Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 28/01/2022 12:59 GMT+7

Linh hoạt thực hiện chính sách ở địa bàn vừa thoát nghèo

Biên phòng - Giai đoạn 2021-2025, hàng nghìn thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi không còn trong danh sách đặc biệt khó khăn (ĐBKK); kéo theo đó là hàng triệu người dân không còn được hưởng các chính sách hỗ trợ an sinh thiết yếu, nguy cơ gây áp lực lên việc thực hiện nhiều chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH). Điều này đòi hỏi các cấp ngành, địa phương phải đánh giá kịp thời tác động của sự thay đổi để linh hoạt xây dựng, thực hiện chính sách.

Bài 1: Nguy cơ rơi vào “bẫy nghèo”

Sau khi nhiều địa phương thoát khỏi danh sách ĐBKK, người dân sẽ không còn được hưởng chính sách hỗ trợ mua thẻ bảo hiểm y tế (BHYT). Nguy cơ mất căn bằng về an sinh xã hội đang hiện hữu do giảm diện bao phủ BHYT trong vùng đồng bào DTTS.

Chi hội Phụ nữ thôn Sấn Pản, xã Nậm Chảy, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai vận động hội viên trồng chuối xuất khẩu để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống (ảnh chụp trước thời điểm bùng phát dịch Covid-19). Ảnh: Quốc Hồng

Tác động trên diện rộng

Huổi Luông là xã biên giới của huyện Phong Thổ (tỉnh Lai Châu). Toàn xã có 21 bản với 1.442 hộ, 7.605 nhân khẩu; gần 100% đồng bào DTTS sinh sống; trong đó, dân tộc Hà Nhì, Dao, Mông chiếm đa số.

Với nhiều nỗ lực, tháng 4-2021, Huổi Luông được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Vì thế, Huổi Luông không được đưa vào danh sách xã khu vực III giai đoạn 2021-2025 theo Quyết định số 861/QĐ-TTg ngày 4/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ (QĐ 861).

Khi Huổi Luông không còn là xã nghèo, người dân trên địa bàn cũng không được hưởng nhiều chính sách, trong đó có hỗ trợ mua thẻ BHYT. Trong bối cảnh bị tác động nặng nề bởi đại dịch Covid - 19, thu nhập giảm, việc thôi hưởng chính sách mua BHYT khiến nhiều hộ nghèo ở xã không khỏi băn khoăn.

Gia đình chị Lý Phương Thảo, dân tộc Dao, ở bản Na Sa Phìn, xã Huổi Luông, có nguồn thu nhập chính từ trồng chuối. Những năm trước, chuối dễ bán và bán với giá cao, mỗi chuyến chuối thu về 5 - 6 triệu đồng, nhưng nay vì dịch bệnh, một chuyến chuối đem lại thu nhập chẳng đáng là bao.

Vì thế, khi thôi hưởng chính sách hỗ trợ mua thẻ BHYT, chị phải đóng thêm hơn 800.000 đồng/năm để mua BHYT hộ gia đình. Số tiền tuy không nhiều, nhưng cộng với những khoản phải đóng thêm do chính sách hỗ trợ bị “cắt” (đóng thêm 400.000 đồng/tháng và 10kg gạo học bán trú cho con, tiền điện…) khiến “hầu bao” của gia đình chị vốn đã eo hẹp nay càng thêm bức bách.

Theo chị Thảo, sau khi được cán bộ giải thích vì sao thôi hưởng chính sách, chị đã hiểu và đồng thuận với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, do năm nay không bán được chuối, không có thu nhập, kinh tế gia đình chị rất khó khăn nên vẫn mong muốn tiếp tục được hỗ trợ.

Chị Thảo là một trong hằng trăm nghìn nhân khẩu trên địa bàn tỉnh Lai Châu thôi hưởng chính sách hỗ trợ mua BHYT sau khi có QĐ 861. Theo số liệu của Bảo hiểm Xã hội (BHXH) tỉnh Lai Châu, đối chiếu với danh sách phê duyệt theo QĐ 861, toàn tỉnh có 105.984 người đang tham gia BHYT sẽ thôi hưởng chính sách hỗ trợ mua BHYT.

