Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 31/01/2023 02:01 GMT+7

Làng nghề thổ cẩm ở Piêng Lau

Biên phòng - Mới đây, bản Piêng Lau, xã Na Loi, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An vinh dự đón nhận Bằng công nhận làng nghề dệt thổ cẩm. Đây không chỉ là niềm vui, niềm tự hào của bà con đồng bào người Thái, mà còn khẳng định sự quan tâm, tạo điều kiện trong bảo tồn, phát triển nghề truyền thống và tạo công ăn việc làm cho bà con của cấp ủy, chính quyền địa phương nơi đây.

Đa số những người dệt thổ cẩm ở bản Piêng Lau là những người đã có tuổi. Ảnh: Anh Bách

Thăng trầm làng nghề

Bản Piêng Lau được thành lập năm 1972, với 100% là đồng bào người Thái, do đó, đời sống vật chất và sinh hoạt tinh thần nơi đây mang đặc trưng văn hóa dân tộc Thái. Về sản xuất, họ canh tác theo hình thức tập trung canh tác lúa nước, phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, khí hậu. Về ăn, ở, họ ở trong nhà sàn truyền thống của người Thái và ăn các món ăn ưa thích như xôi, thịt giàng, moọc cá, lam nhoọc, canh măng và uống rượu cần. Về trang phục, nam có trang phục giống người Kinh, còn nữ mặc váy và áo truyền thống của người Thái. Váy áo thường do tự tay những người phụ nữ thêu dệt để phục vụ bản thân và những người trong và ngoài bản có nhu cầu. Truyền thống tự may mặc trang phục bắt nguồn từ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Thái từ xa xưa được lưu giữ đến ngày nay.

Từ nhiều đời trước, trong cộng đồng người Thái đã hình thành nghề nuôi tằm kéo tơ và dệt thổ cẩm. Theo phong tục tập quán, người phụ nữ Thái ngoài việc chăm sóc chồng con, chăm sóc gia đình thì còn phải biết thêu dệt. Kỹ năng thêu, dệt được coi là một chuẩn mực để đánh giá sự đảm đang, khéo léo của người phụ nữ Thái, do đó, ngoài những giờ đi làm nương, làm rẫy về, phụ nữ còn tranh thủ học và dệt một số trang phục để phục vụ bản thân mình. Dần dần, do nhu cầu của thị trường, họ dệt bán cho phụ nữ người Khơ Mú và xuất bán đi các nơi để tăng thêm thu nhập.

Cứ như vậy, nghề dệt thổ cẩm được chị em phụ nữ ở Piêng Lau truyền dạy cho nhau để lưu giữ đến nay. Vào năm 2006 đến năm 2015, nghề dệt thổ cẩm ở bản Piêng Lau có dấu hiệu lắng xuống do sự xâm nhập và giao thoa về kinh tế, văn hóa giữa các dân tộc với nhau. Nguồn thu nhập từ nghề dệt thổ cẩm không đáp ứng được nhu cầu thực tế của gia đình, nên nhiều người dân đã không mặn mà với nghề truyền thống của cha ông.

Tín hiệu đáng mừng là từ năm 2016 đến nay, bản Piêng Lau đã phục hồi trở lại nghề dệt thổ cẩm, do sự quan tâm, tạo điều kiện của chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan kết nối, tiêu thụ, tạo thêm nhiều cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ và khẳng định thương hiệu thổ cẩm Piêng Lau. Sản phẩm dệt thổ cẩm (váy, áo, khăn, túi, ví) của chị em phụ nữ bản Piêng Lau luôn được khách hàng gần xa ưa chuộng, bởi chất lượng tốt, mẫu mã đa dạng, phong phú. Đến nay, đã có 74 hộ, chiếm 79,57% tổng số hộ dân của bản Piêng Lau tham gia nghề dệt thổ cẩm và đem về nguồn thu đáng kể, góp phần cải thiện đời sống gia đình.

Những sản phẩm thổ cẩm do chính tay những người phụ nữ bản Piêng Lau sản xuất. Ảnh: Anh Bách

Bà Vi Thị Mai, một người có thâm niên trong nghề dệt thổ cẩm cho biết, nguyên vật liệu để làm nên những tấm thổ cẩm truyền thống của đồng bào người Thái ở bản Piêng Lau phải trải qua nhiều công đoạn, đầu tiên là nuôi tằm, lấy tơ, kéo sợi, lúc kéo sợi phải đều tay để đảm bảo sợi chỉ đều, đẹp, mịn và nhuộm màu theo từng nhu cầu dệt. Sau khi hoàn thành các khâu chuẩn bị mới đến công đoạn dệt. Nếu dệt vải trắng đơn giản thì mỗi ngày được nhiều. Nhưng nếu dệt hoa văn, dệt theo thiết kế thì mỗi ngày chỉ được 10-15cm.

