể người mẹ chưa phát triển toàn diện. Những đứa trẻ may mắn sống được thì cũng thấp còi, suy dinh dưỡng... Theo thống kê của Trạm y tế xã Làng Mô từ đầu năm đến nay, có 32 cặp lấy nhau thì có tới 26 cặp tảo hôn, trong đó chủ yếu tập trung trong đồng bào Mông và Dao. Trạm trưởng Vũ Tiến Thư buồn rầu chia sẻ, trường hợp các cháu độ tuổi 13, 14 tuổi đã kết hôn sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, cũng như kinh tế gia đình.

Chia tay Làng Mô khi mặt trời đã khuất sau dãy núi, màn sương đêm bắt đầu bao phủ khắp các bản làng, khiến cái lạnh càng thêm tê tái. Thế nhưng, tê tái hơn là câu chuyện buồn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống của những cặp vợ chồng đang ở tuổi thiếu niên vẫn chưa có lời giải. Hình ảnh những đứa trẻ dị tật, thấp còi, thiểu năng trí tuệ vẫn còn vang vọng giữa đại ngàn qua lời hát ru buồn của những người mẹ trẻ.

Đức Duẩn

Bình luận

ZALO