Đây cũng là tình trạng chung ở tất cả các địa phương vùng đồng bào DTTS sau khi có quyết định phê duyệt danh sách xã khu vực III, thôn, bản ĐBKK giai đoạn 2021-2025 của Trung ương. Số liệu của BHXH Việt Nam cho thấy, kể từ tháng 8/2021, cả nước có khoảng 4 triệu người không còn được Nhà nước tiếp tục hỗ trợ về BHYT.

“Bẫy nghèo” rình rập

Số lượng người thôi hưởng chính sách lớn đang gây áp lực nặng đến việc thực hiện chỉ tiêu bao phủ BHYT toàn dân. Điều này không còn là nguy cơ mà đang hiện hữu ở hầu hết các địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Trở lại xã biên giới Huổi Luông, thu nhập bị giảm mạnh bởi tác động của đại dịch Covid - 19 nên người dân trên địa bàn xã rất khó chi trả mua BHYT. Vì thế, tỷ lệ bao phủ BHYT của Huổi Luông đã giảm từ 98% xuống 61,3% sau khi xã thoát khỏi diện nghèo.

Đây cũng là thực trạng chung của tỉnh Lai Châu. Theo số liệu của BHXH tỉnh, sau khi chính sách hỗ trợ bị cắt giảm, tỷ lệ bao phủ BHYT của tỉnh đã giảm từ 96% xuống 73,7% dân số.

Không riêng tỉnh Lai Châu mà “độ phủ” BHYT đang giảm đáng báo động ở các địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi. Có địa phương giảm từ 97% xuống 94%, có địa phương giảm từ 95% xuống 90%... Thậm chí, một số địa phương có tỷ lệ giảm sâu, ngoài tỉnh Lai Châu thì tại tỉnh Quảng Bình, tỷ lệ bao phủ BHYT đã giảm từ 96% xuống 85%.

Hỗ trợ mua bảo BHYT là chính sách an sinh nhân văn, bảo đảm công tác chăm sóc sức khỏe cho đồng bào DTTS nghèo (ảnh chụp trước thời điểm bùng phát dịch Covid-19). Ảnh: Trọng Bảo

Thực tế cho thấy, với một bộ phận không nhỏ người dân, chủ yếu là đồng bào DTTS, dù địa phương đã thoát nghèo, nhưng kinh tế gia đình vẫn chưa vững, thu nhập lại bị ảnh hưởng bởi đại dịch. Do đó, khi thôi hưởng chính sách hỗ trợ, khả năng tài chính để mua thẻ 1 lần cho tất cả mọi người trong gia đình là rất khó thực hiện.

Với giá viện phí như hiện nay, một người ốm không có BHYT là gia đình có nguy cơ cao rơi vào “bẫy nghèo”. Hơn nữa, đại dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp, nếu như không may xảy ra ốm đau, không được quỹ BHYT chi trả, nguy cơ tái nghèo sẽ rất cao.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc ngân sách Nhà nước phải chi cho an sinh xã hội, bảo trợ xã hội tăng lên rất lớn. Đồng thời, việc thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021- 2025 (giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi) sẽ gặp khó khăn, dẫn đến mất ổn định về kinh tế, chính trị, xã hội ở địa phương.

Những nguy cơ từ việc cắt giảm địa bàn, đối tượng hưởng chính sách hỗ trợ BHYT đã được thảo luận tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn liên quan đến nhóm vấn đề về lĩnh vực y tế, lao động, thương binh và xã hội, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV. Nhiều đại biểu Quốc hội quan ngại, trong số những người không còn được Nhà nước hỗ trợ BHYT, có nhiều trường hợp không có khả năng để tự mua BHYT cho cá nhân và hộ gia đình, phần lớn rơi vào hộ đồng bào DTTS. Do đó, các cấp, ngành, địa phương cần có chính sách hỗ trợ linh hoạt đặc thù cho người dân đồng bào DTTS, nhất là ở khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa vừa thoát nghèo để từng bước thích ứng.

Đề án tổng thể phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 được Quốc hội khóa XIV phê duyệt tại Nghị quyết số 88/2019/QH14 đặt mục tiêu đến năm 2025 có 98% đồng bào DTTS tham gia BHYT. Để đạt được mục tiêu này thì cần linh hoạt thưc thi chính sách hỗ trợ BHYT sau khi có sự điều chỉnh địa bàn, đối tượng thụ hưởng.

Bài 2: Phép thử khó cho giáo dục miền núi

Sỹ Hào

Bình luận

ZALO