Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 16/04/2021 11:27 GMT+7

Karoshi - Đâu là lối thoát cho người lao động Nhật Bản?

Biên phòng - Ngày Quốc tế lao động 1-5 vừa qua, hơn 30.000 người đã diễu hành tại thủ đô Tokyo của Nhật Bản. Nhiều người trong số họ đã hô to: “Hãy loại trừ karoshi”. Điều gì đã khiến người Nhật Bản bức xúc với karoshi đến như vậy?

anh-tin-chinh-van-hoa-anbg19
Công chức Nhật Bản mệt mỏi sau một ngày làm việc căng thẳng. Ảnh: Getty

Người dân Nhật Bản khá xa lạ với khái niệm “cân bằng giữa công việc và đời sống”. Thay vào đó, họ quen thuộc với cụm từ “làm việc tới chết” hơn. Bắt đầu từ những năm 1970, người lao động Nhật Bản tìm mọi cách làm thêm giờ để tăng thu nhập. Thói quen này kéo dài qua những năm 1980 có kinh tế bùng nổ rồi những năm 1990 kinh tế bấp bênh. Tới nay, không người Nhật nào phản ứng khi phải làm hơn 12 giờ/ngày.

Bất chấp luật quy định thời gian làm việc là 40 giờ/tuần, người Nhật không chịu từ bỏ làm thêm giờ vì sợ bị đánh giá là năng lực kém. “Không ai bắt buộc nhưng chính người lao động cảm thấy cần phải làm thế”, ông Koji Morioka, giáo sư tại Trường ĐH Kansai, giải thích.

Lao động quá sức dẫn tới tình trạng “karoshi”, nghĩa là “kiệt sức” hay “chết” do làm việc quá độ, đang rất phổ biến tại Nhật Bản. Theo báo La Croix (Pháp), chỉ tính riêng trong năm 2016 đã có 200 ca tử vong ở Nhật do làm việc quá độ. Hơn một nửa trong số này chết vì bị tai biến tim mạch hay tai biến mạch máu não. Số còn lại là do bị trầm cảm, các chứng bệnh tâm lý và tự tử. Đặc biệt, sau thời gian dài được cho là chuyên xảy ra với lao động nam, karoshi đang chứng kiến ngày càng nhiều nạn nhân nữ, chủ yếu là tự sát. Điều đáng nói, đa phần họ còn rất trẻ, chỉ ngoài 20 tuổi.

Trước tình trạng trên, Thủ tướng Shinzo Abe đã đưa vấn đề này thành một trong số các ưu tiên, nhằm chống lại hiện tượng “karoshi” nơi công sở. Theo đó, Chính phủ Nhật Bản đang nỗ lực kéo tỉ lệ người lao động làm việc hơn 60 giờ/tuần từ mức 8-9% hiện nay xuống mức 5% vào năm 2020. Chính phủ Nhật còn khuyến khích người lao động nghỉ phép, ít nhất là sử dụng 70% số ngày phép của mình. Người lao động Nhật Bản có 20 ngày phép/năm nhưng ít ai chịu nghỉ.

Tuy nhiên, để triệt tiêu karoshi, cần phải thay đổi hoàn toàn văn hóa làm việc của Nhật Bản. Không may là điều này vấp phải thực trạng dân số Nhật đang già hóa nhanh chóng, khiến lực lượng lao động hao hụt ít nhất 1/4 vào năm 2050 và người lao động không có nhiều cơ hội giảm tải.

Karoshi không phải xuất hiện duy nhất ở Nhật Bản. Quốc gia láng giềng Hàn Quốc cũng xuất hiện tình trạng tương tự. Theo Bộ Quản lý nhân sự Hàn Quốc, hiện người Hàn Quốc dành trung bình 2.071 giờ làm việc mỗi năm. Đây là tỷ lệ cao thứ hai trong số 35 nước thành viên của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Thông thường, các công sở tại Hàn Quốc hết giờ làm vào 18 giờ. Tuy nhiên, nhiều công chức vẫn phải làm thêm giờ vào buổi tối. Giờ làm việc kéo dài trong lĩnh vực công và tư được xem là nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề xã hội tại nước này. Kết quả một cuộc khảo sát được tiến hành năm 2015 cũng cho thấy, hầu hết các bậc cha mẹ tại Hàn Quốc chỉ dành khoảng 1,5 tiếng mỗi tuần cho con cái.

Để giải quyết tình trạng này, Bộ Quản lý nhân sự Hàn Quốc cho phép công chức nước này rời công sở sớm trước vài giờ vào một ngày trong tháng. Biện pháp này nhằm giúp công chức có thời gian cân bằng giữa làm việc và nghỉ ngơi. “Hệ thống giờ làm việc linh động nhằm thúc đẩy sự cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi trong giới công chức. Cải cách này còn có thể giúp cải thiện dịch vụ hành chính cung cấp cho người dân”, một quan chức Bộ Quản lý nhân sự cho hay.

Tiến Đạt

Bình luận

ZALO