Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 20/04/2021 03:21 GMT+7

Hào ngăn voi trị giá hàng tỷ đồng ở Phúc Sơn: Liệu có hiệu quả?

Biên phòng - Công trình hào ngăn voi được Ban quản lý Vườn quốc gia Pù Mát đầu tư xây dựng trên địa bàn xã Phúc Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An với kinh phí khoảng 6 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, chỉ sau hơn 1 năm xây dựng, đã cho thấy nhiều bất cập, đặc biệt là sự xuống cấp nghiêm trọng do địa hình, thời tiết khắc nghiệt.

7gn5_11
 Nhiều đoạn hào ngăn voi vẫn còn dang dở. Ảnh: PV

Tiền tỷ “trôi” sông  

Công trình đường hào ngăn voi được xây dựng ở địa bàn rừng núi thuộc xã Phúc Sơn, huyện Anh Sơn có chiều dài gần 5km với kinh phí xây dựng khoảng 6 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước. Đây là một trong những hạng mục quan trọng nằm trong dự án bảo tồn voi được Nhà nước giao cho Ban quản lý Vườn quốc gia Pù Mát thực hiện (với tổng kinh phí cho toàn dự án khoảng 87 tỷ đồng). Hào ngăn voi được xây dựng từ thực tế đàn voi rừng thường ra gần khu vực dân cư phá hoại tài sản, hoa màu của người dân địa phương.

Theo ông Nguyễn Văn Diễn, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Pù Mát cho biết, hạng mục hào ngăn voi được triển khai từ đầu năm 2015, đến nay đã gần hoàn thành. Mục đích của công trình là ngăn đàn voi rừng không cho khu vực dân cư phá hoại hoa màu, tài sản của người dân, đồng thời tạo điều kiện tái thiết khu vực sống, khôi phục sinh cảnh cho đàn voi rừng.  

Từ khu vực bản Vều 1, xã Phúc Sơn, có thể nhìn thấy hạng mục hào ngăn voi chạy dài, cắt theo triền núi. Được sự chỉ dẫn của anh Lê Văn N, một người dân sống lâu năm ở bản Vều 1, chúng tôi có điều kiện đến chứng kiến công trình tiền tỷ được xây dựng giữa núi rừng. Đúng như tên gọi của công trình, chủ đầu tư đã cho đơn vị thi công xẻ dọc theo khe suối, sườn núi, tạo thành một hào sâu, đồng thời xây một bức tường bằng vật liệu đá vôi có chiều cao khoảng 3m để ngăn voi đi qua.  

Tại công trường tiền tỷ này, chúng tôi “mục sở thị” một số điểm của hào ngăn voi bị đất đá từ ta luy dương sạt lở xuống lấp đầy cả con hào sâu. Trong khi đó, nhiều điểm như các eo núi, nơi có suối cắt ngang voi rừng thường qua lại đang bị bỏ trống, chưa được xây dựng. “Theo kinh nghiệm thực tế của chúng tôi, đàn voi thường theo đường mòn ở các thung núi để đi ra khu dân cư. Thế nhưng, việc xây dựng hào ngăn voi ở các điểm này rất khó khả thi vì mùa mưa bão, lượng nước đổ xuống sẽ cuốn trôi tất cả. Ngay từ đầu, khi chủ đầu tư thông báo thu hồi đất của dân để triển khai, chúng tôi đã nghi ngờ tính khả thi của công trình. Vì địa hình ở khu vực này phức tạp, tất cả sẽ bị nước cuốn, đất đá vùi lấp hào sâu sau mùa mưa. Việc này, anh cứ lên hỏi mấy bác trưởng bản sẽ biết”- Anh N cho biết.

Nói rồi, anh N tiếp tục dẫn chúng tôi đi ngược dòng Khe Vều, nơi trước kia có khoảng 1km hào ngăn voi được xây chạy dọc theo bờ suối. Theo anh N, đoạn hào ngăn voi này được hoàn thiện giữa năm 2016 và bị hư hỏng hoàn toàn sau một trận lũ diễn ra vào thời điểm cuối năm. Khi chúng tôi phản ánh tình trạng xuống cấp của công trình hào ngăn voi, thì ông Nguyễn Văn Diễn, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Pù Mát cho biết: “Chúng tôi có biết việc công trình bị hư hỏng nặng do mưa lũ gây ra. Dù trước khi xây dựng công trình này, đơn vị đã tiến hành khảo sát thực tế, nghiên cứu rất kỹ về địa hình, thời tiết, nhưng điều kiện tự nhiên biến đổi thất thường nhiều khi là bất khả kháng. Tuy vậy, chúng tôi cũng đã mua bảo hiểm cho công trình nên sẽ tiến hành khắc phục trong thời gian tới”.

