Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 24/10/2021 06:54 GMT+7

Ca khúc “Gửi anh lá thư viết dở”:

Hôm qua hay hôm nay?

Biên phòng - Nhạc sĩ Trọng Thủy - tác giả ca khúc “Gửi anh lá thư viết dở” lúc sinh thời có tâm sự với nhạc sĩ Trần Khánh Nam (hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam, hiện sinh sống tại tỉnh Lâm Đồng) rằng, câu mở đầu trong ca khúc của ông là “Hôm nay trên đường em đi chiến trường...” chứ không phải “Hôm qua trên đường em đi chiến trường...” như lâu nay vẫn phổ biến trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Cố nhạc sĩ Trọng Thủy (bên trái) và nhạc sĩ Trần Khánh Nam.

Theo phân tích của nhạc sĩ Trọng Thủy, sự việc được đề cập trong ca khúc là tịnh tiến, liên tiến, xảy ra tại một điểm không gian và thời gian ngắn. Người vợ nơi hậu phương đang trên đường đi tiếp đạn tải lương, tranh thủ lúc tạm nghỉ chân viết vội lá thư hỏi thăm chồng ở ngoài tiền tuyến. Trước diễn tiến đó, lời thư cũng trở nên gấp gáp, ý thư thì cô đọng, nội dung thư thật nén lắng thì mới có thể thông tin đầy đủ cho chồng biết những gì đang diễn ra ở quê nhà trong khoảng thời gian nghỉ chân ngắn ngủi. Tuy nhiên, do còn vội lên đường làm nhiệm vụ tiếp đạn, tải lương, người vợ đành dừng thư, hẹn khi khác sẽ viết thăm hỏi chồng nhiều hơn. Thế nên, câu mở đầu của ca khúc phải là “hôm nay” (sự việc đang xảy ra) chứ không thể là “hôm qua” (sự việc đã kết thúc). Thêm nữa, nếu là “hôm qua” sẽ chẳng ăn nhập với câu: “Ơ, vội quá đi thôi em còn lên đường tiếp đạn, tải lương/ Hẹn anh khi khác em sẽ viết nhiều nghe anh”.

Ca khúc “Gửi anh lá thư viết dở” của nhạc sĩ Trọng Thủy được rất nhiều thính giả của Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Phát thanh Giải phóng yêu thích. Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhiều ca sĩ đã lấy ca khúc này làm tiết mục biểu diễn phục vụ bộ đội. Nhiều người còn thầm ao ước cưới được người con gái vừa đảm đang, vừa giàu tình yêu chồng như người vợ trong ca khúc “Gửi anh lá thư viết dở”.

Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn, nguyên Phó tổng Thư ký Hội Nhạc sĩ Việt Nam, nguyên Phó Giám đốc Nhạc viện thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: “Tôi biết ca khúc “Gửi anh lá thư viết dở” từ giữa thập niên 60 của thế kỷ trước. Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước là người thông qua nhạc sĩ Nguyễn Tấn Thi chuyển Morse (quy ước bằng tín hiệu) từ Thông tấn xã Giải phóng ra Hà Nội”.

Nói về việc sai lời “hôm nay” thành “hôm qua” khiến nội dung ca khúc bị sai lệch, nhạc sĩ Trần Khánh Nam nhận định: “Trong những năm tháng đó, vì hoàn cảnh lịch sử nên văn bản thường được mã hóa bằng tín hiệu để đảm bảo bí mật thông tin. Quá trình truyền và nhận tín hiệu, có thể gặp những thời điểm tín hiệu bị nhiễu, hoặc tín hiệu bị mất nên khi nhận xong nội dung thông tin, điện báo viên sẽ “đoán” những chỗ còn thiếu rồi điền thêm thông tin theo suy đoán của mình, cũng có thể tốc độ truyền mã Morse của người truyền tín hiệu dẫn đến sự nhầm lẫn của điện báo viên nhận tín hiệu. Đó là lý do xảy ra sai sót như nêu ở trên”.

Nhạc sĩ Trần Khánh Nam cho biết thêm: “Thời chiến tranh, người truyền tín hiệu và người nhận tín hiệu không phải lúc nào cũng được phép liên lạc với nhau, mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy ước về giờ giấc truyền - nhận tín hiệu, truyền - nhận những nội dung gì, khoảng thời gian bao lâu... Chưa kể, trong lúc nhận tín hiệu, điện báo viên lại nhận nhiều nội dung thông tin khác. Đó là những nguyên nhân có thể dẫn đến việc nhầm lẫn giữa từ nay và từ qua trong ca khúc của nhạc Trọng Thủy”.

Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn cùng nhận định với nhạc sĩ Trần Khánh Nam khi cho rằng, rất có thể sự nhầm lẫn xuất phát từ nguyên nhân khách quan hoặc chủ quan của điện báo viên, cũng có thể do người truyền tín hiệu mã Morse. “Với sự cân nhắc kỹ lưỡng và có chủ đích, nhạc sĩ Trọng Thủy đã gửi gắm rất nhiều tâm ý của mình vào ca khúc “Gửi anh lá thư viết dở”, vì vậy, dù chỉ một từ cũng rất khó để thay đổi” - nhạc sĩ Trần Khánh Nam quả quyết.

Theo nhạc sĩ Trần Khánh Nam thì với một người có hơn 10 năm sáng tác và tham gia biểu biễn phục vụ chiến trường miền Nam (từ năm 1964-1975), sau ngày đất nước thống nhất làm Trưởng đoàn Ca múa nhạc tỉnh Lâm Đồng, nhạc sĩ Trọng Thủy rất xứng đáng với danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Nhạc sĩ Trọng Thủy đã sáng tác hàng trăm ca khúc phục vụ chiến đấu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trên 30 tác phẩm âm nhạc cho múa và sân khấu kịch. Một số tác phẩm của nhạc sĩ Trọng Thủy có sức truyền cảm rộng rãi như: “Gửi anh lá thư viết dở”, “Hát về em”, “Mặt hồ”, “Khúc hát ngàn thông”, “Những cô gái trồng rừng”, “Quê hương tình yêu”, “Những chiếc gùi”... “Một điều trăn trở, trăn trở đến ngậm ngùi, đó là cho đến nay, nhạc sĩ Trọng Thủy vẫn chưa có tên trong danh sách những người được đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú” - nhạc sĩ Trần Khánh Nam bộc bạch.

Nhạc sĩ Trọng Thủy, tên khai sinh là Trần Trọng Thủy, sinh ngày 15-3-1940, tại Lý Nhân, Hà Nam. Ông đã được Nhà nước tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba; Huy chương Vì sự nghiệp văn học vghệ thuật Việt Nam; Huy chương Vì sự nghiệp văn hóa tư tưởng; Huy chương Vì sự nghiệp văn hóa quần chúng. Nhạc sĩ Trọng Thủy qua đời ngày 4-1-2012, tại Bảo Lộc, Lâm Đồng.

Trịnh Chu

Bình luận

ZALO