Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 28/01/2022 12:14 GMT+7

Linh hoạt thực hiện chính sách ở địa bàn vừa thoát nghèo (bài 3)

Biên phòng - Ủy ban Dân tộc đang xây dựng Báo cáo đánh giá tác động trong thực hiện chính sách dân tộc trên địa bàn các xã, thôn đặc biệt khó khăn (ĐBKK) giai đoạn 2016-2020 để đề xuất thực thi chính sách phù hợp với những địa bàn vừa thoát nghèo trong giai đoạn 2021-2025. Nhưng trước khi có chính sách mới, ngoài những kiến nghị với Trung ương thì các địa phương cần linh hoạt huy động nguồn lực hỗ trợ kịp thời người dân.

Bài 3: Chuyển tiếp để thích nghi linh hoạt

Từng bước thích ứng

Gia Lai là một trong những địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) sinh sống, chiếm 44% trong tổng số 374.512 hộ toàn tỉnh. Mặc dù đã có nhiều cải thiện, nhưng đời sống của một bộ phận đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn; chưa kể còn chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid - 19.

Đồng bào DTTS sinh sống tại các thôn, xã vừa thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn tiếp tục được tỉnh Quảng Ninh hỗ trợ mua bảo hiểm y tế. Ảnh: Tư liệu

Theo báo cáo tổng kết thực hiện Nghị định số 05/2011/NĐ-CP về công tác dân tộc của Ban Dân tộc tỉnh Gia Lai, hiện, tỷ lệ hộ nghèo DTTS vẫn còn chiếm 11,14% tổng số hộ DTTS toàn tỉnh. Đặc biệt, tỷ lệ người DTTS đi học đúng độ tuổi còn thấp, nhất là ở cấp trung học phổ thông (34,7%); tỷ lệ người DTTS chưa biết đọc, biết viết tiếng Việt còn khá cao (33,8%). Phần lớn hộ nghèo DTTS sinh sống tập trung ở các địa bàn ĐBKK của tỉnh.

Từ năm 2021, theo Quyết định số 861/QĐ-TTg ngày 4/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ, Gia Lai giảm 19 xã khu vực III, 89 xã khu vực II và giảm 87 thôn làng ĐBKK so với giai đoạn trước.Theo báo cáo của Ban Dân tộc tỉnh Gia Lai, biến động này đã tác động đến gần 240.000 đối tượng thụ hưởng các chính sách đặc thù triển khai trên địa bàn ĐBKK của tỉnh, với tổng kinh phí thực hiện của năm 2021 là gần 130 tỷ đồng. Trong đó, riêng về BHYT có 213.017 đối tượng thôi hưởng chính sách, với kinh phí 85,41 tỷ đồng.

Đối với lĩnh vực giáo dục, toàn tỉnh có 11.484 trường hợp thôi hưởng chính sách phát triển giáo dục mầm non, với kinh phí 11,16 tỷ đồng. Ngoài ra, còn có 2.256 học sinh thôi hưởng chính sách hỗ trợ học sinh và trường phổ thông ở xã, thôn ĐBKK, với kinh phí 3,65 tỷ đồng; có 8.966 học sinh thôi hưởng chính sách miễn, giảm học phí, với kinh phí 2,6 tỷ đồng…

Theo ông Kpă Đô, Trưởng ban Dân tộc tỉnh Gia Lai, để người dân tại các địa bàn đã thoát nghèo trong giai đoạn 2021-2025 có thời gian chuẩn bị, UBND tỉnh Gia Lai đã đề nghị Trung ương cho tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ đặc thù đến ngày 31/12/2021 để tránh biến động; từ năm 2022 trở đi, thực hiện theo phạm vi, đối tượng mới. Đối với chế độ cho học sinh DTTS, tỉnh kiến nghị áp dụng thực hiện đến hết năm học 2021 – 2022 (tức là đến hết tháng 6/2022).

Cũng như Gia Lai, trước những tác động của việc giảm địa bàn ĐBKK trong bối cảnh chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid - 19, hầu hết các địa phương đều kiến nghị lùi thời gian áp dụng để người dân từng bước thích ứng với sự thay đổi về chính sách. Như tỉnh Lai Châu, Ban Dân tộc tỉnh kiến nghị Chính phủ hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho đồng bào DTTS sinh sống ở các xã khu vực II, III theo các tháng đến hết năm 2021.

Đối với lĩnh vực giáo dục, Ban Dân tộc tỉnh Lai Châu kiến nghị tỉnh và Trung ương nghiên cứu chủ trương xây dựng chính sách để hỗ trợ cho đối tượng học sinh không còn chế độ khi các xã chuyển từ khu vực III, khu vực II sang khu vực I. Đối tượng hỗ trợ tập trung chủ yếu là học sinh (chỉ hỗ trợ tiền ăn bán trú cho học sinh); mức hỗ trợ sẽ thấp hơn mức cũ và giảm dần theo các năm.