Cần đầu tư sinh kế bền vững

Việc đầu tư xây dựng các công trình, hạng mục đảm bảo an toàn cho người dân địa phương, bảo tồn đàn voi rừng ở khu vực rừng núi xã Phúc Sơn, huyện Anh Sơn là chủ trương đúng đắn của Nhà nước. Thế nhưng, việc triển khai các hạng mục như thế nào cho hiệu quả, tránh lãng phí nguồn ngân sách Nhà nước lại là một vấn đề khác.

Khu vực xã Phúc Sơn là nơi định cư chủ yếu của đồng bào dân tộc Thái. Từ trước đến nay, đời sống của người dân ở đây sống phụ thuộc vào rừng. Việc rừng bị chặt phá quá mức đang làm ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sống của các loại động vật, đặc biệt là của đàn voi rừng trên địa bàn. Chính vì thế, trong những năm gần đây, đàn voi rừng thường  ra khu vực nương rẫy của bà con để tìm thức ăn, phá hoại hoa màu, đe dọa tính mạng của người dân. Nên khi nhận được thông tin Nhà nước thu hồi đất để xây dựng công trình đảm bảo an toàn cho bản làng, bảo tồn đàn voi thì người dân địa phương đều đồng thuận, nhưng họ lại tỏ ra nghi ngờ về tính khả thi của nó trên thực tiễn.

Già làng Lê Văn Việt, 70 tuổi, ở bản Vều 1 chia sẻ: “Tôi sinh ra và lớn lên ở bản Vều 1 nên hiểu rất rõ về núi rừng cũng như đàn voi rừng sinh sống ở đây. Thực tế cho thấy, voi là loại động vật rất thông minh, trong khi núi rừng thì bao la, trùng điệp nên việc xây hào sâu ngăn chúng là điều không tưởng. Từ trước đến nay, mỗi khi đàn voi xuất hiện gần khu dân cư thì bà con lại gõ chiêng trống, đốt lửa thì nó lại trở về rừng. Cũng có trường hợp, người dân bị voi tấn công nhưng là ở trong nương rẫy cách xa khu dân cư và cố tình đối đầu với chúng”. 

Cùng quan điểm với già làng bản Vều 1, ông Bạch Đình Dung, Trưởng bản Vều 3, cho biết: “Trước đây, khi chuẩn bị giải phóng mặt bằng cho dự án, trong các cuộc họp đều có sự tham gia của cán bộ Vườn quốc gia Pù Mát, tôi đã thẳng thắn chỉ ra sự bất hợp lý của công trình. Như việc xây dựng tường ngăn trên địa hình sông suối, đồi núi dốc sẽ bị nước cuốn trôi, đất đá sạt lở vùi lấp.

Thực tế cho thấy, chỉ sau một trận lũ lớn cuối năm ngoái đã có khoảng 1km hào ngăn voi bị vùi lấp, cuốn trôi hoàn toàn. Sẽ còn nhiều đoạn của công trình tiền tỷ này khó tồn tại trong mùa mưa năm nay”. Nhìn số tiền tỷ đang trôi theo sông suối, ông Dung thấy xót xa: “Giá như dành số tiền đó để đầu tư phát triển sinh kế cho người dân địa phương, để họ tham gia bảo vệ, phát triển rừng thì tốt hơn nhiều. Như vậy bà con vừa có nguồn thu nhập ổn định, vừa tạo môi trường sống cho đàn voi rừng”.

Thực tế, trong những năm qua, nhiều gia đình ở địa phương có tài sản và người thân bị đàn voi rừng gây hại, nhưng vẫn không nhận được bất kỳ một sự hỗ trợ nào của Nhà nước. Cụ thể như anh Nguyễn Hữu Thân, xóm Bãi Lim, xã Phúc Sơn trong một lần đi rẫy bị đàn voi rừng tấn công gây liệt toàn thân. Vì là lao động chính trong nhà nên hiện nay, cuộc sống của gia đình anh gặp muôn vàn khó khăn. “Chúng tôi không có bất kì nguồn vốn nào để hỗ trợ cho những gia đình này. Còn công trình hào ngăn voi thì địa phương cũng chỉ được thông báo và phối hợp trong việc thu hồi, bàn giao đất cho chủ đầu tư xây dựng công trình. Chúng tôi không được tham gia ý kiến hay gì khác” – Ông Nguyễn Văn Tráng, Chủ tịch UBND xã Phúc Sơn cho biết.

Nhóm PV

Bình luận

ZALO