Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 29/11/2020 08:03 GMT+7

Hải cảng Chabahar trên bàn cờ chiến lược của Iran và Ấn Độ

Biên phòng - Sau nhiều tháng trì hoãn, ngày 3-12, hải cảng Chabahar của Iran trên Vịnh Oman đã chính thức được khánh thành, mở ra triển vọng thúc đẩy kết nối giao thương giữa Iran, Ấn Độ, các nước Trung Á và châu Âu, qua đó cạnh tranh với hải cảng Gwadar của Pakistan trên bàn cờ chiến lược Ấn Độ Dương.

5a2e30c27a76df523500398f
Tổng thống Iran Hát-xan Rouhani phát biểu tại lễ khánh thành cảng biển Chabahar. (ảnh: DPA)

Cửa ngõ quốc tế

Năm 2003, Iran và Ấn Độ đã nhất trí cùng phát triển hải cảng Chabahar nằm ở Vịnh Oman. Tuy nhiên, kế hoạch này sau đó đã phải tạm dừng do các lệnh trừng phạt quốc tế nhằm vào chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Iran. Phải đến năm 2016, trong chuyến thăm Tehran, Tổng thống Iran Hassan Rouhani và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã ký kết một thỏa thuận về cảng Chabahar. Thỏa thuận “mang tính bước ngoặt” này được nhận định sẽ giúp Ấn Độ kết nối với thị trường toàn cầu vì cảng này giúp Ấn Độ đi vòng qua Pakistan để truy cập vào các thị trường ở châu Âu, Trung Á, đồng thời tiết kiệm được thời gian và chi phí kinh doanh.

Theo thỏa thuận trên, New Delhi sẽ trang bị và vận hành hai cầu cảng trong giai đoạn 1 xây dựng cảng Chabahar với vốn đầu tư là 85,21 triệu USD và chi phí 22,95 triệu USD mỗi năm trong thời gian thuê là 10 năm. Quyền sở hữu sẽ được chuyển lại cho Iran sau khi hết hạn 10 năm hoặc trong thời gian gia hạn theo thoả thuận chung. Ngoài thỏa thuận song phương, Ấn Độ và Iran cũng ký thỏa thuận 3 bên với Afghanistan phát triển hệ thống vận tải và quá cảnh tại cảng Chabahar, trong đó tổng vốn đầu tư của Ấn Độ là khoảng 500 triệu USD.

Sau hơn một năm triển khai, đầu tháng 12 này, hải cảng Chabahar mở rộngđã được hoàn thành.Hải cảng Chabahar mở rộng có công suất hàng hóa tăng gấp 3 lần, từ 2,5 triệu tấn lên 8,5 triệu tấn/năm, tương đương tổng công suất hiện tại của tất cả bến cảng ở miền Bắc Iran. Hải cảng này có thể tiếp nhận tàu chở hàng 120.000 tấn.

Phát biểu tại buổi lễ khánh thành, Bộ trưởng Giao thông Iran Abbas Akhoundi khẳng định, hải cảng Chabahar sẽ “sớm trở thành một trung tâm thương mại quan trọng của Iran”. Trong khi đó, Tổng thống Rouhani tuyên bố đây là “ngày lịch sử” của người dân ở Chabahar và của cả Iran. Ông Rouhani nhấn mạnh,Chabahar là “cửa ngõ quốc tế và trong tương lai sẽ trở thành hải cảng lớn nhất quốc gia, giữ vai trò hết sức quan trọng cả về kinh tế lẫn chính trị”. Theo Tổng thống Rouhani, hải cảng Chabahar có ý nghĩa quan trọng đặc biệt là kết nối các hành lang thương mại đi từ Iran ra Ấn Độ Dương rộng lớn. Dự kiến, hải cảng này sẽ bắt đầu hoạt động vào năm 2018.

Đối thủ đáng gờm

Tổng thống Rouhani khẳng định, thông qua hải cảng Chabahar, hàng hóa được cung cấp cho các nước láng giềng sẽ rẻ hơn và thời gian ngắn hơn. Cụ thể, hàng hóa từ cảng Chabahar đến Afghanistan sẽ rẻ hơn 1.000 USD cho mỗi container 20 feet so với đi qua các cảng của Pakistan. Hải cảng Chabahar vì thế được coi là đối thủ của cảng Gwadar ở Pakistan.

Gwadar, nằm bên bờ Biển A-rập thuộc tỉnh Balochistan của Pakistan, có vị trí chiến lược giữa Nam và Trung Á với Trung Đông, nằm ở cửa vịnh Persian, ngay bên ngoài eo biển Hormuz, cửa ngõ của khoảng 20% lượng dầu mỏ thế giới. Năm ngoái, Pakistan đã cấp giấy phép cho Công ty cổ phần cảng biển nước ngoài của Trung Quốc (COPHC) thuê cảng Gwadar thời hạn 40 năm để đầu tư thực hiện dự án thiết kế và mở rộng khả năng vận tải hàng hóa của cảng này lên tới 300 triệu tấn/năm. Dự án bao gồm cả việc cung cấp điện và nước ngọt, kết nối nội địa cũng như phát triển khu vực thương mại tự do tại cảng Gwadar. Sau giai đoạn xây dựng và mở rộng phần phía Đông, cảng hiện nay dài 4,7 km, có thể chứa 22 tàu với chiều dài mỗi tàu 200 mét. Ngoài ra, nhiều cầu cảng cũng đang được xây dựng dọc bờ biển phía Tây và Tây Bắc với tổng chiều dài 17 km, có sức chứa 51 tàu với chiều dài mỗi tàu 300 mét.

dvsi8kq64m-69963_12089123692044480699_anh_2
Một góc cảng Chabahar (ảnh: sangbadpratidin.in)

Cảng Gwadar nằm ở cuối Hành lang kinh tế Trung Quốc - Pakistan, dài khoảng 3.000 km từ Gwadar tới thành phố Tây Bắc Trung Quốc Kashgar, một phần quan trọng của "con đường tơ lụa" cổ xưa kết nối Trung Quốc với châu Âu và châu Phi. Dầu mỏ từ Trung Đông có thể được đưa tới Gwadar, sau đó được vận chuyển đến Trung Quốc qua hành lang này, giúp rút ngắn quãng đường 12.000 km hiện nay xuống còn 2.395 km.

Hành lang kinh tế này được phát triển xây dựng để kết nối Gwadar với khu vực Tân Cương của Trung Quốc thông qua các tuyến đường bộ, đường sắt và đường ống dẫn dầu để vận chuyển dầu mỏ và khí đốt. Hành lang này cũng đóng vai trò là cầu nối cho Con đường Tơ lụa trên biển mới kết nối 3 tỷ người ở châu Á, châu Phi và châu Âu, một phần của dự án xuyên Âu - Á do Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề xuất năm 2013.

Tuy nhiên, do mối quan hệ song phương căng thẳng hiện Pakistan không cho phép Ấn Độ mượn lãnh thổ vận chuyển hàng hóa  đến Afghanistan. Cho nên, Giám đốc dự án cảng Chabahar, ông Amirhossein Esmaeili cho rằng, cảng Chabahar là con đường chiến lược của Ấn Độ. Cũng theo ông Esmaeili, việc vận chuyển hàng hóa đến Afghanistan thông qua Pakistan là điều bất khả thi về mặt an ninh và chi phí quá cao. Do đó, tuyến vận tải qua Iran đến Afghanistan-Trung Á-châu Âu mang ý nghĩa chiến lược của Ấn Độ trước hai đối thủ Trung Quốc và Pakistan.

Thu Uyên

Bình luận

ZALO