Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ tư, 21/04/2021 03:45 GMT+7

Khơi lại ngọn lửa dân ca Nùng Dín

Biên phòng - Từ bao đời, bà con dân tộc Nùng luôn coi dân ca của mình như một phương thức giao tiếp quan trọng, là lời tâm sự, lời tỏ tình, là tiếng nói của con tim. Vậy mà đã có thời gian, ở xã Nấm Lư, huyện Mường Khương (Lào Cai) - địa phương có tới 81% là người Nùng Dín (một nhánh của dân tộc Nùng), những làn điệu ấy đã ít nhiều mai một, cho tới khi lại có cơ hội được bảo tồn và phát triển với sự ra đời của Câu lạc bộ dân ca Nùng Dín do Nghệ nhân ưu tú Hoàng Xín Hòa thành lập.

v5p7_22a
Nghệ nhân Hoàng Xín Hòa dạy hát dân ca cho các cháu nhỏ trong thôn bản. Ảnh: CTV

Người "góp nhặt" làn điệu dân ca

Người Nùng Dín ở Mường Khương vốn coi trọng dân ca của dân tộc mình và nó đã ăn sâu vào máu thịt như một nét đẹp văn hóa đặc sắc và là niềm tự hào của họ. Không những thế, dân ca Nùng Dín còn chứa đựng trong đó không chỉ những giá trị đạo đức mà còn cả kinh nghiệm sống quý báu của người Nùng. Nhưng theo thời gian, vì nhiều lý do khác nhau, số người biết hát dân ca Nùng Dín ngày càng thưa dần.

Nhớ lại quãng thời gian đó, ông Hoàng Xín Hòa, người dân tộc Nùng Dín, thôn Cốc Chứ, xã Nấm Lư tâm sự: "Nhóm Nùng Dín chúng tôi có một kho tàng về dân ca Nùng Dín rất phong phú, rất hay, nếu để mai một thì đó là điều khiến chúng tôi ân hận nhất. Là người vô cùng yêu thích dân ca Nùng Dín, tôi biết rằng gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc mình, đừng cho nó hòa tan, mai một là điều quan trọng".

Từng là Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Mường Khương nên khi về hưu, ông Hoàng Xín Hòa vẫn được nhân dân tín nhiệm bầu giữ chức vụ Bí thư Đảng ủy xã Nấm Lư. Đến năm 2014, ông mới nghỉ hẳn và giữ chức Chủ tịch Hội Người cao tuổi của xã. Năm nay, tuy đã 73 tuổi, cái tuổi mà người ta vẫn thường nghĩ đến nghỉ ngơi, thư giãn thì ông Hoàng Xín Hòa vẫn say sưa, tâm huyết với những làn điệu dân ca của dân tộc mình. Ông tâm niệm dù còn công tác hay không, cứ còn sức khỏe là còn phải cống hiến.

Với suy nghĩ đó, ngày ngày, ông Hoàng Xín Hòa kiên nhẫn sưu tầm, ghi chép từng làn điệu dân ca; cứ ở đâu có người biết hát, ông lại tìm đến xin nghe và ghi chép thật cẩn thận, tỉ mỉ. Người Nùng Dín không có chữ viết riêng, để ghi chép lại, ông phải phiên âm từng từ, từng câu hát sang chữ quốc ngữ, bởi vậy mà việc sưu tầm đòi hỏi rất nhiều thời gian và sự nhẫn nại.

Sau khi đã có trong tay một kho tàng những bài hát dân ca Nùng Dín, ông Hoàng Xín Hòa lại trăn trở phải làm cách nào để trao truyền cho những thế hệ sau, phải làm sao để toàn bộ người dân Nùng Dín đều yêu mến, trân trọng và say sưa với những làn điệu dân ca của dân tộc mình.

Năm 2012, ông đã tập hợp tất cả những người am hiểu về văn hóa, lễ nghi, phong tục tập quán, dân ca của người Nùng tại địa phương, thành lập một câu lạc bộ mang tên Câu lạc bộ dân ca Nùng Dín nhằm mục đích sưu tầm, sáng tác và tiếp tục cải tiến, phát triển sao cho phù hợp với thực tiễn cuộc sống, phục vụ công tác giáo dục cộng đồng.

