Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 24/07/2021 02:08 GMT+7

Họa sĩ mù vẽ tranh bằng ánh sáng niềm tin

Biên phòng - Đề tài Bác Hồ và chiến tranh cách mạng luôn là nguồn cảm hứng vô tận trong sáng tác của Đại tá - họa sĩ Lê Duy Ứng. Đến nay, ông đã có hơn 3.000 bức tranh ký họa chân dung Bác và tạc rất nhiều tượng Bác Hồ. Với họa sĩ Lê Duy Ứng, niềm tin luôn là động lực thôi thúc ông cho ra đời những tác phẩm nghệ thuật sống mãi với thời gian. 

gnyu_23-1.jpg
Họa sĩ Lê Duy Ứng bên bức tranh Bác Hồ với thiếu nhi.

Họa sĩ Lê Duy Ứng sinh năm 1947, tại Quảng Bình. Năm 1971, trước khí thế "tất cả vì miền Nam ruột thịt", anh sinh viên của trường Mỹ thuật đã tình nguyện lên đường chiến đấu, mang theo hành trang là chiếc ba lô, những cây bút vẽ cùng tình yêu Tổ quốc tha thiết. Nếu những người cùng lứa như Nguyễn Văn Thạc, Đặng Thùy Trâm đã để lại cho đời những trang nhật ký làm rung động con tim bao thế hệ thì họa sỹ Lê Duy Ứng để lại những bức tranh được vẽ dưới mưa bom bão đạn. Mảng đề tài chiến tranh được ông tái hiện rất sinh động.

Thông qua những tác phẩm của ông, người xem như được tận mắt chứng kiến những sinh hoạt của chiến sỹ thời ấy, càng thêm cảm phục những con người bình thường mà vĩ đại trong sự khốc liệt của chiến tranh. Bạn bè từ khắp mọi nơi đến với các cuộc triển lãm của ông đã ghi lại những tâm tư, tình cảm trong cuốn sổ dày, mà ông nâng niu cất giữ như một vật báu.

Tác phẩm cuối cùng ra đời trên chiến trường, bức "Ánh sáng niềm tin", họa sĩ Lê Duy Ứng vẽ Bác Hồ bằng máu của mình. Câu chuyện được kể lại như một huyền thoại. Ngày 28-4-1975, ngồi trên chiếc xe tăng tiến vào Sài Gòn, đến cửa ngõ thành phố thì ông bị trúng đạn. Hai dòng máu nóng từ hai hốc mắt trào ra. Ông cố nhìn mọi vật nhưng bất lực. Xung quanh chỉ là một màu đen đặc. Vào đúng giây phút đau buồn nhất của người họa sĩ, ông nghĩ đến Bác Hồ.

Ông đã dùng ngón tay chấm vào dòng máu ứa từ đôi mắt để vẽ chân dung Bác. Không có ánh sáng của đôi mắt, ông vẽ bằng ánh sáng của tâm hồn, của niềm tin yêu hi vọng. Dưới bức chân dung, ông ghi đậm dòng chữ "Ánh sáng niềm tin/Con nguyện dâng Người tuổi thanh xuân", rồi gấp cẩn thận bức tranh, cho vào túi áo ngực và ngất đi dưới làn bom đạn ác liệt. Ông được đồng đội đưa vào trạm phẫu thuật gần đó, nhưng do ông đã ngừng thở, nên đồng đội đưa ông vào nhà xác. Đến khi tỉnh dậy, thấy khát nước, ông thều thào kêu: "Nước, nước, nước!".

Một chiến sĩ quân y đi ngang nghe tiếng kêu đã bế ông ra. Đến khi được đưa ra đến Sơn Lộc, ông lại bị chết lâm sàng lần nữa. Đồng đội đưa ông đi chôn, trong lúc sửa sang lại huyệt, ông tỉnh dậy bò ra khỏi cáng. Đồng đội phát hiện vội đưa ông đi điều trị. Khi thay quần áo cho ông, mọi người ở quân y viện đã hết sức ngỡ ngàng trước bức tranh đặc biệt trong túi áo của ông, nên đã mang cất đi. Bức huyết họa đã trở thành một trong những biểu tượng của niềm tin chiến thắng và sức sống mãnh liệt của người chiến sĩ cách mạng Việt Nam. Sau này, bức tranh đã được trưng bày tại Bảo tàng Hồ Chí Minh như một minh chứng cho tình yêu thiêng liêng tha thiết của những người con Việt Nam với Bác Hồ.

Những ngày sống trong bóng tối, ông đã từng tuyệt vọng, thậm chí nghĩ đến cái chết, nhưng với tình yêu không bao giờ vơi cạn đối với Bác Hồ, cùng sự động viên của anh em, bè bạn, gia đình, ông lại tiếp tục vươn lên. Ông bồi hồi nhớ lại những ngày điều trị ở bệnh viện, ông đã may mắn gặp Giáo sư, bác sỹ Đào Xuân Trà, khi đó là Phó Viện trưởng kiêm Trưởng khoa Mắt, Bệnh viện Quân y 108.