Linh hoạt huy động nguồn lực

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 3695/VPCP-QHĐP ngày 2/6/2021 của Văn phòng Chính phủ, Ủy ban Dân tộc đã đề nghị các địa phương rà soát, đánh giá và đề xuất giải pháp trong thực hiện các chế độ, chính sách trên địa bàn tại các xã, thôn ĐBKK thuộc vùng DTTS và miền núi giai đoạn 2016 – 2020, nay không còn thuộc diện ĐBKK giai đoạn 2021-2025. Ủy ban Dân tộc cũng đã xây dựng Dự thảo Báo cáo đánh giá tác động của việc chuyển giao giữa hai giai đoạn để trình Chính phủ ban hành chính sách phù hợp trong tình hình mới.

Đầu tháng 10/2021, Ủy ban Dân tộc đã chủ trì họp với các bộ, ban, ngành để đánh giá và đề xuất các giải pháp trong thực hiện các chế độ chính sách trên địa bàn các xã, thôn ĐBKK. Tại phiên họp này, các ý kiến đã phân tích rõ hơn những yêu cầu đối với triển khai chính sách như thời điểm thực hiện, ảnh hưởng của sự tiếp nối và ngắt quãng đối với đối tượng thụ hưởng, độ trễ và duy trì những thành tựu đạt được của chính sách… Qua đó, đề xuất xây dựng chính sách có tính bền vững, đáp ứng yêu cầu và đòi hỏi của thực tiễn.

Tiếp nối các chính sách hỗ trợ theo hướng giảm dần giúp người dân có ý chí vươn lên để thoát nghèo bền vững (Trong ảnh: Gia đình bà Ksor Đơnh, làng Dọch Kuế, xã Ia Krai, huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai đã vươn lên thoát nghèo nhờ nuôi bò từ nguồn vốn hỗ trợ của Chính phủ).

Nhưng thiết nghĩ, thay vì chờ đợi, các địa phương cần có những giải pháp linh hoạt để hỗ trợ người dân chịu tác động bởi sự thay đổi của chính sách. Thực tế, có nhiều địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi đã linh hoạt huy động, bố trí nguồn lực để tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ khi có sự biến động về địa bàn ĐBKK.

Tại Quảng Ninh, trước khi có danh sách địa bàn ĐBKK giai đoạn 2021-2025 trên cả nước, tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU ngày 17/5/2021 phê duyệt Chương trình tổng thể phát triển bền vững kinh tế, xã hội gắn với bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh ở các xã, thôn, bản vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo của tỉnh giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.

Theo nghị quyết này, 35 xã của 9/13 huyện, thị xã thành phố sẽ được hỗ trợ 100% kinh phí để tiếp tục mua bảo hiểm y tế cho người DTTS đang sinh sống tại các xã, thôn mới ra khỏi vùng khó khăn đến hết ngày 31/12/2025. Trong đó, có 68.000 người dân (khoảng 14.000 học sinh) tại các vùng vừa thoát khỏi diện ĐBKK sẽ được hỗ trợ bảo hiểm y tế.

Hay tỉnh Quảng Nam, dù còn là tỉnh nghèo, nhưng từ nhiều năm nay luôn bố trí ngân sách địa phương để thực hiện chính sách hỗ trợ đối với học sinh DTTS đang học tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh, nhưng không được hưởng chế độ thực hiện tại các địa bàn ĐBKK. Trong 3 năm (2019-2021), tỉnh đã chi ngân sách địa phương khoảng 115 tỉ đồng để thực hiện.

Giai đoạn 2021 - 2026, chính sách này tiếp tục được triển khai theo Nghị quyết số 27/2021/NQ-HĐND ngày 22/7/2021 của HĐND tỉnh. Như vậy, với học sinh ở các địa bàn đã thoát nghèo từ năm 2021 của tỉnh Quảng Nam vẫn tiếp tục được hỗ trơ, không xảy ra “đứt gãy” chính sách.

Cách làm của tỉnh Quảng Nam, Quảng Ninh rất cần được các địa phương nghiên cứu, triển khai để tiếp tục hỗ trợ cho người dân ở các địa bàn vừa thoát khỏi tình trạng ĐBKK. Bởi thực tế, dù xã, thôn, bản đã thoát nghèo, nhưng đời sống của một bộ phận người dân vẫn chưa có nhiều cải thiện. Sự nối tiếp các chính sách hỗ trợ theo hướng giảm dần sẽ giúp người dân tránh khỏi “bẫy nghèo” trong bối cảnh dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp, từ đó khơi dậy ý chí vươn lên để thoát nghèo bền vững.

Từ ngày 1-1-2022, các địa phương mới tổng rà soát hộ nghèo, cận nghèo năm 2021. Nhưng dự báo, tỷ lệ hộ nghèo, nhất là hộ nghèo người DTTS năm 2021 sẽ tăng mạnh do áp dụng theo chuẩn nghèo mới giai đoạn 2021-2025, nhất là tiêu chí thu nhập. Theo Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, khi áp dụng tiêu chí mới, tại thời điểm tháng 1-2021, cả nước đã tăng 2,32 triệu hộ nghèo so với cuối năm 2020. Dưới tác động của dịch Covid-19, nguồn thu giảm thì càng làm gia tăng tỷ lệ hộ nghèo.

Sỹ Hào

Bình luận

ZALO