Cho câu dân ca vang núi, rộn nương

Đến nay, Câu lạc bộ dân ca Nùng Dín có 18 thành viên, duy trì đều đặn sinh hoạt định kỳ hằng tháng. Bên cạnh đó, Câu lạc bộ vẫn thường tổ chức các lớp học hát dân ca tại các thôn vào một buổi tối mỗi tuần. Ở những lớp học đó, thành phần rất linh hoạt, cứ những ai yêu thích dân ca Nùng Dín đều có thể tham gia. Chính vì vậy mà số người biết, thuộc dân ca Nùng Dín ngày càng tăng lên. Chị Thèn Thị Hướng, thôn Cốc Chứ, xã Nấm Lư, phấn khởi cho biết: "Khi được tham gia vào các buổi học dân ca Nùng Dín, tôi rất tự tin, yêu thích lời ca, tiếng hát dân tộc mình và cảm thấy rất tự hào vì được góp phần gìn giữ, phát huy văn hóa dân tộc. Tôi cũng sẽ cố gắng truyền đạt lại văn hóa dân tộc mình cho con em, người thân".

Đối với các em nhỏ, Câu lạc bộ dân ca Nùng Dín phối hơp với nhà trường tổ chức các buổi dạy học dân ca. Mỗi buổi chiều thứ 6 hằng tuần, tiếng hát trong trẻo của các em lại vang lên rộn ràng cả một góc bản. Ông Lù Diu Phìn, thôn Lầy Lùng, xã Nấm Lư, thành viên Câu lạc bộ dân ca Nùng Dín chia sẻ: "Với các cháu nhỏ, chúng tôi thường chỉ chọn những bài hát ngắn, đơn giản, gắn với những câu chuyện thần thoại, cổ tích để các cháu nhanh thuộc, nhớ lâu. Cũng bởi được học con chữ nên các cháu sáng dạ, thuộc nhanh lắm".

Đồng chí Phạm Xuân Thái, Huyện ủy viên, Bí thư Đảng ủy xã Nấm Lư khẳng định: "Câu lạc bộ dân ca Nùng Dín luôn được huyện, tỉnh đánh giá cao. Nhờ có các hoạt động của Câu lạc bộ mà hầu hết trẻ em dân tộc Nùng Dín nơi đây đều biết hát dân ca dân tộc mình".

"Ông Hoàng Xín Hòa là người có đóng góp to lớn trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Nùng Dín. Câu lạc bộ dân ca Nùng Dín do ông Hòa thành lập hoạt động rất hiệu quả. Nhờ những đóng góp quan trọng đó mà ông Hoàng Xín Hòa đã được Chủ tịch nước trao tặng Danh hiệu Nghệ nhân ưu tú có cống hiến xuất sắc trong giữ gìn và phát huy di sản văn hóa dân tộc, góp phần vào sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa và bảo vệ Tổ quốc năm 2015".

Đồng chí Nguyễn Chí Sử, Bí thư Huyện ủy Mường Khương cho biết.

Mỗi năm một lần, cứ vào tháng 10 dương lịch, khi mà ai nấy đều phấn khởi vì vụ mùa đã thu hoạch xong, Câu lạc bộ dân ca Nùng Dín lại tổ chức hội thi hát dân ca nhằm tạo cơ hội cho người dân được giao lưu, học hỏi, được thể hiện và thưởng thức làn điệu dân ca của dân tộc mình. Những nội dung mang tính giáo dục cao luôn được lồng ghép trong các hội thi một cách khéo léo. Đồng chí Bùi Văn Tính, Phó Chủ tịch UBND xã Nấm Lư cho biết: "Năm 2012, hội thi Hát dân ca Nùng Dín diễn ra với chủ đề Vai trò của Phụ nữ; năm 2013 chủ đề Xây dựng nông thôn mới; năm 2014 chủ đề Ca ngợi quê hương; năm 2015 chủ đề Vai trò của nam giới… Mỗi một chủ đề đều mang ý nghĩa chính trị vô cùng sâu sắc".

Theo ông Hoàng Xín Hòa, dân ca phải luôn được bổ sung, cải tiến, phải thổi vào đó luồng gió mới, mang hơi thở của thời đại. Những câu dân ca với nội dung cổ quá thì người học lại không hiểu được, chính vì vậy chỉ nên giữ nhịp điệu, cách hát chứ nội dung là phải thay đổi, phải lồng ghép trong đó chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Cũng bởi vậy mà tất cả những điều luật cơ bản, chính sách quan trọng đều được những thành viên trong Câu lạc bộ chuyển thể sang thành những bài hát dân ca và truyền đạt lại cho người dân, rất dễ thuộc, không cần ghi chép mà nhớ lâu.

Ngọc Quỳnh

Bình luận

ZALO