Đa dạng mẫu mã để giữ nghề

Bà Vi Thị Hồng có thâm niên làm nghề dệt đến nay đã 30 năm, vừa đưa tay thoăn thoắt trên khung dệt, bà Hồng cho hay, trước kia, bà là người ở bản Hoa Lý, xã Mỹ Lý lấy chồng về bản Piêng Lau. Từ ngày theo chồng về đây, bà đã học và tự tay dệt váy, áo cho mình và những người trong nhà. Hiện nay, bà Hồng đã cao tuổi, không thể đi làm nương, làm rẫy, ngoài việc ở nhà trông nom nhà cửa, hàng ngày, bà cũng tranh thủ dệt thổ cẩm để kiếm thêm thu nhập, trang trải cuộc sống cho gia đình. Tùy theo từng loại sản phẩm, có giá tiền công khác nhau, ví như mỗi chiếc khăn làm bằng thổ cẩm, bà phải làm mất khoảng thời gian 2-3 ngày, trừ nguyên vật liệu, bán ra có giá 250.000 đồng, bà cũng có thêm thu nhập.

Chị Lương Thị Ỏn và các sản phẩm do chính mình thiết kế mẫu mã. Ảnh: Anh Bách

Ngày nay, khi hàng hóa dệt may công nghiệp với nhiều mẫu mã bắt mắt, tiện dụng thì những sản phẩm của người dân bản Piêng Lau vẫn được bán đi nhiều nơi và sang cả Lào, Thái Lan, bởi vẻ đẹp độc đáo, hoa văn được làm cầu kỳ, tinh xảo, với nét đặc trưng riêng. Chị Lương Thị Ỏn, một trong những gia đình có cơ sở sản xuất thổ cẩm lớn ở bản Piêng Lau và là người thu mua sản phẩm của bà con để mang đi tiêu thụ ở các địa bàn chia sẻ: “Để có nhiều sản phẩm, mẫu mã đa dạng, qua tìm hiểu các thị trường, tôi đã thiết kế ra các mẫu mã mới và hướng dẫn người dân sản xuất để dễ dàng tiêu thụ. Ngoài tiền nguyên vật liệu, tùy theo giá trị và độ khó của từng sản phẩm để trả tiền công cho chị em. Các sản phẩm do tôi thu mua để bán sang Lào, Thái Lan có giá từ 500.000 đến 1 triệu đồng/sản phẩm”.

Ngày nay, khi hàng hóa dệt may công nghiệp với nhiều mẫu mã bắt mắt, tiện dụng thì những sản phẩm của người dân bản Piêng Lau vẫn được bán đi nhiều nơi và sang cả Lào, Thái Lan, bởi vẻ đẹp độc đáo, hoa văn được làm cầu kỳ, tinh xảo, với nét đặc trưng riêng. Chị Lương Thị Ỏn, một trong những gia đình có cơ sở sản xuất thổ cẩm lớn ở bản Piêng Lau và là người thu mua sản phẩm của bà con để mang đi tiêu thụ ở các địa bàn chia sẻ: “Để có nhiều sản phẩm, mẫu mã đa dạng, qua tìm hiểu các thị trường, tôi đã thiết kế ra các mẫu mã mới và hướng dẫn người dân sản xuất để dễ dàng tiêu thụ. Ngoài tiền nguyên vật liệu, tùy theo giá trị và độ khó của từng sản phẩm để trả tiền công cho chị em. Các sản phẩm do tôi thu mua để bán sang Lào, Thái Lan có giá từ 500.000 đến 1 triệu đồng/sản phẩm”.

Hiện nay, dù đã được công nhận là làng nghề, nhưng bản Piêng Lau vẫn chưa có xưởng sản xuất tập trung và trưng bày sản phẩm, đường sá đi lại vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là về mùa mưa, nên việc buôn bán, trao đổi hàng hóa, nguyên vật liệu vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Lô Thái Bình, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Na Loi thì trên địa bàn xã đã có 2 bản là Na Loi và Piêng Lau được công nhận làng nghề dệt thổ cẩm. “Sắp tới, bản Piêng Lau tiếp tục được quy hoạch vùng phát triển nghề tiểu thủ công nghiệp của xã. Chúng tôi sẽ khắc phục những khó khăn, đặc biệt là thị trường tiêu thụ để mở rộng quy mô sản xuất, giao lưu, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm giữa các làng trong và ngoài xã nhằm nâng cao chất lượng và đa dạng về mẫu mã sản phẩm” - ông Bình nói.

“Thời gian tới, chúng tôi tập trung tuyên truyền, vận động người dân nhân rộng làng nghề ra các bản khác trong địa bàn để bà con có thêm thu nhập. Đồng thời, nắm bắt, tận dụng lợi thế của bản và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với bản để tạo động lực, đưa nghề dệt thổ cẩm phát triển mạnh mẽ hơn và trở thành nghề thu nhập chính, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nơi đây”. ông Lô Thái Bình khẳng định

Anh Bách

Bình luận

ZALO