Thấy ông suốt ngày ngồi buồn trên ghế đá, Giáo sư Trà ra vỗ vai ông động viên: "Mình biết là họa sĩ mà lại bị hỏng mắt, Ứng sẽ rất buồn. Nhưng vừa rồi mình sang Liên Xô, thấy có một người mù nhưng nặn tượng đẹp lắm, hay là Ứng thử chuyển sang điêu khắc xem sao". Nghe Giáo sư Trà nói vậy, ông cảm thấy phấn chấn hẳn lên, ông nhờ bạn bè ở trường Mỹ thuật tìm giúp đất và miệt mài tập nặn trong "bóng tối".

Sau nhiều ngày tháng, ông hoàn thành tác phẩm đầu tay của mình, bức tượng về Bác Hồ cùng dòng thơ "Hỏng mắt con tạc tượng Người/Niềm tin ánh sáng trọn đời trong con" đã ra đời. Khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến thăm Bệnh viện Quân y 108, xem ông nặn tượng Bác Hồ, Đại tướng đã rất xúc động. Trước lúc chia tay, Đại tướng động viên: "Cháu biết nhạc sĩ vĩ đại Beethoven sáng tạo nên những tác phẩm âm nhạc bất hủ khi nào không? Là khi người nhạc sĩ này đã bị điếc. Là họa sĩ bị hỏng mắt, cháu hãy lấy tấm gương đó phấn đấu và rèn luyện". Vậy là từ đó, khoảng 50 bức tượng bằng đất được Đại tá Lê Duy Ứng nặn trong bóng tối đã lần lượt ra đời.

Ngày 4-10-1982, ông được Giáo sư Nguyễn Trọng Nhân ghép mắt thành công sau 8 năm trời sống trong bóng tối. Từ thời điểm đó, họa sĩ Lê Duy Ứng lại lao vào công việc. Năm 1983, ông trở lại phục vụ quân đội và tiếp tục con đường sáng tác của mình với những tác phẩm về đề tài chiến tranh cách mạng và Bác Hồ. Nhưng do làm việc quá sức, đôi mắt họa sĩ mờ dần.

Tháng 6-2005, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, ông được đưa sang Nhật để ghép mắt lại. Trong thời gian đó, họa sĩ đã vẽ tặng những người bạn Nhật 500 bức ký họa về Bác. Ông lại tiếp tục sự nghiệp sáng tạo nghệ thuật của mình với tất cả trái tim và nhiệt huyết. Những tác phẩm nổi tiếng thời kỳ này của ông được nhiều người biết đến như bức "Tượng Bác Hồ trên đỉnh Trường Sơn", "Bác Hồ với thiếu nhi", "Chiến thắng Cửa Việt", "Tội ác của Mỹ - ngụy với nhân dân Quảng Trị"...

Tiếc thay, hai mắt của ông sau nhiều lần được phẫu thuật cho sáng lại, thì giờ đây đang trở về lại trạng thái mờ đục, thấy bóng tối nhiều hơn ánh sáng. Nhưng ông vẫn miệt mài vẽ tranh, nặn tượng mỗi ngày, mà đề tài về Bác Hồ là cảm hứng không bao giờ vơi cạn trong mỗi tác phẩm của ông.

Cuộc đời của Lê Duy Ứng là một bản anh hùng ca, ghi dấu những nỗ lực không mệt mỏi của người họa sĩ. Miệt mài sáng tác bằng nghị lực và tình yêu cuộc sống, ông đã tổ chức gần 50 cuộc triển lãm nghệ thuật trên ba miền đất nước và quốc tế, được trao nhiều giải thưởng cao quý trong và ngoài nước, được tặng thưởng nhiều huân, huy chương. Đã có nhiều kịch bản phim viết về ông, đặc biệt bộ phim "Người thương binh tạc tượng Bác Hồ" đạt huy chương Bạc tại Liên Xô, năm 1984. Vở kịch "Nguồn sáng trong đời" do Lưu Quang Vũ viết năm 1985 đoạt huy chương Vàng của Bộ Văn hóa-Thông tin. Kịch bản này đã được chuyển thể thành phim truyền hình.

Năm 1987, đạo diễn Đức Hóa cho ra đời bộ phim tài liệu "Tài hoa và Nghị lực" đã gây xôn xao dư luận trong và ngoài nước. Có nhiều cuốn sách viết về ông như "Anh họa sĩ mù" của nhà văn Sơn Nam; "Ánh sáng niềm tin" của Phan Thị Thanh Nhàn. Ngày 30-10-2013, ông được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Mặc dù đã bước sang tuổi "thất thập cổ lai hy", nhưng người họa sĩ thương binh Lê Duy Ứng vẫn ấp ủ nhiều dự định, ông ước mơ sẽ thành lập được một bảo tàng tư nhân trưng bày các tác phẩm nghệ thuật của mình để mọi người đến tham quan và thưởng lãm.
Thanh Thuận

Bình luận

ZALO